SA/Rz 142/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji II. zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. H. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 142/02 U z a s a d n i e n i e Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 roku odmówił J. H. przyznania zasiłku okresowego . Podstawę prawną decyzji stanowi art. 104 k.p.a. oraz art. 43 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29.11.1990 r. /Dz. U. nr 64, poz. 414 z dnia 28 maja 1998 ze zm./. W uzasadnieniu podniósł, że na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego stwierdzono, że J. H. mieszka z matką, bratem, siostrą i jej synem. Dochód tej rodziny stanowią: zasiłek stały wyrównawczy matki w wysokości 42,87 zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 120,64 zł, otrzymywane przez siostrę alimenty w wysokości 200 zł, zasiłek rodzinny w wysokości 73,80 zł, zasiłek chorobowy w miesiącu marcu - za 20 dni w wysokości 333,71 zł oraz renta socjalna brata w kwocie 364 zł. Łączny dochód netto rodziny wynosi 1.255,66 zł i nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego na podstawie art. 4 ust. 1 w/w ustawy o pomocy społecznej. Wymienione dochody nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb ze względu na brak możliwości zatrudnienia wnioskodawcy i jego siostry oraz ze względu na niepełnosprawność matki i brata. Organ stwierdził, że warunki określone przepisem art. 31 ustawy o pomocy społecznej zostały spełnione, jednak ze względu na całkowity brak środków finansowych ośrodka pomocy społecznej w N., postanowiono odmówić przyznania zasiłku okresowego . Decyzję doręczono na adres J. H. w dniu 4.04.2001r., co potwierdziła jego siostra M. H. Odwołanie od decyzji J. H. złożył w dniu 20.04.2001 r. Zarzucił, że będąc po ciężkim wypadku nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej. Wskazał na swoja ciężką sytuację życiową i wniósł o pozytywne rozpatrzenie wniosku o zasiłek okresowy. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] z dnia [...]grudnia 2001 roku uchyliło decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że wyłączną przyczyną odmowy udzielenia odwołującemu zasiłku okresowego jest całkowity brak środków finansowych. Organ przytoczył wyrok NSA SA/Ł 1550/94, w którym sąd ten stwierdził, że organ administracji odmawiając pomocy z powodu braku środków finansowych, zobowiązany jest w uzasadnieniu wykazać, iż takich środków nie posiada i jest to wynikiem m.in. liczby osób ubiegających się o pomoc i posiadanych środków dla zabezpieczenia przyznanych świadczeń i najpilniejszych potrzeb w skali całego roku. Z uwagi na to, ze organ I instancji nie wykazał z jakich przyczyn nie posiada środków finansowych na przyznanie zasiłku okresowego, organ odwoławczy uchylił jego orzeczenie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. H. powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu, w szczególności podkreślił swoją trudną sytuację rodzinną i finansową i brak możliwości znalezienia pracy z powodu kalectwa po wypadku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 roku do Naczelnego Sądu Administracyjnego i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należy niniejsza sprawa/ podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując w ramach postępowania sądowo-administracyjnego kontroli zaskarżonego aktu, Sąd bada jego zgodność z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. W związku z tym, usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie dostarczy podstaw do uznania, ze przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo. Przedmiotem oceny w rozpatrywanej sprawie jest legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającej decyzję Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. który odmówił przyznania J. H. zasiłku okresowego. Akta sprawy wskazują, że decyzja organu I instancji doręczona została mu doręczona w dniu 4 kwietnia 2001 roku, a 14-dniowy termin do wniesienia od niej odwołania przypadał na dzień 18 kwietnia 2001 roku. Jak wynika z pisma Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 8.10.2004 roku, J. H. odwołanie od tej decyzji złożył osobiście w dniu 20.04.2004 roku. Świadczy to o tym, ze wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem 14 dniowego terminu, bez złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Należy tu wskazać, że przepis art. 7 k.p.a. zobowiązuje organy administracyjne do podejmowania podczas postępowania administracyjnego, wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwiania sprawy mając na względzie interes społeczny i interes strony. Przepis ten formułuje zasadę kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa przez podmioty i uczestników postępowania. Konsekwentnie do tego przepisu, organ odwoławczy w pierwszej kolejności winien zgadać odwołanie pod względem formalnym, miedzy innymi sprawdzić, czy wniesione zostało w terminie. Przepis art. 129 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję /§ 1/. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie /§ 2 /. Niedopuszczalność odwołania wniesionego z uchybieniem terminu organ odwoławczy winien stwierdzić w drodze postanowienia, zgodnie z brzmieniem przepisu art. 134 k.p.a. W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało merytorycznie odwołanie i tym samym naruszyło zasadę trwałości decyzji /art. 16 § 1 k.p.a./ bowiem w chwili jego wniesienia decyzja organu pierwszej instancji w stosunku do J. H. była ostateczna. Merytoryczne rozpatrzenie odwołania wniesionego po upływie ustawowego terminu stanowi rażące naruszenie prawa /por. wyrok NSAS z 14.04.1999 roku I.SA 1823/98- ONSA 2/2000 poz. 70/. Wskazując na powyższe, Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 roku /Dz. U. nr 153 poz. 1270/ stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, o kosztach orzekając zgodnie z przepisem art. 200 tej ustawy.