SA/Rz 1489/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Zbigniew Czarnik Protokolant: ref.-staż. Dorota Wolak po rozpoznaniu w dniu 28 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego skargę oddala do wyroku z dnia 28 września 2004r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2002 r., Nr [...] nakazującej mu rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego o wym. 3,85 m x 2,35 m zlokalizowanego na działce nr 2224/1 położonej w J. przy ul. K. i S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu aktu podano, że organ I instancji ustalił, że na ww. działce stanowiącej własność J. i W. J. odwołujący się ustawił w latach 1997 - 1998 obiekt tymczasowy bez wymaganego przepisami Prawa budowlanego pozwolenia. Od decyzji nakazującej jego rozbiórkę J. S. złożył odwołanie zarzucając jej naruszenie prawa materialnego i przepisów proceduralnych. Podał, że nie jest właścicielem działki nr 2224/1, tym samym nie można go traktować jako inwestora. Ponadto obiekt nie odpowiada pojęciu tymczasowego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające wykazało, że J. S. w latach 1997 - 1998 (jak oświadczył do protokołu) ustawił na działce nr ewid. 2224/1 (na pustakach betonowych) nadwozie samochodu, które służy mu jako magazyn punktu handlowego. Tak więc J. S. jest inwestorem przedmiotowego obiektu. Skoro wykonał obiekt, tym samym organizował proces jego budowy, a to są właśnie obowiązki inwestora w rozumieniu art. 18 ust. Prawa budowlanego. Inwestor nie musi być właścicielem działki. Będący przedmiotem postępowania obiekt jest niewątpliwie tymczasowym obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. Tym samym jego realizacja wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestor obowiązku tego nie dopełnił. Zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Brak pozwolenia na budowę, bądź zgłoszenia skutkuje wydaniem nakazu rozbiórki (art. 48 ustawy). Nakaz rozbiórki jest obligatoryjny i organ nadzoru budowlanego nie może dokonywać ewentualnej legalizacji samowoli budowlanej. Powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył J. S. i zarzucając jej naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 3 pkt 5, art. 48, art. 49 i art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane) oraz przepisów prawa procesowego domagał się jej uchylenia i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nakazanie rozbiórki przyczepy samochodowej, a więc przedmiotu na podwoziu kołowym jest dyskusyjne z uwagi na kwalifikację tego rodzaju rzeczy jako tymczasowego obiektu budowlanego. Charakter obiektu i czas jego zainstalowania nie dają podstaw do orzeczenia rozbiórki przyczepy samochodowej. Przedmiotem rozbiórki nie jest obiekt w rozumieniu prawa budowlanego i powstały w wyniku procesu budowlanego, ale jest to konstrukcja typowo samochodowa na podwoziu i przeznaczona do przemieszczania z uwagi na charakter prowadzonej przez stronę sprzedaży obwoźnej. Przedstawiony w decyzji obiekt budowlany w istocie swojej jest więc klasyczną przyczepą samochodową. Konstrukcja ta nie jest na stałe związana z gruntem, nie można jej więc kwalifikować jako obiektu budowlanego lub budowy w pojęciu procesu budowlanego bo prawo budowlane definiuje pojęcie budowy jako wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, umiejscowionego w ściśle określonej przestrzeni i związanej z gruntem wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi co powinno stanowić całość techniczno-użytkową. Żadna z tych przesłanek w formie budowy, budynku, obiektu małej architektury, lub tymczasowego obiektu budowlanego w przedmiotowym stanie faktycznym nie występuje. Ponadto obiekt ten został zainstalowany na przedmiotowej nieruchomości w roku 1992 na podstawie umowy cywilno prawnej z W. J. właścicielem posesji. Dowód ten został przez organ nadzoru budowlanego zignorowany. W sytuacji kiedy przyczepa została zainstalowana na nieruchomości J. w roku 1992 i minęło lat 5 od tego zdarzenia nie można nakazać rozbiórki bo sprzeciwiają się temu przepisy prawa budowlanego, tym bardziej, że ten stan rzeczy istniejący jeszcze za czasów obowiązywania prawa budowlanego z 1974 roku był przez władze architektoniczne akceptowany przez około 10 lat. Trudno też sobie wyobrazić realność wykonania orzeczenia rozbiórki budowlanej w stosunku do przyczepy samochodowej, kiedy bardziej adekwatnym jest orzeczenie o usunięciu tego rodzaju rzeczy (art. 61, 65, 67 prawa budowlanego ) i nie wiadomo czy zaskarżona decyzja odpowiada zasadom szczegółowo wymienionym w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa. W sytuacji kiedy obiekt został postawiony bez pozwolenia budowlanego na terenie dla którego nie było planu zagospodarowania przestrzennego, natomiast w momencie orzekania o rozbiórce plan taki przeznaczył ten teren na inne cele, organ administracji nie powinien wydawać decyzji o rozbiórce takiego obiektu, jeżeli teren może być wykorzystany w dotychczasowy sposób do czasu zagospodarowania go zgodnie z planem, ale okoliczności tych bliżej w zaskarżonej decyzji nie wyeksponowano. Skarżący odwołał się również do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 1996 r. K9/95. Zważywszy na cel i motywy zaskarżonego orzeczenia, dotyczące elementu nieruchomości to akt ten dotyczy też praw właściciela nieruchomości i w takim stanie rzeczy zainteresowanym w sprawie jest każdoczesny właściciel nieruchomości. Właściciel nieruchomości wobec zawarcia ze strona umowy cywilnej co do zakresu i sposobu korzystania z nieruchomości legitymowany jest biernie do udziału w sprawie bo ma oczywisty interes prawny wynikający z przepisów prawa materialnego, a bez znaczenia są formy wszczęcia postępowania administracyjnego. W innym postępowaniu administracyjnym właściciel nieruchomości dochodzi swoich uprawnień do przedmiotowej nieruchomości a spór ten zawisł przed NSA Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie do sygn. akt. SA/RZ 37/95. Wobec zgonu właściciela uczestnikami postępowania winni być jego wszyscy spadkobiercy. W odpowiedzi na skargę Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał, że J. S. w latach 1997 - 98 ustawił na działce nr 2224/1 położonej w J. nadwozie samochodu na płytkach betonowych. Służy mu ono jako magazyn punktu handlowego. Ustalenia te wynikają z oświadczenia J. S. Wprawdzie samochód stał na tej działce od roku 1993 i służył jako punkt handlu obwoźnego, lecz dopiero w latach 1997 - 98 nadwozie zostało zdjęte i ustawione na pustakach betonowych. Tym samym od tego czasu jest to obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, a jego realizacja wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestor obowiązku tego nie dopełnił. W tym stanie rzeczy obiekt podlega rozbiórce. Zarzut o braku udziału w postępowaniu właściciela działki jest bezpodstawny. Dysponentem wymienionej działki jest R. J., który brał udział w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak więc niniejsza sprawa, mimo złożenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zostanie rozpoznana w trybie wskazanej ustawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się w sposób następujący. W 1993 r. na działce nr 2224/1 położonej w J. przy ul K. – S. pozostającej obecnie w dyspozycji R. J. skarżący J. S. ustawił samochód "Robur", a jego nadwozie było wykorzystywane jako punk handlu obwoźnego. W lecie 1997 lub 1998 r. przedmiotowe nadwozie zostało zdjęte z samochodu i po usunięciu podwozia wraz z kabiną nadwozie ustawiono ponownie w tym samym miejscu na podwalinie z pustaków betonowych. Inwestor – J. S. nie uzyskał pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu. Ustalenia o takiej treści wynikają z oświadczenia J. S. złożonego do protokołu przesłuchania w dniu 25 lutego 2002 r. Kierując się takim stanem faktycznym sprawy stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r., dlatego do spraw wszczętych po tej dacie muszą być stosowane jej przepisy. Ustawa w art. 103 ust. 2 przewiduje wyjątek od tej zasady na rzecz niestosowania jej art. 48 do obiektów których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, jednak odstępstwo to nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Przedmiotowy obiekt zgodnie z oświadczeniem skarżącego został wykonany w lecie 1997 lub 1998 r., a więc pod rządami ustawy z 1994 r., a postępowanie w sprawie wszczęto w 2002 r. Objęty postępowaniem obiekt wykonany z nadwozia samochodu posadowionego na podwalinie z pustaków betonowych stanowi tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten określa obiekt tymczasowy, jako obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany nie połączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Nie budzi żadnych wątpliwości, że przedmiotowy obiekt budowlany nie jest trwale połączony z gruntem (jest postawiony na podwalinie z pustaków betonowych), a konstrukcyjnie jest zbliżony do kiosku ulicznego, pawilonu sprzedaży ulicznej, czy kontenera. Do rozpoczęcia robót budowlanych dotyczących wykonania takiego tymczasowego obiektu budowlanego niezbędne było wcześniejsze uzyskanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Poza sporem pozostaje, że skarżący takiego pozwolenia nie uzyskał. W takiej sytuacji zachodzą w sprawie przesłanki do nakazania w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane rozbiórki przedmiotowego obiektu, jako wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wobec powyższego uznać należy, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a więc skarga na nią uwzględniona zostać nie może. Odnosząc się do zarzutów skargi uznać należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Kwestia uznania przedmiotu niniejszego postępowania za tymczasowy obiekt budowlany została wyjaśniona wcześniej. Faktem jest, że samochód "Robur" został posadowiony na przedmiotowej działce jeszcze około 1993 r. Jednak tymczasowym obiektem budowlanym w postaci w jakiej znajduje się obecnie (to jest po usunięciu podwozia samochodu wraz z kabiną, a następnie ponownego ustawienia nadwozia na podwalinie z pustaków betonowych) stał się on latem 1997 lub 1998 r. i od tego czasu mógł zacząć biec okres "przedawnienia" samowoli budowlanej przewidziany w art. 49 ustawy Prawo budowlane. Okres lata kalendarzowego rozpoczyna się z dniem 22 czerwca, tak więc przyjmując nawet, że roboty wykonano w dniu 22 czerwca 1997 r. to do dnia wydania decyzji przez organ II instancji ([...] czerwca 2002 r.) okres 5 lat nie upłynął. Kwestia wykonania przedmiotowej decyzji będzie ewentualnym problemem postępowania egzekucyjnego. Rozbiórkę przedmiotowej samowoli budowlanej będzie mógł skarżący wykonać przykładowo poprzez usunięcie nadwozia samochodowego z przedmiotowej nieruchomości. Decyzja rozbiórkowa z mocy przepisu art. 52 ustawy Prawo budowlane winna zostać w pierwszej kolejności skierowana do inwestora, a w dalszej do właściciela lub zarządcy nieruchomości. W objętej postępowaniem sprawie nie budzi wątpliwości, że inwestorem był J. S. i on właśnie jest adresatem obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji. Dodać należałoby, że w postępowaniu administracyjnym wziął udział dysponent nieruchomości, spisujący ze skarżącym umowę jej dzierżawy R. J. Przedmiotowy obiekt nie stanowi części składowej działki nr 2224/1, bowiem nie jest trwale z nią związany z uwagi na brak trwałego połączenia z gruntem przez co w każdej chwili może być przez inwestora z działki usunięty. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.