SA/Rz 1518/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. i T. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala SA/Rz 1518/03 U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] września 2003 r. /[...]/, wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania H. i T. P. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2003 r. /[...]/ odmawiającej dokonania w operacie ewidencji gruntów wsi G. zmiany przebiegu granicy działki nr 725 z działką nr 745, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną decyzji powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm./ oraz § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz. U. Nr 38, poz. 454/. W uzasadnieniu zaś decyzji ostatecznej w szczególności podano, że po ponownym rozpatrzeniu wniosku H. i T. P. oraz analizie dokumentów Starosta decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. odmówił wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów wsi G. zmiany przebiegu granicy działki nr 725 z działką nr 745. Wskazał w jej uzasadnieniu, że Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z dnia 14 kwietnia 1999 r. sygn. akt [...] ustalił ostatecznie przebieg granicy pomiędzy w/w działkami według linii ciągłej koloru czarnego, łączącej punkty A, B, C w sposób przedstawiony przez biegłego sądowego B. C. na wyrysie z mapy ewidencji gruntów z dnia 17 lipca 1998 r. Stwierdził jednocześnie, że ustalona przez Sąd Rejonowy granica jest identyczna z mapą ewidencji gruntów wsi G. i nie powoduje żadnych zmian w konfiguracji i powierzchni działek nr 725 i 745. W odwołaniu od tej decyzji H. i T. P. podkreślili, że powoływanie się na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 14 kwietnia 1999 r. [...] nie jest właściwe, gdyż odrys z mapy sporządzony przez biegłego sądowego B. C., z dnia 17 lipca 1998 r. został oparty na sfałszowanych dokumentach, dostarczonych przez Urząd Gminy [...]. Odwołujący się wyjaśnili, że od 1958 r. są prawnymi posiadaczami działek przekazanych im aktem notarialnym przez rodziców i do 2003 r. nie żądali dokonania jakichkolwiek korekt tego aktu odnośnie zmiany przebiegu granic, czy stanu posiadania na rzecz osób trzecich. Spór graniczny dotyczy działek nr 725 i 745, trwa od 1968 r., a jego powodem jest fakt, że podczas scalania gruntów granicę między tymi działkami przyjęto niezgodnie z posiadanym przez nich aktem notarialnym. W wyniku uwłaszczenia w 1974 r. K. S., bez ich wiedzy i zgody, wykazano na mapach geodezyjnych przebieg granicy między tymi działkami w taki sposób, że powierzchnię działki nr 745 /własność K. S./ powiększono o 3 ary kosztem ich działki nr 606 /dawne oznaczenie działki, która weszła w skład obecnej nr 725/. Odwołujący się domagali się w konkluzji wydania rozstrzygnięcia zgodnego z obowiązującymi nadal aktami notarialnymi. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania i wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 9 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz. U. Nr 38, poz. 454/ działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych określonych według stanu faktycznego władania stwierdzonego na gruncie lub według stanu prawnego nieruchomości ustalonego w postępowaniu uregulowanym odrębnymi przepisami, np. rozgraniczenie nieruchomości, podział działki itp. Ustalona postanowieniem Sądu Rejonowego granica między w/w działkami jest granicą prawną, która winna być wykazana w ewidencji gruntów wsi G. /art. 36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne/. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, że mimo ustalenia przez Sąd granicy prawnej między działkami nr 725 i 745 wnioskodawcy nadal, powołując się na dokumenty z 1968 r., żądają wykazania istniejącej wówczas granicy działki nr 606 /dawne oznaczenie działki, która weszła w skład obecnej nr 725/ zgodnej ze stanem wykazanym w księdze wieczystej nr [...]. Z powyższego wynika, że nadal istnieje spór o własność gruntu ok. 0,03 ha. Zastrzeżenia do dokumentów sporządzonych przez biegłego należało wnosić w czasie postępowania rozgraniczeniowego. Spór o własność jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c. i do jej rozpoznania powołane są sądy powszechne /art. 2 § 1 k.p.c./. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. i T. P. domagali się uchylenia powyższej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2003 r. Zarzucając, że zaskarżona decyzja jest błędna i została wydana bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy skarżący wyjaśnili, iż skargę oraz żądanie zmian w operacie ewidencji gruntów oparli na błędzie popełnionym w 1968 r. przez organy geodezyjne. Wówczas pod pozorem zmiany oznaczenia parcel gruntowych dokonano zmiany przebiegu granicy działek nr 725 i 745, zabierając im obszar 300 m2 bez żadnej podstawy prawnej. Błąd ten doprowadził do zmian w ewidencji gruntów na korzyść K. S. Kolejne decyzje administracyjne, czy też Sądu Rejonowego w S., opierały się na "tamtym błędzie i sfałszowanej mapie z przebiegiem granic", a bez jego wzruszenia nie ma możliwości "uczciwego i sprawiedliwego" rozstrzygnięcia tej sprawy. Organy obu instancji nie zbadały okoliczności błędu z 1968 r., nie odnoszą się do przedłożonych dokumentów, ani też nie odnoszą się do tej kwestii w uzasadnieniu decyzji. Jest to rażące naruszenie prawa świadczące o braku chęci wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Wskutek tamtego błędu odłączono od ich gruntu "3 ary lasu w najlepszym miejscu przyjmując za prawdziwe dokumenty stworzone w 1968 r.". Skarżący zwrócili uwagę, że w 1968 r. dokonano jedynie zmiany oznaczenia parcel nr 596/1 oraz innych, w tym spornej nr 606 na nową działkę nr 725. Nie wydano żadnej decyzji, nie było więc żadnych podstaw prawnych do zmiany przebiegu granic i zmniejszenia o ponad 3 ary ich działki. Nigdy nie wyrażą zgody na zmianę przebiegu granicy a bez tego "nieformalnie" wprowadzona zmiana w 1968 r. jest nieważna. Reasumując stwierdzili, że organy obu instancji nie zapoznały się z całością zebranych w sprawie dowodów, pomijają kwestię "błędu" z 1968 r. skutkującego zmianą przebiegu granicy /dokonaną bezprawnie i pod pozorem zmiany oznaczenia parcel/. Ponadto "zasłanianie się" przez organy obu instancji sądowym rozgraniczeniem nie znajduje uzasadnienia w prawie. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ta reguła intertemporalna znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie /wniesiono w niej skargę przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone/. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się do badania jej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269/, przy czym sąd ten nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270/. Oceniając zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie, Sąd nie stwierdził aby przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa. Z przepisów art. 20, 22 i 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm./ wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji oraz danych o gruntach i budynkach, które stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami /art. 21 ust. 1 ustawy/. Co do gruntów zawiera ona informacje o ich położeniu, granicach, powierzchni, rodzajach użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, właścicielach i władających. Spełnia ona funkcje informacyjno-techniczne, rejestrując stany prawne ustalane w innym trybie /i przez inne organy/. Ewidencja ta, stosownie do art. 20 cyt. ustawy w związku z § 44 pkt 2 i § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz. U. Nr 38, poz. 454/ winna być utrzymywana w stanie aktualności. Aktualizacja zaś zawartych w niej danych następuje na podstawie przedłożonych dokumentów – prawomocnych orzeczeń, decyzji, aktów notarialnych, aktów normatywnych ilustrujących stan odmienny od uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów /art. 20 w zw. z art. 23 cyt. ustawy i § 46 powyższego rozporządzenia/. Oznacza to, że w toku tego postępowania organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących wspomnianych danych. Z akt administracyjnych nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę wynika, że H. i T. P. – wnioskiem z dnia 21 lutego 2003 r. skierowanym do Starosty [...] – domagali się sprostowania w operacie ewidencji gruntów wsi G. przebiegu granicy działki nr 725 /stanowiącej ich własność/ z działką nr 745 /własność K. S./, który "jest niezgodny z księgą wieczystą ustanowioną dla działki numer ewidencyjny 606" /k. 1 akt I instancji/. W ocenie Sądu, odmowa wprowadzenia tej zmiany w operacie ewidencji gruntów wsi G., a więc w istocie pogląd organów obu instancji zasługuje na akceptację. Zmian w ewidencji gruntów, jak wyżej zaznaczono, dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Dotyczy to więc i zmiany przebiegu granic, co wymaga przedstawienia odpowiedniej dokumentacji – sporządzonej w odpowiednich postępowaniach rozgraniczeniowych, podziałowych, scaleniowych i wymiany, na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej /§ 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków/. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 1999 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] Wydział Cywilny ustalił granicę pomiędzy działką nr 745 położoną w G., stanowiącą własność wnioskodawcy K. S., a działką nr 725 położoną w G., stanowiącą własność uczestników H. i T. P. po połowie według linii ciągłej koloru czarnego łączącej punkty A, B, C zaznaczonej na wyrysie z mapy ewidencji gruntów sporządzonej przez biegłego geodetę B. C. z dnia 17 lipca 1998 r. /opinia geodezyjna w sprawie [...] z dnia 17.07.1998 r. sporządzona przez w/w biegłego znajduje się w aktach administracyjnych I instancji – k. 12/. Postanowienie to jest prawomocne i wykonalne /k. 11 akt I instancji/. W myśl art. 37 ust. 2 cyt. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne prawomocne orzeczenia ustalające przebieg granic nieruchomości sąd przesyła z urzędu do sądów rejonowych właściwych do prowadzenia ksiąg wieczystych i do właściwych starostów, w celu ujawnienia ich w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów i budynków. Powołane wyżej postanowienie ustalające przebieg granicy działek nr 745 i 725, czyli granicę prawną, nie jest więc, jak zarzucono w skardze, zasłanianiem się organów "nie znajdującym uzasadnienia w prawie". Podlega ono ujawnieniu w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów i budynków, z wynikającymi z tego skutkami. Uwzględnienie tegoż postanowienia przez organy obu instancji, jako dowodu mającego podstawowe znaczenie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia sprawy wszczętej wnioskiem skarżących, jest wynikiem – w ocenie Sądu – prawidłowego zastosowania prawa przez te organy. Dodać też przy tym należy, że wbrew zarzutom skargi, organom tym nie można przypisać zaniedbania ciążącym na nich obowiązkom proceduralnym. Reasumując stwierdzić należy, że materiał zebrany w sprawie, jego analiza, a także wnioski wyciągnięte przez organy obu instancji nie dają żadnych podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Tym samym niezasadny jest wniosek skargi dotyczący uchylenia tych decyzji. Nadmienić należy – podzielając tym samym pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – że powoływanie się przez skarżących na dokumenty sprzed rozgraniczenia dowodzi istnienia sporu o własność gruntu o pow. ok. 3 ary. Swych racji skarżący mogą więc dochodzić na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym i uzyskanie korzystnego wyniku procesu /np. w ramach powództwa o ustalenie prawa/ stanowić będzie dopiero podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów. Z tych względów i na mocy art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.