SA/Rz 1412/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska del. do WSA Sędzia WSA Krystyna Józefczyk asesor WSA Joanna Zdrzałka (spr.) Protokolant ref. st. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2001r. Nr [...] w przedmiocie samowoli budowlanej oddala skargę SA/Rz 1412/01 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania J. F. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2001 r. nakazującej J. F. przedłożenie w terminie do 30 kwietnia 2001 r. określonych dokumentów dotyczących samowolnie zrealizowanego przyłącza wodociągowego do realizowanego budynku mieszkalnego i studzienki wodomierzowej przy istniejących szklarniach zlokalizowanych na działkach Nr 1591/6 i 1591/7 położonych w Ż., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu przedłożenia dokumentacji, nakazując jednocześnie, że określone w zaskarżonej decyzji dokumenty należy przedłożyć do dnia 31 sierpnia 2001 r. W pozostałej części organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Decyzja wydana została w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych wynika, że w toku prowadzonego postępowania w sprawie samowolnie wykonanego przyłącza wodociągowego do działek Nr 1591/6 i 1591/7 położonych w Ż. dokonano oględzin przedmiotowego przyłącza i ustalono, że jest on wykonany od głównego ciągu do budynku mieszkalnego (rozpoczęta budowa) oraz do studzienki wodomierzowej przy istniejących szklarniach, na długości 310 m. Na wykonanie przedmiotowego przyłącza J. F. nie posiada pozwolenia na budowę. Decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał J. F. przedłożenie, w terminie do 30 kwietnia 2001 r., następujących dokumentów dotyczących samowolnie zrealizowanego przyłącza wodociągowego do realizowanego budynku mieszkalnego i studzienki wodomierzowej przy istniejących szklarniach zlokalizowanych na działkach Nr 1591/6 i 1591/7 położonych w Ż.: • inwentaryzacji powykonawczej przedmiotowego przyłącza, • orzeczenia technicznego potwierdzającego przydatność wykonanego przyłącza do użytkowania, • prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz zgody właścicieli sąsiednich działek przez które przebiega przyłącz, • wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów działek przez które przebiega wykonany przyłącz, • warunków zapewnienia dostawy wody od zarządcy wodociągu w Ż. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 104 k.p.a. oraz art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r., Nr 106, poz. 1126, ze zm., zwanej dalej ustawą Prawo budowlane). W uzasadnieniu stwierdził, że J. F. samowolnie bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę wykonał przyłącz wodociągowy w 1997 r. w ramach osobnej inwestycji doprowadzającej wodę do istniejących wcześniej obiektów budowlanych. W sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, ponieważ nie jest to budowa obiektu budowlanego lub jego części. W odwołaniu od tej decyzji J. F. zwrócił się o jej uchylenie oraz uzupełnienie materiału dowodowego poprzez przesłuchanie świadków: A. K., A. M., J. R., J. A.. Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że przyłącz wodociągowy został zrealizowany jako inwestycja wspólna z bratem W. F. według dokumentacji projektowej opracowanej przez głównego projektanta sieci wodociągowej dla Ż. i jednocześnie inspektora nadzoru. Projekt był uzgodniony decyzją Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P. Zespół Uzgadniania Dokumentacji Projektowej w J., a projektant nie wskazywał na konieczność żadnych dodatkowych uzgodnień i zatwierdzania. Także przyjmujący ten projekt pracownik Urzędu Gminy nie wniósł żadnych uwag, ani nie pouczył o konieczności dokonywania dodatkowych uzgodnień i zatwierdzania oraz nie uzależnił wykonania przyłącza wodociągowego od uzyskania przez J. F. pozwolenia na budowę. Milczenie Urzędu Gminy utwierdziło odwołującego w przeświadczeniu, że spełnił wszystkie wymogi proceduralne i jest traktowany na równi ze wszystkimi uczestnikami inwestycji realizowanej na podstawie projektu głównego i pozwolenia na budowę z dnia [...].05.1995 r. Kolejnym utwierdzeniem było pismo Urzędu Gminy informujące o tym, ze wszelkie koszty związane z doprowadzeniem wody do posesji wnioskodawca poniesie we własnym zakresie i nie wskazujące na jakiekolwiek wymagania formalno-prawne i proceduralne. Ponadto inwentaryzacja wykonana przez uprawnionego geodetę potwierdziła, że urządzenia podziemne zostało wybudowane zgodnie z zatwierdzonym projektem technicznym. Fakt ten oraz to, że dzierżawca sieci wodociągowej świadomie i legalnie dopuścił do jej użytkowania i czerpał z tego korzyści, pobierając opłaty za wodę, nie wnosząc przy tym zastrzeżeń co do procedury powstania obiektu zaopatrującego gospodarstwo w wodę świadczy, zdaniem odwołującego się, że nie naruszył on przepisów prawa budowlanego, a jego działania na rzecz przedmiotowej inwestycji były akceptowane przez autorytety z zakresu budownictwa. Oskarżenia o dokonanie samowoli budowlanej są wyrazem szykan i szantażu ze strony lokalnych urzędników. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2001 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu przedłożenia dokumentacji, określając ten termin – do dnia 31 sierpnia 2001 r. W motywach swojej decyzji organ II instancji naprowadził, że istotnie wykonany przez J. F. przyłącz wodociągowy został zaprojektowany i uzgodniony w Zespole Uzgadniania Dokumentacji Projektowej w J., niemniej jednak na przyłącz ten J. F. nie posiada pozwolenia na budowę. Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...].05.1995 r. Nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu Społecznemu Komitetowi Budowy Wodociągów i Kanalizacji w Ż. pozwolenia na budowę sieci wodociągowej rozdzielczej wraz z przyłączami od pkt UZ-2 do drogi krajowej E-40, tj. przyłączem do budynku mieszkalnego nr [...], zgodnie z projektem zagospodarowania stanowiącym integralną część w/w inwestycji, nie obejmuje działek nr 1591/6 i 1591/7 należących do J. F. Ponadto przedmiotowe pozwolenie udzielone było w 1995 r., a projektowany przyłącz przez działki J. F. został uzgodniony i wykonany w 1997 r., w ramach osobnej inwestycji doprowadzających wodę do istniejących wcześniej obiektów budowlanych. Organ I instancji prawidłowo zatem zakwalifikował przyłącze wodociągowe do urządzeń a nie obiektów budowlanych, a zatem nie zaistniały przesłanki z art. 48 ustawy Prawo budowlane skutkujące nakazem rozbiórki obiektu. Prawidłowo też określił, jakie czynności inwestor winien spełnić w celu otrzymania pozwolenia na użytkowanie. Z uwagi na upływ terminu określonego w decyzji organu I instancji, organ II instancji zreformował ją w tym zakresie. Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył J. F., kwestionując zakwalifikowanie wykonania przyłącza wodociągowego jako samowola budowlana oraz wnosząc, o wydanie jednoznacznego orzeczenia uwalniającego go od zarzutu dokonania samowoli budowlanej. Zdaniem skarżącego cała sytuacja jest wynikiem pomówienia oraz jednym z przykładów bałaganu organizacyjnego w inwestycjach prowadzonych przez Zarząd Gminy Ż. Skarżący ponownie powołał się na okoliczność przetrzymywania przez wiele miesięcy dokumentacji projektowej w Urzędzie Gminy, do której urząd ten nie zgłaszał zastrzeżeń. Wyjaśnił swój tok rozumowania, że skoro inwestor - Społeczny Komitet posiada pozwolenie na budowę, w czasie budowy włączają się nowi odbiorcy, także i bez projektów, skoro inwestor otrzymał należną wpłatę udziału w inwestycji wspólnej, a dzierżawca czerpie duże zyski z dostawy wody, to w trybie bieżącej korekty ogólnego projektu sieci wodociągowej należy przyjąć projekt skarżącego jak aneks do rysunku technicznego potwierdzony inwentaryzacją geodezyjną, bo taki fakt został udokumentowany i potwierdzony. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta dotyczy legalności czyli zgodności z prawem wydanych aktów. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W konsekwencji Sąd może uwzględnić skargę tylko wówczas, gdy zaskarżona decyzja narusza prawo i to w sposób określony w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Poddając zaskarżoną decyzję kontroli Sąd nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie, które uzasadniałyby eliminację decyzji z obrotu prawnego. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżący wykonał w 1997 r. przyłącz wodociągowy do realizowanego budynku mieszkalnego i studzienki wodomierzowej. W świetle art. 28 ustawy Prawo budowlane nie budzi też wątpliwości, że tego rodzaju roboty można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Takiego pozwolenia J. F. nie uzyskał, przeprowadzona przez niego inwestycja nie była też objęta pozwoleniem na budowę, jakim dysponował Społeczny Komitet Budowy Wodociągów i Kanalizacji w Ż. Zaznaczyć przy tym wypada, że obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę obciąża inwestora i nie jest możliwe przerzucanie odpowiedzialności za jego niewypełnienie na inne podmioty; Urząd Gminy czy dzierżawcę sieci wodociągowej, jak również nieskuteczne jest powoływanie się na brak świadomości w kwestii potrzeby uzyskania pozwolenia. Argumenty podnoszone przez skarżącego w tym zakresie nie mogły zatem zostać uwzględnione. W tym stanie rzeczy jedyną do rozstrzygnięcia kwestią było ustalenie, czy zrealizowanie przyłącza wodociągowego bez wymaganego pozwolenia powoduje zastosowanie art. 48, czy 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Organy obu instancji przyjęły, że skoro zgodnie z art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane przyłącze wodociągowe zostało zaliczone do urządzeń budowlanych, a tym samym nie jest obiektem budowlanym, zastosowania nie ma przepis art. 48 tej ustawy nakazujący rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu lub jego części. W takiej sytuacji właściwe są przepisy art. 50 i 51 ustawy odnoszące się do samowolnego wykonania robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego. Pogląd ten Sąd podziela. Znajduje on również oparcie w orzecznictwie, w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2000 r., sygn. akt OPS 20/99, ONSA 4/2000, gdzie przyjęto, iż wykonywanie lub wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym urządzenia budowlanego (przyłącza wodociągowego), o którym mowa w art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie jest budowaniem obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 tej ustawy. Z tego względu decyzja organu I instancji nakładająca na skarżącego obowiązek dostarczenia dokumentów dotyczących samowolnie zrealizowanego przyłącza wodociągowego w określonym terminie jest prawidłowa. Zgodna z prawem jest też decyzja wydana w trybie odwoławczym, o charakterze reformatoryjnym. Uchylając decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu na złożenie dokumentów w celu legalizacji inwestycji organ odwoławczy słusznie przyjął, że skoro termin ten upłynął, powinien zostać wyznaczony na nowo. Zaznaczyć przy tym wypada, że wydane w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji, uruchamiające procedurę legalizacyjną przewidzianą w art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, umożliwiają skarżącemu usankcjonowanie inwestycji zrealizowanej niezgodnie z prawem. Odnosząc się do podnoszonych w skardze kwestii ekskulpacji skarżącego od zarzutu samowoli budowlanej stwierdzić należy, że sprawa ta może zostać rozpatrzona jedynie w toku postępowania karnego o popełnienie przestępstwa z art. 90 ustawy Prawo budowlane, które nota bene prowadzone było przeciwko J. F. Z przytoczonych wyżej względów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.