SA/Rz 1515/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz strony skarżącej A. Sp. z o.o. w M. kwotę 225 zł /słownie: dwieście dwadzieścia pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1515/02 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...].06.2002 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...].05.2002 r., Nr [...] nakazującą A. Spółce z o. o. w M. wykonanie n/w obowiązków: 1/ oznakowania drogi i wyjścia ewakuacyjnego na obiekcie Wieży Kontroli Lotów - termin realizacji 15 dni /podstawa prawna § 4 ust. 2 pkt 2 lit. a Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3.11.1992 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów - Dz. U. Nr 92, poz. 460 z późn. zm./. 2/ uzupełnienia braku prądnicy w szafie hydrantu wewnętrznego wewnętrznej instalacji hydrantowej - termin realizacji 30 dni /§ 13 ust. 4 i 5 w/w rozporządzenia w zw. z pkt 1.3.3. Polskiej Normy P. "Ochrona przeciwpożarowa. Przeciwpożarowe zaopatrzenie wodne. Instalacja wodociągowa przeciwpożarowa". 3/ oznakowania wewnętrznego hydrantu przeciwpożarowego /§ 4 ust. 2 pkt 2 lit. b w/w rozporządzenia/ - termin realizacji 15 dni. 4/ oznakowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu dla obiektu Wieży Kontroli Lotów - termin realizacji 15 dni /§ 4 ust. 2 pkt 2 litera d w/w rozporządzenia/. 5/ wykonania badania wewnętrznej instalacji elektrycznej w obiekcie Wieży Kontroli Lotów /art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.08.1991 r. o ochronie przeciwpożarowej /Dz. U. Nr 81, poz. 351 ze zm./ w zw. z § 23 ust. 4 w/w rozporządzenia/ - termin realizacji 60 dni. 6/ wykonania badania instalacji odgromowej znajdującej się na budynku Wieży Kontroli Lotów - w terminie 60 dni /podstawa prawna jak w punkcie 5/. Wskazaną decyzję z dnia [...].06.2002 r. organ II instancji wydał na podstawie art. 27 ustawy z dnia 24.08.1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej /Dz. U. z 1991 r., Nr 88, poz. 400 z późn. zm./ oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W motywach tej decyzji przytoczył, że w dniu 1.02.2002 r. funkcjonariusz Komendy Powiatowej PSP przeprowadził czynności kontrolno-rozpoznawcze z zakresu ochrony przeciwpożarowej w obiektach należących do "C." Spółka z o. o. usytuowanych przy ul. W. Podczas kontroli ustalono, że w obiekcie wieży kontroli lotów użytkowanej przez A. Sp. z o. o. nie oznakowano dróg i wyjść ewakuacyjnych, miejsca umiejscowienia hydrantu wewnętrznego i przeciwpożarowego wyłącznika prądu, nie zapewniono kompletnego wyposażenia hydrantu wewnętrznego, a także nie przeprowadzono badań instalacji elektrycznej i odgromowej. W związku z powyższym Komendant Powiatowy PSP wydał decyzję przedstawioną wyżej. Decyzję organu I instancji zakwestionowały A. Sp. z o. o. i w odwołaniu zarzuciły, że stosownie do art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. - Prawo budowlane, nie mogą jako użytkownik wieży kontroli lotów być adresatem obowiązku wykonania badań instalacji elektrycznej i odgromowej, gdyż takie obowiązki należą do właściciela lub zarządy obiektu. Ponadto odwołująca się Spółka zarzuciła naruszenie § 8 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19.01.1998 r. w sprawie czynności kontrolno-rozpoznawczych z zakresu ochrony przeciwpożarowej oraz osób upoważnionych do ich przeprowadzenia /Dz. U. Nr 15, poz. 69 z późn. zm./, gdyż protokół ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia 1.02.2002 r. nie został przedstawiony do podpisu Zarządowi A. Spółki z o. o., bądź osobie upoważnionej przez Zarząd, w wyniku czego kontrolowany nie mógł skorzystać z prawa wniesienia uwag bądź zastrzeżeń. Odnosząc się do tych zarzutów organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.08.1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, obowiązki przestrzegania przeciwpożarowych wymagań instalacyjnych obciążają w równej mierze właściciela, zarządcę lub użytkownika budynku, obiektu lub terenu. Podany przepis stanowił podstawę prawną obowiązku wykonania badań wewnętrznej instalacji elektrycznej w obiekcie Wieży Kontroli Lotów i wykonania badania instalacji odgromowej znajdującej się na budynku Kontroli Lotów /punkt 5 i 6 decyzji organu I instancji/. Paragraf 23 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3.11.1992 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów wymienia urządzenia i instalacje, które podlegają okresowym przeglądom i konserwacjom, a do takich zalicza instalacje elektroenergetyczne i odgromowe. W takim stanie rzeczy były podstawy prawne do zobowiązania A. Spółki z o. o. jako użytkownika wieży kontroli lotów do usunięcia stwierdzonych w tym zakresie nieprawidłowości. Zasadność skierowania powyższych obowiązków na A. Spółkę z o. o. znajduje ponadto potwierdzenie w zawartej w dniu 23.01.2002 r. z "C." Spółka z o. o. umowie o wzajemnych prawach i obowiązkach stron związanych z eksploatacją lotniska. W § 5 pkt 1 umowy podano, iż obsługę techniczną lotniska zapewniają A. Spółka z o. o. Z całą pewnością obowiązek ten obejmuje również zapewnienie prawności działania urządzeń i instalacji, będących na wyposażeniu wieży kontroli lotów, w tym instalacji elektrycznej i odgromowej, których sprawność ma decydujący wpływ na właściwe funkcjonowanie nie tylko przedmiotowego obiektu, ale również całego lotniska. Protokół z czynności kontrolno-rozpoznawczych podpisał Kierownik Oddziału Ruchu [...] A. Spółka z o. o., w obecności którego prowadzone były czynności kontrolne w obiekcie wieży kontroli lotów. Kierownik podpisując protokół kontroli w imieniu A. Spółki z o. o. nie zgłaszał jakichkolwiek uwag czy zastrzeżeń. W odwołaniu zakwestionowano formalną stronę kontroli, natomiast nie wniesiono zastrzeżeń w zakresie występowania stwierdzonych nieprawidłowości. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego /wpłynęła do Sądu w dniu 19.07.2002 r./, skarżące A. Spółka z o. o. w M. wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzuciły naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.08.1991 r. o ochronie przeciwpożarowej w zw. z art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. - Prawo budowlane przez nałożenie na skarżącą Spółkę obowiązków w zakresie badania wewnętrznej instalacji w obiekcie Wieży oraz w zakresie budowania instalacji odgromowej w sytuacji, gdy skarżąca Spółka nie jest właścicielem, ani zarządcą tego obiektu oraz naruszenie § 8 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 19.01.1998 r. w sprawie czynności kontrolno-rozpoznawczych z zakresu ochrony przeciwpożarowej oraz osób uprawnionych do ich przeprowadzania przez nie przedstawienie sporządzonego w dniu 1.02.2002 r. protokołu do podpisu Zarządowi A. Spółce z o. o. lub osobie przez A. upoważnionej. Rozwijając te zarzuty skarżąca Spółka wyjaśniła, że jej zdaniem art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.08.1991 r. o ochronie przeciwpożarowej /Dz. U. Nr 81, poz. 351 z późn. zm./, nie stanowi wystarczającej podstawy prawnej do nałożenia obowiązków wymienionych w punkcie 5 i 6 decyzji organu I instancji. W tej kwestii decydujące znaczenie normatywne powinien mieć art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. - Prawo budowlane /tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 z późn. zm./, a według tego przepisu tego rodzaju obowiązki obciążają tylko właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Skarżąca Spółka nie jest właścicielem, ani zarządcą budynku wieży położonej na lotnisku w M. Z tego względu obowiązki określone w punkcie 5 i 6 decyzji organu I instancji powinny obciążać "C." Spółka z o. o. Skarżąca powołała się też na wyrok NSA z dnia 16.05.1996 r., SA/Po 3285/95, w którym stwierdzono, że na gruncie przepisów prawa budowlanego nie można zobowiązywać najemcę lokalu mieszkalnego do usunięcia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19.01.1998 r. w sprawie czynności kontrolno-rozpoznawczych z zakresu ochrony przeciwpożarowej oraz osób uprawnionych do ich przeprowadzania /Dz. U. Nr 15, poz. 69 z późn. zm./, dalej jako rozporządzenie, określa m. innymi zakres i szczegółowe zasady przeprowadzania czynności kontrolno-rozpoznawczych z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Z § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia wynika, że strażak Państwowej Straży Pożarnej uprawniony do wykonywania czynności kontrolno-rozpoznawczych, przed przystąpieniem do czynności obowiązany jest okazać kontrolowanemu upoważnienie do ich przeprowadzenia, legitymację służbową oraz doręczyć pisemne zawiadomienie o przeprowadzeniu czynności z określeniem zakresu czynności, przewidywanego czasu ich trwania, miejsca ich prowadzenia i ze wskazaniem imienia i nazwiska strażaka wyznaczonego do przeprowadzenia kontroli. Po zakończeniu czynności strażak obowiązany jest sporządzić protokół, który podpisują strażak oraz kontrolowany, albo osoba przez niego upoważniona /po zapoznaniu się z treścią protokołu/. Kontrolowany lub osoba przez niego upoważniona mają prawo wniesienia zastrzeżeń do protokołu przed jego podpisaniem, o czym strażak powinien kontrolowanego pouczyć. Kopię protokołu strażak niezwłocznie doręcza kontrolowanemu /§ 8 ust. 2-4 rozporządzenia/. Z zawiadomienia z dnia 31.01.2002 r. Nr [...] podpisanego przez Z-cę Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej wynika, że zostało ono skierowane do Prezesa Zarządu "C." Spółki z o. o. w M. W zawiadomieniu tym podano, że w dniu 1.02.2002 r. w obiektach "C." Spółka z o. o. zostaną przeprowadzone czynności kontrolno-rozpoznawcze w zakresie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych przez strażaka ASP. W.B. Z protokołu z ustaleń czynności kontrolno-rozpoznawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej z dnia 1.02.2002 r. wynika, że kontrolę przeprowadzono m. innymi w obiekcie Wieży Kontroli Lotów, która należała do Spółki "C.", ale znajdowała się w użytkowaniu innej niezależnej Spółki o nazwie "A. Spółka z o. o. w M.". Zarządowi tej ostatniej Spółki nie doręczono zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia czynności kontrolnych w obiekcie użytkowanym przez tą Spółkę. Na w/w zawiadomieniu z dnia 31.01.2002 r. figuruje podpis A. K. - Kierownika Oddziału Ruchu [...]. Wymieniony podpisał także bez zastrzeżeń protokół z przeprowadzonych czynności. Z treści skargi wynika, że Zarząd skarżącej Spółki nie upoważnił w/w do reprezentowania Spółki przed strażakiem upoważnionym do przeprowadzenia czynności kontrolnych. W aktach sprawy administracyjnej nie ma żadnych dowodów na wskazaną okoliczność. Orzekające organy na ten temat nie wypowiedziały się w uzasadnieniach decyzji. Na marginesie należy nadmienić, że wszystkie obiekty na terenie Lotniska w M. są własnością Spółki "C.", a niektóre z nich są użytkowane przez inne podmioty jak: Aeroklub [...], Zakład Usług [...], A. Poruszona kwestia ma istotne znaczenie w sprawie, bowiem decyduje o tym, czy Zarząd skarżącej Spółki wiedział o terminie czynności i czy miał możliwość składania wyjaśnień i zastrzeżeń do protokołu z kontroli. Przedstawiony stan faktyczny i rozważania Sądu prowadzą do konkluzji, iż organy Państwowej Straży Pożarnej naruszyły art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 5 i § 8 ust. 2-4 rozporządzenia, co miało wpływ na wynik sprawy. Sąd natomiast nie podzielił drugiego zarzutu skarżącej Spółki, iż w przedmiotowej sprawie w zakresie podmiotów zobowiązanych do wykonania badania wewnętrznej instalacji elektrycznej i odgromowej, powinien być stosowany art. 62 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane /tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm./. Z przywołanego przepisu w zw. z art. 61 prawa budowlanego wynika, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest zobowiązany do przeprowadzenia określonych kontroli m. innymi instalacji elektrycznej i piorunochronnej. Skarżąca Spółka powołując się na ten przepis wywodziła, że skoro nie jest właścicielem, ani też zarządcą Wieży Kontroli Lotów, zatem nie powinna być adresatem nakazów zamieszczonych w punktach 5 i 6 osnowy decyzji organu I instancji. Zdaniem Sądu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.08.1991 r. o ochronie przeciwpożarowej /Dz. U. Nr 81, poz. 351 z późn. zm., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1229/ jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 62 w zw. z art. 61 w/w prawa budowlanego, zatem organy Państwowej Straży Pożarnej w sprawach z zakresu ochrony przeciwpożarowej mogą nakładać określone obowiązki na właściciela, zarządcę lub użytkownika obiektu budowlanego. Nie oznacza to jednakże, że organy Państwowej Straży Pożarnej mogą dowolnie wybierać podmiot określony w podanym przepisie. Zdaniem Sądu in merito obowiązki wynikające z przepisów o ochronie przeciwpożarowej przede wszystkim powinny być nakładane na właścicieli obiektów budowlanych, a jedynie w sytuacjach wyjątkowych /brak właściciela, jego dłuższa nieobecność, istniejące zagrożenie/, to wtedy tego rodzaju obowiązki mogą być nakładane na zarządców lub użytkowników obiektów. W przedmiotowej sprawie nie było trudności z ustaleniem właściciela obiektu Wieży Kontroli Lotów, co więcej zawiadomienie o zamiarze przeprowadzenia czynności kontrolnych było skierowane do właściciela tego obiektu. Ewentualne umowy między właścicielem obiektu, a użytkownikiem obiektu mają charakter wewnętrzny, zatem organ z zakresu ochrony przeciwpożarowej nie powinien badać i interpretować tego rodzaju umów, chyba, że użytkownik potwierdzi jego obowiązek wynikający z takiej umowy. Z przytoczonych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a, b, c, art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, nazwanej dalej skrótem p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...].05.2002 r., Nr [...]. Punkt II wyroku wydano na podstawie art. 152 p.s.a. O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł po myśli art. 200 p.s.a. i art. 97 § 2 w/w przepisów wprowadzających. W skład zasądzonych kosztów weszły n/w składniki: - 10 zł /wpis od skargi/, - 15 zł /opłata skarbowa od pełnomocnictwa/, - 200 zł /wynagrodzenie radcy prawnego - według § 20 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12.12.1997 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - Dz. U. Nr 154, poz. 1013, zmiany: Dz. U. z 1998 r., Nr 159, poz. 1049, Dz. U. z 2002 r., Nr 73, poz. 672/. Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania został zamieszczony w skardze. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy uwzględnią wskazówki Sadu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, a w szczególności ustalą czy Zarządowi skarżącej Spółki doręczono zawiadomienie o zamiarze przeprowadzenia czynności kontrolnych i czy ten Zarząd upoważnił A. K. do reprezentowania Spółki w czasie kontroli. W zależności od poczynionych na ten temat ustaleń rozważą czy skarżąca Spółka może być adresatem obowiązków o jakich mowa w przedmiotowych decyzjach.