SA/Rz 1577/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; SA/Rz 1577/03 U Z A S A D N I E N I E Prezydent Miasta [...], decyzją [...] z dnia [...] września 2003 roku, odmówił S. B. uznania go za osobę bezrobotną w dniu 20 maja 2003 roku. Podstawę prawną decyzji stanowi art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d, lit. e w zw. z art. 6 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 oku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W uzasadnieniu organ wskazał, że z przedstawionych w dniu rejestracji dokumentów wynika, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowych, z której dochód obliczony dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych przekracza wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 2 ha przeliczeniowych, co uniemożliwia uzyskanie przez S. B. statusu bezrobotnego. W odwołaniu od tej decyzji S. B. zarzucił, że narusza ona jego dobra osobiste oraz ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Powołał się na postanowienie spadkowe Sądu Rejonowego [...], Wydział I Cywilny, z dnia 11 września 2002 roku sygn. akt: [...], na dowód, że nie nabył w spadku gospodarstwa rolnego. W tej sytuacji przepisy odnoszące się do właścicieli gospodarstw rolnych nie dotyczą go. Dodał, że na okres roku /od maja 2003 do maja 2004/ został uznany za niepełnosprawnego w lekkim stopniu, w związku z tym powinien być zaliczony do grupy osób bezrobotnych z prawem do zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej. Decyzją z dnia [...] września 2003 roku [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...]. Podstawę prawną tej decyzji stanowią: art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz. U. z 2003 Nr 58, poz. 514/. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych /Dz. U. z 1997 r. nr 123, poz. 776/ osobą niepełnosprawną bezrobotną lub niepełnosprawną poszukującą pracy jest osoba niepełnosprawna bezrobotna lub niepełnosprawna poszukująca pracy w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Stosownie do powołanego przepisu, materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowi przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d tej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zgodnie z którym bezrobotnym jest osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, nie ucząca się w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania powiatowym urzędzie pracy, jeżeli nie jest właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej w rozumieniu k.c. o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Organ wskazał, że wprawdzie odwołujący nie jest spadkobiercą po matce – J. B., jednak odziedziczył po zmarłym ojcu część gospodarstwa rolnego, co spowodowało, że jako współwłaściciel jest płatnikiem podatku rolnego ¼ części gospodarstwa położonego w miejscowości Ostrów, o pow. 1,79 ha użytków rolnych, 0,06 nieużytków, czyli 2,6345 ha przeliczeniowych. Organ odwołał się do przepisów kodeksu cywilnego regulujących instytucję współwłasności. Wskazał, że zakres uprawnień współwłaściciela wyznacza wielkość jego udziału, jednak uprawnienia przysługują mu wobec całej rzeczy wspólnej, a nie jej części. Prawo nabyte przez S. B., to prawo własności nieruchomości o powierzchni 2,6345 ha przeliczeniowych, przysługujące skarżącemu niepodzielnie z innymi osobami. Skoro więc w dniu rejestracji odwołujący pozostawał współwłaścicielem nieruchomości o w/w powierzchni, to z uwagi na brzmienie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o zatrudnieniu..., nie może być uznany za bezrobotnego. W skardze do NSA S. B. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia na jego korzyść zgodnie z obowiązującym prawem i zasadą praworządności. Zarzucił, że zaświadczenie wydane przez Urząd Gminy [...], stwierdzające, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego stwierdza nieprawdę, a Wojewoda [...] popiera instytucję, która fałszuje dokumenty. Dalej zarzucił, że skoro nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, to jest bezrobotnym w rozumieniu ustawy z 1.10.2003 r. /Dz. U. z 2003 r. nr 135, poz. 1268/ pkt 2, ust. 1 lit. c i d. Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należy niniejsza sprawa/, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwana dalej P.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej /§ 1/. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/. Jej zakres wyznacza przepis art. 134 P.p.s.a stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /§ 1/. Stosownie do przepisu art. 135 tej ustawy Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne do jej końcowego załatwienia. Zgodnie z art. 145 P.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę na decyzję wówczas, gdy jest ono dotknięta naruszeniem prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy, lub daje podstawę do wznowienia postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie wobec stwierdzenia takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone orzeczenie oparte jest na przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 ze zm.). Wskazując na ten przepis organy orzekające w sprawie uznały, że posiadanie przez skarżącego udziału ¼ części gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,79 użytków rolnych, 0,06 nieużytków czyli 2,6345 ha przeliczeniowych, wyklucza uznanie go za bezrobotnego. W ocenie organów taka interpretacja powyższego przepisu jest skutkiem uregulowania współwłasności w częściach idealnych /tzw. ułamkowej/ przez przepisy kodeksu cywilnego. Ten rodzaj współwłasności charakteryzują trzy podstawowe cechy – jedność przedmiotu, wielość podmiotów i niepodzielność wspólnego prawa. Takim rodzajem współwłasności jest powstała wskutek spadkobrania, gdy spadek przechodzi na kilku spadkobierców. Udziały współwłaścicieli mogą być różne i określane są odpowiednim ułamkiem. Współwłaściciel nie ma wyłącznego prawa własności na żadnej fizycznej części rzeczy, ponieważ zarówno rzecz jako całość, jak i każda część tej rzeczy należy do wszystkich współwłaścicieli. Organy rozpatrując sprawę uznały, że skoro prawo własności przysługuje niepodzielnie każdemu współwłaścicielowi, to skutkuje to przypisaniem skarżącemu całej nieruchomości o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, a ta okoliczność powoduje, że nie może być uznany za bezrobotnego. Sąd nie podziela tej argumentacji, bowiem wykładnia przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy nie może odwoływać się wyłącznie do prawa cywilnego. Interpretując ten przepis należy mieć na uwadze cel, któremu ma on służyć. Ustawa o zatrudnieniu i bezrobociu określa zadania państwa w zakresie łagodzenia skutków bezrobocia, zatrudnienia oraz aktywizacji zawodowej bezrobotnych i innych osób poszukujących pracy /art. 1 ustawy/. Omawiany przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d nie odsyła do przepisów prawa cywilnego w odniesieniu do uprawnień właściciela, czy posiadacza gruntu, a jedynie w odniesieniu do nieruchomości rolnej. Sąd nie podziela stanowiska, że w przypadku współwłasności gospodarstwa rolnego, każdemu ze współwłaścicieli, niezależnie od wielkości posiadanego udziału przypisuje się cały obszar przeliczeniowy nieruchomości, a nie obszar faktycznie przez niego użytkowany. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 1 grudnia 2004 SA/Rz 2628/02 wyraził pogląd, że użyte w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy pojęcie właściciel nieruchomości rolnej dotyczy w swojej istocie pojęcia wyłącznego właściciela nieruchomości lub udziału współwłaściciela, a nie hipotetycznego prawa własności całej nieruchomości rolnej w przypadku współwłasności w częściach ułamkowych. Interpretacja tego przepisu prezentowana przez organy prowadzić może do pozbawienia uprawnień przysługującym bezrobotnym – przykładowo - osobę, która spełnia warunki do uznania ją za osobę bezrobotną, jednak na podstawie dziedziczenia jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego, położonego w innej części kraju, gdy pozostali spadkobiercy użytkują w całości gospodarstwo i pobierają z niego pożytki. Sąd reprezentuje pogląd, że współwłaściciel gospodarstwa rolnego, który ubiega się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej powinien mieć zaliczony tylko taki obszar przeliczeniowy nieruchomości, który faktycznie użytkuje i z którego czerpie pożytki. Zatem - statusu bezrobotnego nie może posiadać tylko taki współwłaściciel nieruchomości rolnej, którego udział we współwłasności wraz z nieruchomościami stanowiącymi jego własność i przez niego posiadanymi przekracza 2 ha przeliczeniowe. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że organy orzekające w sprawie ustalając, że skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego oparły się na dokumentach przedstawionych w dacie rejestracji, którymi są – karta rejestracyjna z 20 maja 2003 r, pismo Wójta Gminy [...] z dnia 19 maja 2003 roku zaświadczające, że skarżący jest płatnikiem podatku rolnego w 7/16 części gospodarstwa rolnego oraz oświadczenie o sytuacji rodzinnej i majątkowej. Należy w tym miejscu wskazać, że skarżący zaprzeczył w odwołaniu by był współwłaścicielem gospodarstwa, na dowód czego przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego [...] z 11 września 2002 stwierdzające, że spadek po matce skarżącego nabyły jego siostry – T. W. i D. Ł. Odpowiadając na ten zarzut organ odwoławczy powołał się na pismo Wójta Gminy, że skarżący odziedziczył po ojcu ¼ gospodarstwa rolnego, czego potwierdzeniem ma być – zdaniem tego organu – wymiar podatku rolnego za rok 2003. W ocenie Sądu dokumenty te nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego, że skarżący jest właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego. Postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku po matce skarżącego nie wymienia go jako spadkobiercy, natomiast brak jest w aktach postanowienia stwierdzającego spadek po ojcu. Decyzja w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2003 roku nie jest dowodem potwierdzającym własność. Takich ustaleń organy nie przeprowadziły, co oznacza, że zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ja decyzja Prezydenta Miasta [...] wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Rozpatrując sprawę ponownie należy jednoznacznie wyjaśnić, czy skarżący jest właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej, a jeżeli jest współwłaścicielem, to w jakiej części, a także w jakim zakresie korzysta z nieruchomości. Uznanie bowiem, bądź odmowa uznania osoby za bezrobotną na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z tego tytułu, że jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej wymaga ustalenia zakresu korzystania i pobierania pożytków z przedmiotu współwłasności, a także wyjaśnienie, czy korzystanie przez właściciela bądź posiadacza przekracza 2 ha przeliczeniowe powierzchni użytków rolnych. Wskazując na powyższe Sąd uznał skargę za uzasadnioną, bowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] naruszają prawo w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności przepisy art. 7, 77 k.p.a. w zw. z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu..., dlatego uchylił decyzje obu instancji w oparciu o przepis art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c P.p.s.a., stwierdzając jednocześnie, na podstawie przepisu art. 152 tej ustawy, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.