SA/Rz 1503/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska /del./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik Asesor WSA Magdalena Józefczyk Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi F. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2001 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1) stwierdza nieważność - decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...].12.2000 r. Nr [...] - decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...].01.2001 r. Nr [...] - decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...].05.2001 r. Nr [...] 2) wstrzymuje wykonanie decyzji wymienionych w pkt 1 do czasu uprawomocnienia się wyroku 3) zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego F. P. kwotę 10 zł /sł. dziesięć zł/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1503/01 UZASADNIENIE Postanowieniem z [...] lipca 1999 r. znak: [...] –Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 3, ust. 2 do 5 Prawa budowlanego, nakazał A. i H. H. wstrzymać w terminie natychmiastowym roboty budowlane przy realizacji obiektu handlowego z powodu ich prowadzenia w sposób istotnie odbiegający od warunków posiadanego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu wykazał, że podczas kontroli przeprowadzonej w terenie stwierdził, że na działce nr 724 jest realizowany obiekt handlowy (sklep) o wymiarach 6, 72 x 5,80. Obiekt usytuowany został w odległości 10,45 m od krawędzi drogi asfaltowej oraz 3,10 – 3,55 m od granicy działki sąsiedniej, której właścicielem jest F. P. W ścianie budynku od strony działki F. P. wykonano dwa otwory okienne. A. i H. H. wykazali się zezwoleniem na budowę budynku gospodarczego, parterowego o wym. 6,0 m x 5,0 m usytuowanego w odległości 3,0m – 4,0 m od granicy wschodniej z murem ogniowym. W tej sytuacji organ uznał, że zmiana wymiarów zewnętrznych kubatury oraz usytuowania i przeznaczenia jest istotnym odstępstwem od warunków pozwolenia na budowę Decyzją z [...] września 1999 r. znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązał H. H. do przedłożenia do 31 grudnia 1999 r. w tut. Inspektoracie następujących dokumentów: - 3 egz. projektu budowlanego odzwierciedlającego zakres robót wykonanych oraz przewidzianych do wykonania, sporządzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane wraz z niezbędnymi uzgodnieniami; - orzeczenie techniczne o prawidłowości wykonania elementów konstrukcyjnych; - dokument stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; - aktualny wyrys i wypis z ewidencji gruntów w celu ustalenia stron postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył motywy podniesione w uzasadnieniu ww. postanowieniu. Decyzją z [...] września 1999 r. Starosta [...] uchylił decyzję Wójta Gminy [...] z [...] grudnia 1990 r. o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego, wolnostojącego o powierzchni 30 m kw. oraz szopogarażu na sprzęt rolniczy wg projektu typowego na działce nr 724 położonej w W. W uzasadnieniu decyzji starosta stwierdził, że w trakcie realizacji obiektu inwestor odstąpił w sposób istotny od warunków pozwolenia w zakresie zmiany usytuowania obiektu, jego wymiarów i kubatury oraz przeznaczenia. Dokonane odstępstwa od projektu zostały ocenione jako istotne i z tego też względu na podstawie art. 36a Prawa budowlanego organ uchylił pozwolenia na budowę wydane przez Wójta Gminy z [...] grudnia 1990r. znak: [...] na budowę budynku gospodarczego wolnostojącego o powierzchni 30m2 oraz szopogarażu na sprzęt rolniczy wg projektu typowego. H. H. 24 stycznia 2000 r. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganej dokumentacji, jednakże wniosek ten nie został uwzględniony Zawiadomieniem z 28 marca 2000 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie rozbiórki rozpoczętej budowy sklepu zlokalizowanego na działce nr 724 w W. stanowiącej własność A. i H. H. oraz poinformował o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Decyzją z [...] kwietnia 2000r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał A. i H. H. dokonać rozbiórki rozpoczętej budowy sklepu zlokalizowanego na działce nr 724. W piśmie z 6 czerwca 2000 r.(znak jak decyzji), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał odwołanie wraz z aktami sprawy do organu drugiej instancji i stwierdził, że odwołanie wniesiono 3 dni po terminie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie odwoławcze, wyznaczył na 11 sierpnia 2000 r. rozprawę administracyjną. Decyzją z [...] grudnia 2000 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że H. H., rozpoczął budowę budynku na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Wójta Gminy [...]. Z uwagi na stwierdzone istotne odstępstwa, roboty budowlane zostały wstrzymane, inwestor nie dostarczył w stosownym terminie dokumentów, a obowiązek ich dostarczenia wynikał ze stosownej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i z tego względu został orzeczony nakaz rozbiórki. Nazwanie budowy jako realizacja sklepu nastąpiło podczas oględzin dokonanych przez organ pierwszej instancji i potwierdzone w protokole podpisanym przez inwestora. Jednakże nie ma to znaczenia w sprawie, gdyż przeznaczenie obiektu zostanie określone w opracowanej przez inwestora dokumentacji. Podczas rozprawy administracyjnej, H. H. wniósł prośbę do protokołu o umożliwienie mu przedłożenia wymaganych w sprawie dokumentów nakazanych decyzją PINB z [...] września 1999 r., a dokumenty niezbędne do legalizacji zaistniałej samowoli przedłożył 30 listopada 2000 r. H. H. dostarczył następujące dokumenty: wypis z aktu notarialnego, wypis z księgi wieczystej nr [...] dla działki nr 724, wypis z rejestru gruntów. W wyniku tego uzupełnienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] stycznia 2001 r. znak: [...] umorzył postępowanie w sprawie rozbiórki rozpoczętej budowy sklepu zlokalizowanego na działce nr 724 w W. W uzasadnieniu organ wykazał, że H. H. przedłożył prawem wymagane dokumenty, w związku z czym postępowanie w sprawie rozbiórki stało się bezprzedmiotowe. Od tej decyzji złożył odwołanie F. P. i zarzucił naruszenie przepisów prawa budowlanego i przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu stwierdził, że zaskarżoną decyzją został naruszony art. 51 Prawa budowlanego, bowiem inwestorzy nie uzyskali dotychczas pozwolenia budowlanego na realizację inwestycji. Fakt złożenia dokumentów nie mógł oznaczać, że zostanie wydane pozwolenie. Obiekt został wzniesiony z naruszeniem przepisów prawa budowlanego, a umorzenie postępowania spowodowało, że inwestorzy poczuli się bezkarni. Obiekt został wybudowano znacznie poza linią zabudowy budynków położonych wzdłuż drogi, co spowodowało zacienienie budynku mieszkalnego skarżącego. Nakaz rozbiórki powinien być utrzymany do czasu, gdy inwestor nie uzyska prawomocnego pozwolenia na budowę. Organ drugiej instancji decyzją z [...] maja 2001 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ opisał stan faktyczny sprawy, a końcowo stwierdził, że postępowanie o wydanie pozwolenia na wznowienie robót mogło być wszczęte dopiero po umorzeniu postępowania dotyczącego rozbiórki obiektu, z tego też względu żądanie umorzenia postępowania o rozbiórce dopiero po wydaniu orzeczenia o wznowieniu robót nie zostało uwzględnione. W skardze na ww. decyzję F. P. zarzucił naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, przepisów prawa budowlanego i wniósł o uchylenie decyzji obydwu instancji. Umorzenie postępowania stworzyło dla inwestorów uprawnienie do korzystania z już wybudowanego obiektu i dalszego ignorowania prawa, dlatego też nakaz rozbiórki należało utrzymać, ewentualnie postępowanie zawiesić do czasu prawomocnego udzielenia pozwolenia na budowę. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i wskazał na uzasadnienie faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 30 stycznia 2004r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, Sąd zobowiązał pełnomocnika Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do uzupełnienia dokumentów o odwołanie złożone przez H. H. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2000r. znak: [...]. Powyższe dokumenty zostały uzupełnione przy piśmie z 5 lutego 2004r. znak: [...] w zakreślonym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). W sprawach tych stosuje się przepisy dotychczasowe o wpisie i innych kosztach sądowych. Natomiast z art. 134 ww. ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki do niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i interes strony. Przepis ten formułuje zasadę kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa przez podmioty i uczestników postępowania. Konsekwentnie do wyżej przytoczonego przepisu, w pierwszej kolejności organ odwoławczy winien zbadać odwołanie pod względem formalnym, między innymi sprawdzić, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie sprawdził, czy odwołanie H. H. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...].04.2000r. Nr [...] w sprawie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego zostało wniesione z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. (14 dni od doręczenia decyzji). Z akt administracyjnych wynika, że decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...].04.2000r. r. Nr [...], doręczono H. H. 20.04.2000r. (dowód doręczenia w aktach). Pod uzasadnieniem tej decyzji jest zamieszczone pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania, które odpowiada treści art. 129 § 1 i 2 k.p.a. Odwołanie H. H. datował na 29 maja 2000r.(data na odwołaniu) i zostało ono doręczone do Kancelarii Ogólnej Starostwa 1.06.2000r. W aktach sprawy brak koperty lub stosownej adnotacji na piśmie, że odwołanie doręczone zostało osobiście, co uniemożliwia ustalenie dokładnego terminu dokonania czynności. Ustawowy 14-dniowy termin do wniesienia odwołania w stosunku do H. H. upłynął z dniem 04.05.2000r. Porównując te daty, to jest datę doręczenia decyzji i datę sporządzenia odwołania wynika, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, zatem organ odwoławczy na podstawie art. 134 k.p.a. powinien wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. H. H. w odwołaniu nie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Fakt wniesienia odwołania po upływie terminu został zasygnalizowany przez Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego w piśmie przekazującym odwołanie w raz z aktami sprawy z 6.06.2000r. znak: [...]. Organ odwoławczy powyższe odwołanie rozpatrzył merytorycznie i tym samym naruszył zasadę trwałości decyzji (art. 16 § 1 k.p.a.), bowiem w chwili wniesienia odwołania decyzja organu pierwszej instancji w stosunku do H. H. była ostateczna. Merytoryczne rozpatrzenia odwołania wniesionego po upływie ustawowego terminu, stanowi rażące naruszenie prawa (zob. wyrok NSA z 14.04.1999r. I S.A. 1823/98 – ONSA 2/2000, poz. 70). Taką samą wadą nieważności dotknięte są decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2001r. Nr [...] i decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2001r. Nr [...], jako wydanych w następstwie decyzji dotkniętej wadą nieważności. Z tego też względu i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd stwierdził nieważność decyzji wymienionych w sentencji wyroku. Określenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 152 P.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu znajduje oparcie w art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 14.05.1955r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.)