SA/Rz 1555/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie uznania za bezrobotnego i przyznania zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; SA/Rz 1555/03 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] października 2003 r., [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] lipca 2003 r., [...] uchylającą własne ostateczne decyzje z dnia [...] października 2002 r., [...] i z dnia [...] marca 2003 r. [...] i orzekającą o odmowie uznania T. S. za osobę bezrobotną od dnia 1 października 2002 r. i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu własnej decyzji Wojewoda [...] wskazał, że organ I instancji trafnie wznowił w stosunku do T. S. postępowanie administracyjne i poprawnie uchylił własne decyzje ostateczne orzekające o uznaniu odwołującego za osobę bezrobotną i przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych oraz odmówił uznania T. S. za osobę bezrobotną. Zdaniem organu II instancji powodem wznowienia postępowania i wydania później w tym postępowaniu decyzji było pojawienie się nowej okoliczności nieznanej organowi w dniu wydawania decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Okolicznością tą było współposiadanie przez odwołującego się udziału we współwłasności nieruchomości rolnej, której powierzchnia przekraczała 1,859 ha przeliczeniowego. Udział w tej nieruchomości nabyty w drodze spadkobrania skutkował przyjęciem, że odwołujący w chwili wydania decyzji przez Starostę Powiatu [...] był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad 2 ha przeliczeniowego. Pojawienie się tej okoliczności nie dawało podstaw do uznania T. S. za osobę bezrobotną, gdyż na to nie pozwalała treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d) ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz. U. Nr 58, z 2003 r., poz. 514 ze zm./. Z decyzją Wojewody [...] nie zgodził się T. S., który w skardze do NSA OZ w Rzeszowie wniósł o uchylenie decyzji jako niezgodnej z prawem. Decyzji Wojewody [...] zarzucił naruszenie art. 206 i art. 207 k.c. Jako niedopuszczalne uznał przyjęcie takiej interpretacji wskazanych przepisów, w myśl której do jego gospodarstwa o powierzchni przeliczeniowej 1,40 ha doliczona została cała powierzchnia przeliczeniowa nabytej w drodze spadkobrania, a więc 1,859 ha. Zdaniem skarżącego organy powinny doliczyć do jego gospodarstwa o powierzchni 1,40 ha przeliczeniowego tylko część nabytej powierzchni, tj. 0,46 ha przeliczeniowego, czyli ¼ całej nieruchomości, gdyż w istocie nabył jako współwłaściciel nieruchomość w ¼ części. Z tych względów swoją skargę uznał za zasadną. Wojewoda [...] odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i na poparcie swojego wniosku przywołał argumentację z uzasadnienia własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skargi T. S., gdyż skarga wniesiona do NSA OZ w Rzeszowie nie została przez ten Sąd rozpoznana do dnia 1 stycznia 2004 r. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, dalej zwana jaka p.s.a., nie jest związany zarzutami skargi, jej podstawą prawną, ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznaje skargę w granicach danej sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skargę należało uwzględnić i to nie tylko ze względu na zarzuty w niej podniesione. W istocie przedmiotem sporu między organami zatrudnienia i skarżącym jest sposób wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz. U. Nr 6, z 2001 r., poz. 56 ze zm./. Zdaniem Wojewody [...] i organu I instancji posiadanie przez skarżącego udziału w ¼ części w nieruchomości rolnej o powierzchni 2,97 ha fizycznego i 1,859 ha przeliczeniowego oznacza, że jest on właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni przeliczeniowej przekraczającej 2 ha, a to zgodnie z prawem nie daje podstaw do uznania skarżącego jako bezrobotnego. Posiadanie przez skarżącego udziału w odziedziczonej nieruchomości rolnej musi skutkować doliczeniem do jego gospodarstwa całej powierzchni przeliczeniowej nieruchomości rolnej, choć udział skarżącego wynosi tylko ¼ w prawie własności. Zdaniem organów konieczność takiego rozumienia gospodarstwa rolnego jest skutkiem istniejących regulacji współwłasności w częściach ułamkowych w prawie cywilnym. Z ich istoty wynika, że prawo własności przysługuje niepodzielnie każdemu współwłaścicielowi, a to musi skutkować przypisaniem całej nieruchomości skarżącemu przez co jako właściciel gospodarstwa o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe nie może być uznany za bezrobotnego, a pojawienie się tej okoliczności po uzyskaniu przez decyzje przyznające skarżącemu status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku musiało prowadzić do wznowienia postępowania ze względu na pojawienie się nowej nie znanej w chwili orzekania okoliczności. Odnosząc się do takiej argumentacji decyzji Wojewody [...] Sąd stwierdza, że jest ona poprawna, ale tylko co do stwierdzenia, że postępowania zakończone ostatecznymi decyzjami Starosty Powiatu [...] z dnia [...].10.2002 r., nr [...] i z dnia [...].03.2003 r., nr [...] należało wznowić skoro wyszło na jaw, że skarżący jest współwłaścicielem w ¼ części nieruchomości rolnej odziedziczonej po ojcu. Sąd jednak nie podziela argumentacji przyjętej w tym postępowaniu, efektem której było uchylenie decyzji i przyjęcie, że skarżący nie jest osobą bezrobotną. Zdaniem Sądu wykładnia art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie może sięgać tylko i wyłącznie do konstrukcji cywilistycznych. Oparcie się tylko na regułach prawa cywilnego przy rozstrzyganiu spraw, których przedmiotem jest współwłasność nieruchomości rolnej, prowadziłoby do przekreślenia sensu i celu ustawy. W istocie ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ma na celu zapewnienie środków utrzymania osobie, która w warunkach w niej określonych traci pracę. Zatem niedopuszczalne jest takie rozumienie przepisów ustawy, które mają restryktywnie kształtować sytuację prawną, ubiegającego się o przyznanie statusu bezrobotnego w sytuacji, gdy przepis prawa wyraźnie takich obostrzeń nie wprowadza. Podkreślenia wymaga fakt, że w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d) ustawy nie odsyła do przepisów kodeksu cywilnego przy definiowaniu uprawnień właściciela lub posiadacza, ale tylko przy rozumieniu nieruchomości rolnej. Zdaniem Sądu taki sposób ujęcia tej problematyki przez ustawodawcę nie pozwala przyjąć reguły, zgodnie z którą każdy współwłaściciel ubiegający się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej powinien mieć liczony cały obszar przeliczeniowy nieruchomości rolnej, a nie ten, który faktycznie użytkuje, i z którego czerpie pożytki, przy czym Sąd uznaje, że organy mają prawo brać pod uwagę każdy rodzaj użytkowania i każdy rodzaj pożytków, w tym także cywilnych. Przyjmując taki sposób wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d) ustawy Sąd przychyla się do tej części regulacji kodeksowej współwłasności, która wskazuje na sposób korzystania i pobierania pożytków z rzeczy wspólnej, a nie posiadanie do niej prawa. Z tego też względu stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie udziela odpowiedzi na pytanie jak faktycznie skarżący korzysta z przedmiotu współwłasności. Tylko ustalenie tych reguł pozwalałoby przyjąć, że spełnia bądź nie spełnia warunki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d) ustawy. Takich ustaleń organy jednak nie czyniły, a to oznacza, że decyzja będąca przedmiotem skargi wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, gdyż nie wyjaśniono istotnej dla sprawy okoliczności. Wskazane uchybienie i niewątpliwy brak postępowania, w którym zapadła zaskarżona decyzja wymaga uzupełniającego postępowania dowodowego, które organy, po wyroku Sądu, muszą przeprowadzić. Kierunek takiego postępowania ma zmierzać do wyjaśnienia w jakim zakresie skarżący korzystał z nieruchomości, której był współwłaścicielem skoro dokumenty np. podatkowe nie potwierdzają, że jest on jedynym posiadaczem korzystającym z odziedziczonej rzeczy. Reasumując Sąd stwierdza, że odmowa uznania osoby za bezrobotną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d) ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz. U. Nr 6, z 2001 r., poz. 56 ze zm./ z tego tytułu, że jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej w części ułamkowej wymaga ustalenia w ramach postępowania wyjaśniającego zakresu korzystania i pobierania pożytków z przedmiotu współwłasności i stwierdzenia, czy korzystanie takie przez właściciela lub posiadacza /samoistnego lub zależnego/ przekracza 2 ha przeliczeniowe powierzchni użytków rolnych. Nie wykazanie takiej okoliczności nie daje podstaw do odmowy uznania statusu bezrobotnego, osobie będącej współwłaścicielem nieruchomości rolnej, z tego tylko powodu, że przedmiot współwłasności stosownie do treści art. 206 kodeksu cywilnego przynależy każdemu ze współwłaścicieli, gdyż każdy z nich jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej. Z tych powodów, mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o p.s.a., Sąd orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 prawa o p.s.a.