SA/Rz 1564/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska del. do WSA Sędzia WSA Zbigniew Czarnik asesor WSA Joanna Zdrzałka (spr.) Protokolant ref. st. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi E. S. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2001r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2000r. Nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku 3) zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 10zł (dziesięć złotych) na rzecz skarżącego E. S. tytułem zwrotu kosztów postępowania. SA/Rz 1564/01 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpoznaniu wniosku E. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2000 r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Jako podstawę prawną powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1999 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz.950, ze zm., zwanej dalej ustawą o kombatantach ) Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że w toku postępowania weryfikacyjnego przed Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w sprawie posiadanych uprawnień kombatanckich E. S. przedstawił oświadczenia czterech osób potwierdzające jego udział jako członka Oddziału Samoobrony ORMO w walkach z bandami UPA na terenie wsi Odrzechowa i jej okolic w latach 1946-1947. W swoich pisemnych wyjaśnieniach do organu E. S. przedstawił szczegółowo swój udział w walkach, naprowadzając jednocześnie, że oddział, w którym walczył był włączany bezpośrednio pod dowództwo wojskowe i w czasie walk wyłącznie temu dowództwu podlegał. Decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. Nr [...] Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił E. S. uprawnień kombatanckich, przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w R. decyzją z [...] maja 1980 r. z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w latach 1946-47". W jej motywach odwołał się do faktu uzyskania uprawnień kombatanckich z tytułu walki o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, co w świetle przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach przesądza o pozbawieniu uprawnień. Wskazał ponadto, że ORMO nie była służbą zmilitaryzowaną, a zatem jakiekolwiek zadania wykonywane przez tę formację nie mogą być uznane za działalność kombatancką lub równorzędną z kombatancką. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. S. zakwestionował zakwalifikowanie jego udziału w walkach z oddziałami UPA jako "utrwalanie władzy ludowej". Taki zapis w uzasadnieniach decyzji ZBoWiD był powszechnie dokonywany. Opisał ponownie szczegółowo swoją działalność z okresu 1946-47, podkreślając, że oddział, w którym walczył był włączany bezpośrednio pod dowództwo Jednostki Wojskowej z S. i w czasie walk wyłącznie temu dowództwu podlegał. Wniósł o uznanie mu uprawnień kombatanckich, stwierdzając jednocześnie, że zapis o przyznaniu mu uprawnień jest nieprawidłowy i powinien brzmieć "walki zbrojne z UPA". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną o pozbawieniu E. S. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu ponowił argumentację poprzedniej decyzji, stwierdzając, że sam fakt walki z UPA nie może być przesłanką do uzyskania uprawnień, gdyż zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z Oddziałami UPA oraz grupami Wehrwolfu. ORMO nie może być zaliczana do zmilitaryzowanych służb państwowych, ponieważ nie podlegała resortowi Obrony Narodowej. W tym zakresie organ powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z 13.10.1998 r. Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył E. S., wnosząc o jej uchylenie ze skierowaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Według skarżącego decyzja jest jednostronna w ocenie stanu faktycznego i dowodowego sprawy i ma charakter odwetowy. Zarzucił także rażące naruszenie prawa poprzez powołanie się na art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, podczas gdy zastosowany powinien zostać art. 1 ust. 2 pkt 6 tej ustawy. Wyjaśnił także, że nie dokumentował dodatkowo tytułu do uprawnień kombatanckich, uznając, że walka w ramach jednostki wojskowej pozwala na zapewnienie dotychczasowych uprawnień. Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko co do braku tytułu do uprawnień wynikających z obowiązującej ustawy o kombatantach. Zaznaczył przy tym, że okoliczności podniesione przez E. S. w skardze , zwłaszcza dotyczące jego udziału w walkach z oddziałami UPA nie mogą mieć wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Zadaniem sądu administracyjnego, realizowanym w oparciu o przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) jest kontrola działalności administracji, obejmująca badanie zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, w tym także sposobu przeprowadzenia postępowania, które doprowadziło do jej wydania. Skarżący jeszcze w toku postępowania weryfikacyjnego podał, że w latach 1946-1947, będąc członkiem oddziału samoobrony ORMO walczył z bandami UPA pod bezpośrednim dowództwem wojskowym. Fakt ten potwierdziły pisemne oświadczenia czterech osób. Okoliczności te skarżący podniósł także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kierownik Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wyjaśnił udziału E. S. w walkach z UPA, nie odniósł się do tej kwestii również w uzasadnieniach obydwu swoich decyzji. Pozbawiając skarżącego uprawnień kombatanckich organ przyjął bowiem tezę o braku zmilitaryzowanego charakteru ORMO, błędnie eliminując potrzebę dokładnego badania okoliczności faktycznych co do walk z oddziałami UPA. Tymczasem fakt udziału skarżącego w tych walkach pod bezpośrednim dowództwem wojskowym, wbrew twierdzeniom organu, ma istotne znaczenie przy rozstrzyganiu sprawy pozbawienia uprawnień kombatanckich, albowiem implikuje zastosowanie przepisu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, przewidującego uznanie za działalność kombatancką uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz w zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn, akt V SA 1756/99 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2001 r., sygn. akt III RN 132/00, OSNP 2002/5/101). Z kolei wniosek osoby, której uprawnień dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust, 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, wskazujący na zachowanie uprawnień z innych tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym o pozbawienie uprawnień kombatanckich. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego Siedmiu Sędziów z dnia 4 marca 2002 r., sygn. akt OPS 13/01, ONSA 2002/4/132). Odstąpienie od przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia udziału skarżącego w walkach z UPA w ramach oddziału samoobrony ORMO, podlegającego dowództwu wojskowemu stanowi naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a., nakazujących dokładnie wyjaśnić stan faktyczny oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy czym rozpatrzyć należy nie tylko te dowody, które zdaniem organu będą konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, ale także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Przyjmuje się, że ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który jest jednakże związany w tej mierze przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie ocena organu w tym zakresie jest błędna. Wobec możliwości zachowania przez skarżącego uprawnień na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, podniesione przez niego okoliczności mają istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu niezbędne jest przeprowadzenie, zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz przepisami rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz.745), postępowania dowodowego na okoliczność udziału E. S. w walkach z UPA, obejmującego dokładne ustalenie jakim aktem skarżący został powołany do grupy operacyjnej, czyim podlegał rozkazom, co stanowiło przedmiot jego działania. W tym stanie sprawy Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Uwzględniając skargę Sąd zastosował art. 152 cyt. ustawy i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 cyt. ustawy.