SA/Rz 1409/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie NSA Jerzy Solarski AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. S. – właściciela Zakładu Budowlano-Handlowego A. w R. Ł. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu nieziszczenia opłaty drogowej skargę oddala SA/Rz 1409/03 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi E. S. – właściciela Zakładu Budowlano-Handlowego A. w R.. Ł. jest decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. z dnia [...].08.2003 r., Nr [...] – utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji [...] z dnia [...].07.2003 r. Nr [...] nakładającą na w/w przedsiębiorcę karę pieniężną w kwocie 4000 złotych. Wskazaną decyzję organ odwoławczy wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 42 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 6 i art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym /Dz. U. nr 125, poz. 1371 ze zm./ oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14.12.2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz. U. nr 150, poz. 1684/ i załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3.07.2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym /Dz. U. nr 115, poz. 999/. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczono, że w dniu 8.07.2003 r. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli drogowej samochód ciężarowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował R. G. Kierowca nie posiadał w pojeździe karty opłaty drogowej na przejazd po drogach krajowych. Art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że za przejazdy po drogach krajowych przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty poprzez nabycie karty opłaty. Nie uiszczenie opłaty podlega karze pieniężnej /art. 92 ust. 1 pkt 6 w/w ustawy/ w wysokości określonej rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3.07.2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. Natomiast obowiązek posiadania w pojeździe uiszczonej opłaty wynika z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Za wykonywanie transportu bez uiszczenia stosownej opłaty drogowej wymierza się przedsiębiorcy karę pieniężną w kwocie 4000 zł. Zatrzymany do kontroli pojazd stanowił własność przedsiębiorcy E. S. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie, skarżący E. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Policji [...] z dnia [...].07.2003 r., lub o maksymalne zmniejszenie wysokości nałożonej nań kary pieniężnej i zarzucił, że kwestionowane decyzje rażąco naruszają zasady sprawiedliwości społecznej i zasady współżycia społecznego. W motywach skargi nie negował faktu nieposiadania przez kierowcę karty opłaty za przejazdy po drogach krajowych. Brak w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty tłumaczył tym, że "dokonuje opłaty tygodniowo". Zlecenie na dostarczenie kostki brukowej otrzymał w godzinach rannych, kiedy urzędy jeszcze nie pracują, był to poniedziałek i szkoda mu było utracić klienta, zatem wykonał zlecenie posługując się kierowcą, a sam udał się dokonać opłaty, czego dowodem jest dołączony do niniejszej skargi dowód wpłaty. Nałożona kara pieniężna jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do przewinienia, zatem nie da się pogodzić z zasadami sprawiedliwości społecznej i współżycia społecznego. Zapłacenie tak wysokiej kary może spowodować utratę płynności finansowej jego Firmy. Dodał, że zbyt nadmierne kary za powyższe przewinienia dostrzegł Sejm i zmienił ustawę krzywdzącą przewoźników. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie przed 1.01.2004 r. i do tego czasu nie była rozpoznana przez ten Sąd. Z dniem 1.01.2004 r. zostały zniesione ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w ich miejsce utworzono wojewódzkie sądy administracyjne, które rozpoznają sprawy w pierwszej instancji /art. 85 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm., nazwanej dalej przepisami wprowadzającymi oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. nr 153, poz. 1269/. Art. 97 § 1 przepisów wprowadzających stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270/, cytowanej niżej skrótem p.p.s.a. Wojewódzkie sądy administracyjne oceniają zaskarżone akty administracyjne pod względem zgodności z prawem i przy tej kontroli biorą pod uwagę stan prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, co wynika z art. 1 § 2 powołanego już Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz z art. 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja była wydana w dniu [...].08.2003 r. i w tej dacie obowiązywała ustawa z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym /Dz. U. nr 125, poz. 1371, ze zmianami: Dz. U. z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 89, poz. 804, z 2003 r. Nr 199, poz. 1671/. Do przedmiotowej sprawy administracyjnej miały zastosowanie przepisy tej ustawy, a w szczególności art. 42 ust. 1, 87 ust. 1, 89 ust. 1 pkt 1 i 92. Według stanu na dzień [...].08.2003 r., przywołane przepisy miały następujące brzmienie: Art. 42 ust. 1 – Przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązanie do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1/ przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką, 2/ przejazdów po autostradach płatnych, 3/ transportu kombinowanego, 4/ komunikacji miejskiej, 5/ zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej. Art. 87 ust. 1 – Podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, a ponadto:... itd. Nota bene ust. 4 odnosi się do kierowcy taksówki przeto w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania. Art. 89 ust. 1 pkt 1 – Do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87, uprawnieni są: Policja. Art. 92 ust. 1 pkt 6 – Kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne: bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, lub nie mając przy sobie dokumentów, o których mowa w pkt 1-5 - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 15000 zł. Art. 92 ust. 2 – Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i ministrem do spraw finansów publicznych, określi w drodze rozporządzenia, wysokości kar pieniężnych a naruszenia, o których mowa w ust. 1, zróżnicowane w zależności od ich rodzaju i społeczno-gospodarczej szkodliwości. Na podstawie ostatnio wymienionego przepisu /delegacji ustawowej/ było wydane rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3.07.2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym /Dz. U. nr 115, poz. 999/, które obowiązywało w okresie 8.08.2002 r. – 27.09.2003 r. Z załącznika do tego rozporządzenia /pkt 6/ wynika, że za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach – wymierza się karę pieniężną w kwocie 4000 zł. Poza tym w dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14.12.2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz. U. nr 150, poz. 1684, zm. Dz. U. z 2002 r., Nr 188, poz. 1577/. Paragraf 5 ust. 1-3 tego rozporządzenia stanowią: Ust. 1 – Kartę opłaty wypełnia jednostka, o której mowa w art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem ust. 2. Ust. 2 – W części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez przedsiębiorcę, o którym mowa w § 3, w terminie: 1/ 7 dni – od daty wydania karty opłaty dobowej, 2/ 14 dni – od daty wydania karty opłaty siedmiodniowej. Ust. 3 – Kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Orzekające organy w podstawach prawnych wydanych decyzji powołały właściwe przepisy. Analizując powyższe przepisy Sąd zauważył niezgodność pkt 6 załącznika do rozporządzenia z dnia 3.07.2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym z zakresem delegacji ustawowej zamieszczonej w art. 92 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym do dnia 28.09.2003 r. Art. 92 ust. 1 pkt 6 i 12 zamieszczony jest w Rozdziale 11 pt. "Kary pieniężne". Przepis ten m. innymi stanowi, że kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, lub nie mając przy sobie dokumentów, o których mowa w pkt 1-5, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 15000 zł. Art. 92 ust. 1 pkt 1-5 nie wymienia "nieposiadania w pojeździe opłaty za korzystanie z dróg krajowych". Natomiast art. 92 ust. 2 upoważnia organ wykonawczy do wydania rozporządzenia określającego wysokość kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w ust. 1, które powinny być zróżnicowane w zależności od ich rodzaju i społeczno-gospodarczej szkodliwości. Z art. 92 ustawy o transporcie drogowym explicite wynika, że kary pieniężne mogły być nakładane za naruszenia obowiązków przewidzianych tylko w tym przepisie. Art. 92 ust. 1 nie przewidywał kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych /ale opłata była uiszczona przed rozpoczęciem przejazdu/. Taka kara była natomiast przewidziana w cytowanym już rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3.07.2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. Zakres delegacji ustawowej /art. 92 ust. 2/ upoważniał właściwego ministra do określenia wysokości kar tylko za naruszenie obowiązków enumeratywnie wymienionych w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. W tym katalogu obowiązków nie wymieniono wykonywania transportu drogowego bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Przewidziana była natomiast kara pieniężna za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia opłat. Dla jasności sprawy należy zastrzec, iż poruszona kwestia dotycząca niezgodności przepisu podustawowego z ustawą, nie tyczy się zdaniem Sądu przedmiotowej sprawy i została przytoczona tylko na marginesie. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Z protokołu kontroli z dnia 8.07.2003 r. wynika, że tego dnia o godz. [...] na drodze krajowej Nr [...] w miejscowości W. został zatrzymany do kontroli przez funkcjonariuszy Policji samochód ciężarowy marki "[...]" nr rej. [...], który stanowił własność przedsiębiorcy E. S. Samochodem tym kierował kierowca R. G., który nie posiadał w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kierowca złożył do protokołu oświadczenie o treści: "nie posiada karty opłaty rogowej, gdyż właściciel twierdzi, że nie potrzeba opłaty na terenie powiatu". Wymieniony kierowca wracał z miejsca dostarczenia odbiorcy kostki brukowej. W odwołaniu właściciel pojazdu /przedsiębiorca/ E. S. wyjaśnił, że w dniu 8.07.2003 r. dostał zlecenie na dostarczenie kostki brukowej, którą produkuje, do miejscowości W. /około 2 km od L./. Z kostką tą pojechał jego pracownik R. G. nie zabierając do samochodu opłaty drogowej zwanej winietą. Został zatrzymany do kontroli i po stwierdzeniu braku opłaty drogowej na jego firmę została nałożona kara pieniężna w wysokości 4000 zł. W skardze podał nieco inną wersję, a mianowicie: "Brak dowodu opłaty drogowej spowodowany był tym, że ja dokonuje opłaty tygodniowo. Ponieważ zlecenie na dostarczenie kostki brukowej dostałem w godzinach rannych, kiedy urzędy jeszcze nie pracują, i był to poniedziałek szkoda mi było utracić klienta wykonałem zlecenie posługując się kierowcą a sam udałem się dokonać opłaty, czego dowodem jest dołączony do niniejszej skargi dowód wpłaty". W tym miejscu należy podać, że dzień 8.07.2003 r. był wtorkiem, a nie poniedziałkiem jak to podaje skarżący. Do odwołania dołączył kartę opłaty – siedmiodniową, w której podał, że jest ważna od 8.07.2003 r., godz. 700 do 15.07.2003 r., godz. 700. Z notatki służbowej z dnia 28.07.2003 r., sporządzonej przez Kierownika Referatu Ruchu Drogowego KPP [...] nadkom. T. C. wynika, że powyższa karta opłaty była wykupiona w Urzędzie Celnym [...]. Kasjerka tego urzędu /B. S./ podała, że sprzedaż kart odbywa się od godz. 700. Wymieniona karta [...] była sprzedana w dniu 8.07.2003 r. Była sprzedana jako szósta w tym dniu. Stwierdziła też, że przedmiotowa karta została sprzedana w godzinach późniejszych, ale nie mogła sobie przypomnieć, o której konkretnie godzinie ta karta została wykupiona. W czasie rozprawy sądowej /1.06.2005 r./ skarżący E. S. złożył n/w wyjaśnienie: "Kartę opłaty drogowej /7-dniowa/ wykupiłem w dniu 8.07.2003 r. około godz. 1000. Kierowca wyjechał z kostką brukową do W. około godz. 700. W chwili, gdy kierowca zawoził kostkę brukową do W., to nie była jeszcze uiszczona opłata drogowa. Wyjaśnia też, że kierowca musiał korzystać z drogi krajowej". Z zaprezentowanego stanu faktycznego wynikają nieodparte konkluzje, a to: 1/ wpis dokonany przez skarżącego w karcie opłaty drogowej, że karta jest ważna od dnia 8.07.2003 r., godz. 700, nie jest zgodny ze stanem rzeczywistym, bowiem karta została wykupiona w godzinach późniejszych, 2/ w czasie przejazdu samochodu z kostką brukową do W., przedsiębiorca nie miał uiszczonej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Poza tym zestawienie oświadczenia kierowcy pojazdu złożonego do protokołu kontroli pojazdu, wyjaśnienie skarżącego zawarte w skardze /nie chcąc utracić klienta polecił kierowcy przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty drogowej i zmienność jego wyjaśnień oraz oświadczenie kasjerki Urzędu Celnego [...] prowadzą do logicznego wniosku, że karta opłaty została wykupiona dopiero po dowiedzeniu się przez skarżącego, że w czasie kontroli pojazdu stwierdzono brak dowodu opłaty za przejazd po drogach krajowych. Na skarżącym spoczywał ciężar dowodu /onus probandi/ wykazania, że kartę wykupił przed rozpoczęciem przejazdu w jedną i drugą stronę. Skarżący nie wykazał, że karta została wykupiona w odpowiednim czasie. Wypełniona karta w tym zakresie nie może stanowić dowodu, bowiem istnieją niezbite przesłanki, że została wypełniona niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Z paragrafu 4 ust. 2 i 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14.12.2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych wyraźnie wynika, że karta powinna być wypełniona przez przedsiębiorcę przed rozpoczęciem przejazdu, a nie potem. Przejazd był rozpoczęty w dniu 8.07.2003 r. o godz. 700 i w tym czasie przedsiębiorca nie posiadał takiej karty. Dodać też trzeba, że stosownie do § 5 ust. 6 tegoż rozporządzenia karta opłaty wypełniona wadliwie, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Skoro zostało wykazane, że skarżący niezgodnie ze stanem rzeczywistym wypełnił kartę opłaty w zakresie rozpoczęcia terminu jej ważności, zatem kierując się powołanym przepisem można też przyjąć, że przedmiotowa karta nie potwierdza wniesienia opłaty w okresie wykonywanych przejazdów do Wierzawic i z powrotem. Zarzut podniesiony w skardze, że to nałożona kara jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do przewinienia i tym samym narusza zasady sprawiedliwości społecznej i zasady współżycia społecznego, nie znajduje uzasadnienia w przepisach obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Wykupienie karty opłaty po rozpoczęciu przejazdów po drodze krajowej jest równoznaczne z nieuiszczeniem opłaty, przeto jest to naruszenie o znacznej społeczno-gospodarczej szkodliwości. Za tego rodzaju przewinienie wymierza się karę w kwocie 4000 zł, bowiem załącznik do rozporządzenia w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym nie przewiduje miarkowania wysokości kary pieniężnej. Organy w takiej sytuacji mogły wymierzyć tylko karę w kwocie 4000 złotych. Drugi zarzut, że Sejm w późniejszym czasie znowelizował ustawę o transporcie drogowym i zmniejszył wysokość kar za tego rodzaju naruszenia nie ma znaczenia w sprawie, bowiem jak to już powiedziano organ stosuje prawo obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Nowela do ustawy o transporcie drogowym, zmieniająca wysokość kar pieniężnych weszła w życie z dniem 28.09.2003 r. /Dz. U. nr 149, poz. 1452/, czyli po wydaniu zaskarżonej decyzji. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 przepisów wprowadzających, Sąd skargę oddalił. Na zakończenie należy nadmienić, iż decyzja wydana w pierwszej instancji /z dnia [...].07.2003 r./ została podpisana przez Kierownika Referatu Ruchu Drogowego KPP [...] nadkomisarza T. C., zaś zaskarżona decyzja została podpisana przez I Zastępcę [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. mł. insp. J. G. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 6.04.1990 r. o Policji /Dz. U. z 2002 r., nr 7, poz. 58 ze zm./ - w postępowaniu administracyjnym, w sprawach związanych z wykonywaniem zdań i kompetencji Policji, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, organami właściwymi do wydawania decyzji w pierwszej instancji są komendanci powiatowi /miejscy/ Policji, zaś w II instancji komendanci wojewódzcy Policji. Organy te do wydawania decyzji w ich imieniu mogą upoważnić swoich zastępców lub innych policjantów. Wydanie decyzji przez nieupoważnionego policjanta stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Brak upoważnienia nie może być sanowany po wydaniu decyzji. W postępowaniu sądowym strona przeciwna przedłożyła decyzję nr [...] Komendanta Powiatowego Policji [...] z dnia 10.04.2003 r. w sprawie upoważnienia policjantów do wydawania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w transporcie drogowym /K. 25 akt sądowych/ i z decyzji tej /upoważnienia/ wynika, że nadkomisarz T. C. na podstawie art. 268a k.p.a. był upoważniony do wydawania decyzji w tego rodzaju sprawach oraz decyzję Nr [...][...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. z dnia 14.02.2003 r. w sprawie upoważnienia I Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. mł. insp. J. G. do załatwiania spraw, wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń oraz decyzji wewnętrznego kierowania. Z treści tej decyzji /upoważnienia/ wyraźnie wynika, że w/w I Zastępca był m. innymi upoważniony do wydawania decyzji w postępowaniu odwoławczym. Przedstawione upoważnienia istniały w datach wydawania decyzji w przedmiotowej sprawie administracyjnej, zatem Sąd uznał, że T. C. i J. G. byli uprawnieni do wydania decyzji.