SA/Rz 1554/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA M. Ekiert (del.) Sędziowie WSA Z. Czarnik (spr.) AWSA M. Józefczyk Protokolant: ref. stażysta A. Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi S. P. i J. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2001r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla decyzję Wojewody i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2001, [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do momentu uprawomocnienia się wyroku 3. zasądza od Wojewody na rzecz każdego ze skarżących kwotę po 30 złotych (trzydzieści złotych). SA/Rz 1554/01 U z a s a d n i e n i e Wnioskiem z dnia 27 września 1999r. S. P. i J. S. reprezentowani przez A. C. wystąpili do Prezydenta Miasta [...] o zwrot części niezagospodarowanej działki, dawny nr 40/2, obr. [...], obecnie oznaczonej nr 1072/165 poł w obr. [...] w R. przy ul. [...]. Podstawą przejęcia działki nr 40/2 o pow. 2ha49a93m2 była umowa sporządzona dnia 2 marca 1971r. Działka przejęta została na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. nr18 z 1961r., poz. 94 ze zm.). Nieruchomość przejęto pod zlokalizowanie dzielnicy “N." w R. W dniu 27 kwietnia 2000r. pełnomocnik wnioskodawców zmodyfikował podczas oględzin w terenie wniosek pierwotny w ten sposób, że zrezygnował z ubiegania się o zwrot następujących działek; nr 1072/159, nr 1561/8, nr 1570/1, nr 1654, nr 1072/37, nr 1656, nr 1072/66, nr 1675 domagając się nadal zwrotu pozostałej części dawnej działki nr 40/2 pozostającej w dyspozycji Gminy [...]. Konkretyzując, pełnomocnik wskazał, że żądanie wniosku dotyczy działki nr 1072/167 powstałej z podziału działki nr 1072/165 na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 1999r. [...] i działki nr 1561/7 o pow. 11m2 i części działki nr 1072/167 o pow. 2ha73a48m2 będących własnością Gminy [...]. W pozostałym zakresie przychylając się do wniosku strony cofającego pierwotne żądanie Prezydent umorzył postępowanie zwrotne. Na skutek odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 2000r., [...] uchylił decyzję Prezydenta w części dotyczącej odmowy, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Prowadząc po uchyleniu decyzji postępowanie Prezydenta Miasta [...] dokonał uzupełniających czynności i decyzją z [...] stycznia 2001r., [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działka nr 1561/7 o pow. 11m2 i części działki nr 1072/167 o pow. 2ha73a48m2 będących własnością Gminy [...]. Od decyzji Prezydenta Miasta [...] odwołał się pełnomocnik wnioskodawców. W odwołaniu zarzucił decyzji organu I instancji rażące naruszenie prawa, w szczególności przepisów ustawy o gospodarce gruntami i przepisów postępowania administracyjnego. Odwołujący się wskazał także na błędne ustalenia stanu faktycznego i niewykazania niezbędności w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce gruntami. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzecczenie o zwrocie nieruchmości. Wojewoda rozpatrując odwołanie utrzymał decyzję Prezydenta Miasta [...] w mocy argumentując, że działki objęte wnioskiem są niezbędne dal celów określonych w umowie, a to oznacza, żę nie mogą zostać zwrócone byłym właścicielom. Na decyzję Wojewody skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli S. P. i J. S. W skardze zarzucili decyzji organu II instancji naruszenie prawa materialnego, art. 137, art. 138, art. 139, art. 216 ustawy z 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 77 i art. 8 K.p.a. Z tych powodów wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem i przekazanie spawy do ponownego rozpatrzenia oraz zażądali zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu bardzo obszernie skarżący argumentowali na rzecz twierdzeń stanowiących podstawę skargi. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie przywołując twierdzenie zamieszczone w uzasadnieniu własnej decyzji. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Na zasadzie art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju Sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jeżeli do dnia 1 stycznia 2004r. skargi te nie zostały przez ten Sąd rozpoznane. Rozpatrując skargę stosownie do treści art. 134 §1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując ten nakaz Sąd skargę uwzględnił aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione. Warunkiem poprawności prowadzonego postępowania administracyjnego jest zachowanie zasady obiektywizmu działania. Obiektywizmowi temu służyć mają w K.p.a różne instytucje. Podstawową jest jednak wyłączenie pracownika organu administracji, po to, aby udział pracownika pozostającego w sytuacji opisanej dyspozycją art. 24 §1 K.p.a nie wpływał na przebieg postępowania i ewentualnie nie wypaczał istoty zapadłego w postępowaniu rozstrzygnięcia. W tym znaczeniu decyzja Prezydenta Miasta [...] standardu tego nie spełnia, gdyż wydana jest przez osobę (pracownika), który powinien podlegać wyłączeniu, bo pozostaje ze stroną (Gminą [...] jako właściciel nieruchomości objętej postępowaniem zwrotowym) w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na prawa lub obowiązki skarżącego. Prezydent Miasta [...] działając jako Starosta Grodzki orzeka w postępowaniu zwrotowym o własności nieruchomości Gminy [...], więc jednostki, dla której jest organem działającym w jej imieniu. Taki układ kompetencji do orzekania o zwrocie i reprezentowanie interesu gminy musi być oceniony negatywnie i wskazuje, że zaskarżona decyzja Wojewody i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] działającego jako Starosta Grodzki, dotknięte są wadą skutkującą koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Decyzja Prezydenta Miasta [...] działającego w imieniu Skarbu Państwa wydana została przez pracownika podlegającego wyłączeniu, zatem utrzymująca taką decyzję w mocy, decyzja organu II instancji jest również decyzją wadliwą. Stanowisko Sądu znajduje oparcie nie tylko w przepisach prawa. Podobny pogląd wyrażony został w orzecznictwie, które stoi na stanowisku, że w postępowaniu o zwrot nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz, także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 §1 i 4 K.p.a, co w konsekwencji wyłącza upoważnienie przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępcę i pozostałych urzędników, pracowników urzędu miasta (tak: uchwała NSA z dnia 19 maja 2003r., sygn. OPK 1/03, pub. ONSA 4/03, poz. 75). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uchylił decyzję I i II instancji mając na uwadze treść art. 145 §1 lit. b) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten nakazuje uchylić decyzję jeżeli stwierdzone zostanie, że organy dopuściły się naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji przez pracownika podlegającego wyłączeni na podstawie art. 24 K.p.a stanowi podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 145 §1 pkt 3 K.p.a. Z tych powodów Sąd orzekł jak w sentencji.