SA/Rz 1428/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. i A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za przejętą nieruchomość skargę oddala SA/Rz 1428/03 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi D. i A. S. jest decyzja Wojewody [...] z dn. [...].08.2003r. Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość na rzecz Gminy [...]. Stan faktyczny sprawy, na tle której zapadła zaskarżona decyzja przedstawiał się następująco: Wójt Gminy [...] ostateczną decyzją z dn. [...].11.2001r. Nr [...] wydaną na podstawie art.93 ust.1-3, art.96 ust.1, art.97 ust.3 pkt 1 i art.98 ustawy z dn.21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz.741) zatwierdził projekt podziału nieruchomości obejmujących działki o nr ewid. 1211, 1212 o łącznej powierzchni 0,6128 ha położonych w N, stanowiących współwłasność D. i A. S. na szesnaście mniejszych działek, zgodnie z projektem sporządzonym przez geodetę G. Z. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że podział nastąpił zgodnie z ustaleniami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego "[...]", zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Gminy [...] z dn.16.03.1999r. (opubl. Dz.Urz. Woj. [...] Nr [...] z dn.30.03.1999r., cz. [...], poz. [...]). Wskazano w tej decyzji, że nowowydzielone działki są m.in. położone w terenie oznaczonym w w/w planie zagospodarowania przestrzennego jako "04KD – droga dojazdowa wewnątrzosiedlowa z placem manewrowym". W aktach sprawy zalega zawiadomienie Sądu Rejonowego [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych z dn.18.12.2002r., z którego wynika, że do nowo urządzonej księgi wieczystej KW Nr [...] dołączono działki ewid. Nr 1211/2 i 1212/7 o łącznej powierzchni 0,1334 ha, powstałe z podziału działek nr 1211 i 1212, a prawo własności powyższych działek wpisano dla Gminy [...]. Z zawiadomienia tego wynika, że zmian w księgach wieczystych dokonano na wniosek z dn.19.11.2002r., przy czym nie wskazano, kto go złożył oraz na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z dn. [...].11.2001r. Nr "[...]". W aktach zalega wniosek Zastępcy Wójta Gminy z dn.13.11.2001r. o ujawnienie prawa własności na rzecz Gminy [...] wydzielonych działek Nr 1211/2 i 1212/7, stanowiących drogę osiedlową dojazdową wraz z placem manewrowym, a kierowany właśnie do Sądu Rejonowego [...]. Z akt sprawy wynika ponadto, że między D. i A. S. a Wójtem Gminy [...] prowadzone były rokowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za przejęte na rzecz gminy w wyniku zatwierdzenia podziału działki. Wobec rozbieżności między stronami odnośnie wysokości ceny za 1m² gruntu wójt wnioskiem z dn.11.03.2003r. zwrócił się do Starosty Powiatowego [...] o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za przejęte działki Nr 1211/2 i 1211/7, a wydzielone pod drogę w wyniku zatwierdzenia podziału nieruchomości. We wniosku tym poinformowano, że prowadzone rokowania nie doprowadziły do ustalenia wysokości odszkodowania. Starosta Powiatowy przeprowadził w sprawie rozprawę administracyjną, w trakcie której pełnomocnik Gminy poparł wniosek o ustalenia wysokości odszkodowania dla D. i A. S. z tytułu przejęcia działek pod drogę na rzecz Gminy [...]. Na żądanie starosty wójt w piśmie z dn.5.05.2003r. wyjaśnił, że działki Nr 1211/2 i 1212/7 nie są drogą publiczną w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, leżąc w terenie oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 04KD – droga dojazdowa wewnątrzosiedlowa z placem manewrowym. Decyzją z dn. [...].06.2003r. Nr [...] Starosta [...] odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz małżonków D. i A. S. za działki nr 1211/2 i 1212/7 o łącznej powierzchni 0,1334 ha, położonych w N. W podstawie prawnej tej decyzji powołano art.98 ust.3 w zw. z art.98 ust.1 ustawy z dn.21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz.U. Nr 46 z 2000r, poz.543 ze zm.). Przytaczając ustalenia decyzji Wójta Gminy z dn. [...].11.2001r. w przedmiocie zatwierdzenia podziału działek nr 1211 i 1212 oraz odwołując się do treści pisma tegoż organu z dn.5.05.2003r. Starosta skonkludował, iż działki wydzielone pod drogę dojazdową wewnątrzosiedlową wraz z placem manewrowym nie stanowią drogi publicznej w rozumieniu ustawy z dn.21.03.1985r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 71 z 2001r., poz.939 ze zm.). Odwołując się do definicji drogi publicznej w rozumieniu w/w ustawy wskazano, że drogi wewnętrzne nie są zaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych. Zdaniem starosty, jeśli w wyniku podziału nieruchomości dojdzie do wydzielenia innych dróg niż publiczne, np. dróg wewnętrznych, to nie dojdzie do przejścia własności nowo utworzonych działek na rzecz jednostki samorządu terytorialnego czy Skarbu Państwa. Eksponując brak dokumentu stwierdzającego, iż rzeczone działki stanowią drogę publiczną wywodzono dalej, że przepisem art.98 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie objęto działek wydzielanych pod drogi wewnętrzne, dlatego uznano iż brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania w świetle art.98 ust.3 cyt. ustawy. Od powyższej decyzji odwołali się w terminie D. i A. S., wywodzący, że "Urząd Gminy w 2002r. przywłaszczył sobie działkę", a nie zostało im wypłacone stosowne odszkodowanie. Opisaną na wstępie decyzją Wojewoda [...], rozpoznający odwołanie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej powołano art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dn.14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.) oraz art.9a i art.98 ust.3 ustawy z dn.21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (zwana dalej "ugn"). Zdaniem organu odwoławczego Starosta prawidłowo rozpoznał sprawę odmawiając ustalenia odszkodowania. Przyjmując ustalony przez organ I instancji stan faktyczny za bezsporny wojewoda zwraca uwagę, że w odniesieniu do działek odwołujących się nie doszło do wywłaszczenia w rozumieniu art.112 ust.2 ugn, ani do przejścia własności na rzecz gminy z mocy samego prawa w rozumieniu art.98 ust.1 ugn. Zdaniem organu odwoławczego orzekanie przez starostę w drodze decyzji o ustaleniu odszkodowania za nieruchomości objęte podziałem dokonanym na wniosek właściciela, jest możliwe tylko wówczas, gdy w wyniku podziału nieruchomości doszło do wydzielenia nieruchomości pod drogi publiczne. Tylko takie bowiem grunty przechodzą na własność odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego albo Skarbu Państwa. Wyjaśniając podstawy formalne zaliczenia drogi np. do kategorii dróg gminnych, wojewoda eksponował brak stosownej uchwały rady gminy zaliczającej przedmiotowe działki do takiej kategorii dróg publicznych. Zdaniem organu odwoławczego wpis w księdze wieczystej nie może świadczyć o tym, że doszło do nabycia przez gminę prawa własności przedmiotowych działek. Podzielono zatem stanowisko organu I instancji, iż brak było podstaw prawnych do ustalenia odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wnieśli D. i A. S., nie precyzujący kierunku żądanej weryfikacji przedmiotu zaskarżenia. Skarżący jeszcze raz podnieśli, że w wyniku podziału działek doszło do przejęcia przez Gminę [...] dwóch nowowydzielonych działek, a obietnica wójta wypłaty odszkodowania nie została spełniona. Odpowiadając z uchybieniem terminu ustawowego na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Brak nowych dowodów na poparcie stanowiska skarżących, wedle strony przeciwnej pozwala wywodzić, iż w świetle art.98 ust.3 ugn odszkodowanie skarżącym za nieruchomość nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art.97 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm., zwana dalej Pwsa) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn.30.08.2002r., Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Ta reguła intertemporalna ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest uzasadniona. Na wstępie zaznaczyć należy, iż kryterium kontroli aktu poddanego sądowej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowi jego legalność, czyli jego zgodność z obowiązującym prawem. Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowany. Głównym i zasadniczym jądrem problemu, który występuje w przedmiotowej sprawie jest zasadność odmowy ustalenia odszkodowania przez orzekające w sprawie organy w sytuacji, gdy w wyniku podziału działek należących do skarżących doszło do wyodrębnienia dwóch z nich, a w konsekwencji do wpisania ich w odrębnej księdze wieczystej na rzecz Gminy [...]. W dacie podejmowania zaskarżonej decyzji problematykę przejścia nieruchomości na własność odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa w wyniku zatwierdzenia podziału nieruchomości normował art.98 ust.1 ugn, stanowiący, m.in., że "działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne". W myśl art.98 ust.2 w takiej sytuacji właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział. Z kolei art.98 ust.3 ugn stanowi, iż za działki gruntu, o których mowa w ust.1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownik wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości(art.98 ust.3 ugn in fine). Z zacytowanych przepisów wynika więc jednoznacznie, iż aby tryb ustalania odszkodowania, analogiczny jak przy wywłaszczaniu nieruchomości, mógł być zastosowany w przypadku podziału działek i przejścia ich na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu państwa, efektem podziału musi być wydzielenie pod drogi publiczne lub poszerzenie takich dróg. W przedmiotowej sprawie warunek taki nie został spełniony. Nie ulega wątpliwości, iż z ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]" wynikało, że dwie działki z działek stanowiących współwłasność skarżących i podlegających podziałowi, zostały wydzielone pod drogę dojazdową wewnątrzosiedlową (por. treść decyzji Wójta Gminy z dn. [...].11.2001r. o zatwierdzeniu podziału działek, pismo wójta z dn.5.05.2003r. – dowody w aktach administracyjnych). Droga taka nie stanowi drogi publicznej w rozumieniu ustawy z 1985r. o drogach publicznych, brak jest bowiem stosownej uchwały np. rady gminy zaliczającej ją do kategorii dróg gminnych. Z tej przyczyny zasadnie starosta odmówił ustalenia odszkodowania. Zapadłe decyzje nie wykluczają jednak, aby skarżący mogli uzyskać stosowną rekompensatę z tytułu wpisania tytułu własności działek Nr 1211/2 i 1212/7 na rzecz Gminy [...], oznaczają jednak niedopuszczalność orzekania w tym zakresie w drodze decyzji administracyjnej. Skarżący winni rozważyć możliwość skorzystania w tym zakresie z drogi postępowania przed sądem powszechnym. Inną możliwość stanowi wytoczenie procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art.10 ustawy z dn.6.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 124 z 2001r., poz.1361 ze zm.) i w tym trybie dowodzenie, iż nie doszło w istocie do przejęcia na własność gminy wydzielonych działek. Ponieważ zaskarżona decyzja prawa nie naruszała, z tego względu, na zasadzie art.151 Ppsa, skargę należało oddalić.