SA/Rz 1507/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Marian Ekiert /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. K. i J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego skargę oddala Po rozpatrzeniu wniosku H. i B. K. oraz J. K. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 104 kpa oraz art. 48 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane [ t.jedn. z 2000 r. Dz.Ust. Nr 106 poz. 1126 ] decyzją z dnia [...].12.2002 r. nr [...] odmówił wydania nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego wybudowanego na dz.nr 1413 w D. przy ul. S. nr [...], należącego do Z. M., z powodu braku przesłanek do uwzględnienia żądania. W uzasadnieniu swojej decyzji organ naprowadził, iż w latach 1999 – 2000 prowadził postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku mieszkalnego przez T. i Z. M., posadowionego na dz.nr 1413, niezgodnie z pozwoleniem na budowę z dnia [...].04.1988 r. nr [...], które zakończone zostało ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].09.2000 r. nr [...]. Zgodnie z nią inwestorzy winni w terminie 3 miesięcy przedłożyć dokumenty w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem. Inwestorzy wywiązali się z nałożonego na nich obowiązku, w związku z czym winni oni byli wystąpić do Starosty Powiatowego [...] o wydanie pozwolenia na jego użytkowanie i przed tym organem postępowanie się toczy. W świetle dokonanych ustaleń organ, stwierdził brak przesłanek dla wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku, a to z tej przyczyny iż inwestorzy legitymują się pozwoleniem na budowę. Decyzję tę zaskarżyli odwołaniem skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego H. K. i J. K., wnosząc o jej uchylenie jako sprzecznej z prawem. W uzasadnieniu odwołania odwołujące się polemizowały ze stanowiskiem organu co do braku w okolicznościach sprawy przesłanek uzasadniających możliwość zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, a w konsekwencji braku możliwości orzeczenia o rozbiórce przedmiotowego obiektu, podnosząc iż wybudowany on został w warunkach samowoli budowlanej. Twierdzą, iż inwestor nie posiadał pozwolenia na budowę tegoż obiektu, nie dysponował też projektem budowlanym i planem realizacyjnym, a one jako bezpośredni sąsiedzi nigdy nie otrzymały decyzji stanowiącej o pozwoleniu na budowę tegoż obiektu, tym samym wskazana przez organ decyzja rzekomo stanowiąca o powyższym nigdy nie stała się ostateczną. Wreszcie podnieśli, iż realizacja wspomnianego budynku godzi w ich prawo własności, a także popada w kolizję z postanowieniami Prawa budowlanego. Budynek ten bowiem wysoki jest na 11 m. i usytuowany w odległości 6,40 m. od należącego do nich budynku mieszkalnego. W konkluzji odwołania odwołujące się w oparciu o art. 76 § 3 i 78 kpa wnoszą o przeprowadzenie dowodu przeciwko treści takich dokumentów jak pozwolenie na budowę wydane na rzecz inwestora i potwierdzenia jego doręczenia stronom, przeciwko zatwierdzonemu planowi realizacyjnemu oraz zatwierdzonemu projektowi architektonicznemu. Po rozpatrzeniu tegoż odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 48 Prawa budowlanego oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa decyzją z dnia [...].09.2003 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i jednocześnie odmówił uwzględnienia wniosku H. K. i J. K. dotyczącego wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego na dz.nr 1413 w D. przy ul. S. nr [...], należącej do Z. M. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podnosi, iż w wyniku przeprowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania ustalono, że Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...].05.1988 r. nr [...] udzielił T. i Z. M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na dz.nr 6584 { obecnie 1413 }. Budynek był budowany w latach 1988 –1998 i została zaużytkowany z dniem 25.01.1999 r. Z uwagi na to, że inwestor odstąpił w sposób istotny od warunków pozwolenia na budowę, po przeprowadzeniu postępowania, wydana została decyzja z dnia [...].09.2000 r. nr [...], którą to uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].06.2000 r. nr [...] i zobowiązano T. i Z. M. do przedłożenia inwentaryzacji budowlanej zrealizowanego budynku mieszkalnego wraz z projektem doprowadzenia go do zgodności z przepisami oraz orzeczenia technicznego o prawidłowości wykonanych robót w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji. Decyzja ta była przedmiotem skargi wniesionej przez H. i J. K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który to Sąd wyrokiem z dnia 12.02.2003 r. sygn.akt SA/Rz 1858/00 skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku jednoznacznie wskazano, iż odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę wprowadzone przez inwestora przed zakończeniem budowy realizowanej na podstawie pozwolenia na budowę nie uprawniają organów nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, a taki nakaz może być wydany tylko wtedy, gdy nie ma możliwości doprowadzenia obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Stosownie do zapisu zawartego w art. 30 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ administracji publicznej, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Skoro zatem decyzja tego organu wyposażona w walor ostateczności rozstrzygnęła sprawę odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę, umożliwiając legalizację robót budowlanych poprzez nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności, brak jest możliwości uwzględnienia wniosku skarżących i wydania decyzji nakazującej rozbiórkę budynku. Także i tę decyzję tym razem skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżyły H. K. i J. K. wnosząc o jej unieważnienie jako niezgodnej z prawem i wydanie orzeczenia uwzględniającego ich wniosek. Uzasadniając skargę skarżący stwierdzają, że powołanie się przez organ na decyzję stanowiącą o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku jest " kłamstwem urzędniczym " spreparowanym na użytek i w obronie przed odpowiedzialnością karną. Okoliczności sprawy, a w szczególności brak pozwolenia na budowę, brak projektu budowlanego i planu realizacyjnego, jednoznacznie wskazują, iż budowa przedmiotowego obiektu nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej i uzasadniają zastosowanie w sprawie art. 48 Prawa budowlanego. Zarzut ten jest tym bardziej zasadny, iż w toku postępowania administracyjnego odmówiono skarżącym zastosowania w sprawie postulowanych w odwołaniu przepisów prawa, a to art. 76 § 3 i art. 78 kpa. Tym samym odmówiono im ochrony należącego do nich prawa własności, albowiem przedmiotowy budynek swoim usytuowaniem i gabarytami narusza to prawo, a także narusza wymogi określone w §§ 12 i 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zważyć bowiem należy, iż wysokość tegoż budynku wynosi 11 m., usytuowany jest on w odległości 6,40 m. od ich budynku mieszkalnego i zwrócony ścianą wyposażoną w okna w stronę należącego do nich budynku mieszkalnego. Znamiennym ponadto w sprawie jest, iż one jako sąsiedzi nigdy nie otrzymali decyzji stanowiącej o pozwoleniu na budowę i w związku z tym nie mogły jej kwestionować. Wszystko to uprawnia stwierdzenie, iż taka decyzja nigdy nie została wydana. Bezzasadnie również organ odwołuje się do art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, albowiem przywołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wydany został w innej sprawie. Podkreślić bowiem należy, iż uprzednio Sąd wyrokował w sprawie " nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności " . Przedmiotem zaś tej sprawy było rozpoznanie wniosku o wydanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego zezwolenia budowlanego. Końcowo skarżące podnoszą, iż zakwestionowana decyzja jest przejawem dyskryminującego traktowania ich wobec prawa, a przewlekle prowadzone na przestrzeni lat w tej sprawie postępowanie administracyjne w sposób nieuprawniony chroni sprawców samowoli budowlanej. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż w przypadku zalegalizowania tej samowoli należąca do nich nieruchomość zabudowana straci zarówno na wartości użytkowej jak i rynkowej. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i uzupełniająco dodał, iż uchylił decyzję organu I instancji z tej przyczyny, że wniosek sygnowany był jedynie przez H. K. i J. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w niej zarzuty w żaden sposób nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, która to kwestia jest zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1269 ] jest w zasadzie jedynym kryterium w oparciu o które sądy administracyjne sprawują w ramach postępowania sądowo - administracyjnego kontrolę działalności administracji publicznej. Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje zatem zgodność z prawem decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].09.2003 r., którą to decyzją organ ten utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stanowiącą o odmowie wydania nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego posadowionego na dz.nr 1413 w D. Kwestionując ten akt skarżące podnoszą przede wszystkim zarzut, iż obiekt ten wybudowany został przez inwestora samowolnie, gdyż nie dysponował on pozwoleniem na jego budowę, a to w świetle regulacji zawartej w art. 48 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane implikuje konieczność orzeczenia o jego rozbiórce. W każdym bądź razie rzekoma decyzja o pozwoleniu na budowę nigdy nie została wyposażona w walor ostateczności, skoro nigdy nie została im jako stronom tego postępowania doręczona. Wreszcie formułują kolejny zarzut, iż istnienie przedmiotowego budynku przy uwzględnieniu zwłaszcza jego wysokości i odległości dzielącej go od ich budynku narusza przepisy Prawa budowlanego i ogranicza w sposób nieuprawniony ich prawo własności. Końcowo dla poparcia swoich twierdzeń podnoszą one, iż zakwestionowane rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem art. 76 § 3 i 78 kpa, zaś odwołanie się przez organ do zapisu zawartego w art. 30 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.02.2003 r. sygn.akt SA/Rz 1858/00 jest nieuprawnione, albowiem zapadł on w innej sprawie. W świetle zatem dokonanych w toku postępowania administracyjnego ustaleń oraz przedstawionych wyżej zarzutów, sporną i zarazem kluczową dla wyniku sprawy pozostaje kwestia wybudowania tegoż budynku w okolicznościach w których inwestorzy legitymowali się pozwoleniem na budowę. Wbrew podniesionym w sprawie zarzutom problem ten rozstrzygnięty został w powołanym wyżej wyroku wydanym w sprawie w której przedmiotem oceny pozostawała decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego stanowiąca o nałożeniu na inwestorów obowiązku wykonania określonych czynności, w związku z budową przedmiotowego budynku. Otóż w uzasadnieniu tegoż wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podzielił ustalenia dokonane w postępowaniu administracyjnym, iż decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].05.1988 r. Nr [...] zatwierdzony został plan realizacyjny oraz wydano pozwolenie na budowę tego budynku według projektu mgr inż. W. H., na rzecz Z. M. To zaś, że w toku postępowania administracyjnego inwestor nie przedstawił pozwolenia na budowę wraz z projektem budowlanym, samo przez się nie może prowadzić do konkluzji, iż nie posiadał on w ogóle takiego pozwolenia. Inną natomiast kwestią pozostaje problem odstąpienie przez niego w trakcie realizacji wspomnianego obiektu od warunków określonych w tym pozwoleniu. Dalej wywodzi Sąd, iż w takim przypadku organ nadzoru budowlanego nie może wydać nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. , albowiem w omawianej sytuacji stosuje się przepisy art. 50 – 51. Nie wyklucza to możliwości wydania tego typu nakazu, jednakże na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub art. 51 ust. 2 tego prawa przy spełnieniu tam określonych warunków. Decyzja zaś o legalności której orzekał Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianym wyżej wyroku została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego. Powołany przepis prawa koresponduje bezpośrednio z art. 50 cyt. ustawy, a ten wyraźne stanowi, iż możliwość jego zastosowania wchodzi w grę tylko w innych przypadkach niż określone w art. 48 Prawa budowlanego. Oznacza to, iż podejmując działania procesowe dotyczące rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o te właśnie przepisy organ uprzednio wyeliminować musi możliwość zastosowania art. 48 Prawa budowlanego i tak też stało się w tej sprawie. Inaczej rzecz ujmując skarżące inicjując postępowanie w przedmiotowej sprawie i domagając się wydania nakazu rozbiórki tegoż obiektu, przy prezentacji tych samych zarzutów, w istocie zmierzają do rozstrzygnięcia kwestii, którą niejako wstępnie już rozstrzygnięto przy okazji wydania decyzji w trybie art. 51 Prawa budowlanego, jakkolwiek brak jest aktu stanowiącego o powyższym. Stąd też ustalenia dokonane w tamtym postępowaniu, zaaprobowane zresztą przez Naczelny Sąd Administracyjny z tej choćby przyczyny eliminują możliwość uwzględnienia w ramach tego postępowania żądania skarżących. W takim przypadku postępowanie o wydanie nakazu rozbiórki w trybie art. 48 w zasadzie winno ulec umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W badanej sprawie organ orzekł merytorycznie o odmowie wydania tegoż nakazu, co w istocie sprowadza się do nieuwzględnienie żądania skarżących, a tym samym praktycznie wywołuje ten sam skutek. Eliminacja zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego z tej tylko przyczyny byłaby wyrazem nadmiernego formalizmu, pociągającego za sobą w zasadzie nieuzasadnione przewleczenie postępowanie. Odnosząc się zatem do podniesionych w skardze zarzutów należy zauważyć, iż do rozważenia kwestii dotyczącej orzeczenia nakazu rozbiórki można byłoby ewentualnie wrócić dopiero po wyeliminowaniu z obiegu prawnego decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].09.2000 r. nr [...], co nastąpić by mogło jedynie w trybie ekstraordynaryjnym. Jeżeli zaś tak, to pozostałe podniesione w skardze zarzuty tracą w tym postępowaniu rację bytu, zaś problem lokalizacji spornego obiektu, może być przedmiotem oceny w dalszym postępowaniu " legalizacyjnym " skoro powołana wyżej decyzja z dnia [...].09.2000 r. nie przesądza definitywnie sposobu doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem, a jedynie zobowiązuje inwestorów do przedłożenia określonych dokumentów i dopiero na ich podstawie organ będzie mógł określić jakie czynności { roboty } powinni ewentualnie wykonać inwestorzy w celu doprowadzenia obiektu do tego stanu i co może być poddane dalszej kontroli judykacyjnej. W tym stanie rzeczy skoro wbrew podniesionym w skardze zarzutom, zaskarżona decyzja generalnie rzecz biorąc odpowiada prawu, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1270 z późn.zm. ] w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1271 z późn.zm. ] należało orzec jak w sentencji.