SA/Rz 1580/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Marian Ekiert /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: ref.-staż. Dorota Wolak po rozpoznaniu w dniu 29 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. i W. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2002 r., nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących E. i W. N. kwotę 30 zł /słownie: trzydziestu złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1580/02 U Z A S A D N I E N I E Po rozpatrzeniu wniosku E. i W. N. Prezydent Miasta [...] działając na podstawie art. 104 kpa oraz art. 22 ustawy z dnia 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn. z 2000 r. Dz.Ust. Nr 100 poz. 1086 z późn. zm.) decyzją z dnia [...].05.2002 r. nr [...] odmówił wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów polegających na wykreśleniu z rejestru gruntów wnioskodawców uwidocznionych w powołanym rejestrze jako użytkownicy dz. nr 199 położonej w dzielnicy P. na terenie miasta. W uzasadnieniu swojej decyzji organ ustalił na podstawie aktu notarialnego sporządzonego w dniu 25.05.2000 r. Rep. A Numer [...] w Kancelarii Notarialnej mgr J. O., że E. i W. N. nabyli prawa i roszczenia do dz.nr 199 o pow. 0,14 ha położonej w dzielnicy P. na terenie miasta, co zostało uwidocznione w rejestrze gruntów miasta. Do wniosku E. i W. N. nie został dołączony żaden dokument, który uzasadniałby wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów miasta. Decyzję tę zaskarżyli odwołaniem skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego E. i W. N. wnosząc o jej uchylenie i wykreślenie ich z rejestru ewidencji gruntów w pozycji dotyczącej dz.nr 199. Uzasadniając swoje żądanie odwołujący się zarzucili organowi naruszenie prawa, a w szczególności naruszenie art. 75 § 1, 77 § i 78 § 1 kpa w związku z zaniechaniem przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie. Ponadto podnieśli, iż jedyną podstawą do dokonania wpisu w rejestrze jak też wykreślenia widniejących w nim wpisów był zapis zawarty w akcie notarialnym z dnia 25.05.2000 r. "o prawach i roszczeniach do działki Nr 199". Okoliczności dotyczące treści przedmiotowego zapisu wnioskodawcy wyjaśnili w piśmie skierowanym do Prezydenta m. z dnia 21.02.2002 r. wnosząc jednocześnie o przeprowadzenie postępowania dowodowego. Wbrew tym wnioskom organ zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego, zaś uzasadnienie zaskarżonej odwołaniem decyzji jest wyjątkowo lakoniczne. Zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego stanowi o rażącym naruszeniu prawa i winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Po rozpatrzeniu tegoż odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów (Dz.Ust. Nr 38 poz. 454) decyzją z dnia [...].07.2002 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach swojej decyzji organ odwoławczy podniósł, iż ewidencja gruntów i budynków jest zbiorem informacji o gruntach i budynkach, ich właścicielach oraz innych osobach władających gruntami i budynkami. Służy ona polityce fiskalnej, prawu budowlanemu, ochronie gruntów rolnych, scaleniu gospodarce przestrzennej, oznaczeniu nieruchomości w księgach wieczystych itp. Nie służy natomiast ochronie praw podmiotowych, ani nie przesądza w kwestiach spornych w materii dotyczącej praw rzeczowych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa dokonanie zmian zapisów w ewidencji gruntów wymaga przedstawienia organowi prowadzącemu ewidencję dokumentów urzędowych potwierdzających aktualny stan prawny nieruchomości. W myśl § 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków zmiany danych zawartych w ewidencji gruntów wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych i aktów normatywnych wprowadza się w operacie ewidencji gruntów z urzędu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że aktem notarialnym z dnia 25.05.2000 r. Rep. A Numer [...] W. i E. N. nabyli od M. G. gospodarstwo rolne położone w P., dzielnica P., składające się z działek nr nr 167 i 201/1 objętych KW Nr [...], działek nr nr 181 i 198 objętych KW Nr [...] oraz działki posiadanej nr 199 o pow. 0,14 ha. Akt ten stanowił podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów miasta. Zgodnie zaś z zapisem zawartym w § 3 powołanego aktu E. i W. N. wpisano jako władających przedmiotową działką. Ponadto dodano, że organ prowadzący ewidencję gruntów nie jest uprawniony do ustalania kto jest rzeczywistym właścicielem czy władającym konkretną nieruchomością, a jego kompetencja w tym zakresie ograniczona jest do rejestracji stosownego dokumentu prawnego. Z tych zatem względów chybiony jest zarzut odwołujących się, iż w toku postępowania nie uwzględniono ich wyjaśnień, ani też nie przeprowadzono dowodu z zeznań zawnioskowanych przez nich świadków na okoliczność kto był i jest użytkownikiem dz. nr 199. Tę ostatnią decyzję zaskarżyli skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. i W. N., opierając ją na zarzutach dotyczących naruszenia prawa, a w szczególności naruszenia art. 75 § 1, 77 § 1 i 78 § 1 kpa w związku z zaniechaniem przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, co miało istotny wpływ na jej wynik. Uzasadniając skargę skarżący wywodzą, iż w maju 2000 r. nabyli od M. G. gospodarstwo rolne. Zawarcie umowy poprzedziły rokowania, w ramach których wyżej wymieniona wyjaśniła, iż w latach 60-dziesiątych umową nieformalną nabyła od swojej siostry dz.nr 199. Jest rzeczą oczywistą, że M. G. nie mogła przenieść własności tej działki, albowiem zgodnie z zapisem zawartym w dziale II księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. jako jej właścicielka figurowała siostra M. G. W zaistniałej sytuacji skarżący rozważali możliwość żądania przeniesienia własności tej działki, albo wystąpienia z wnioskiem o jej zasiedzenie i stąd zapis w umowie o "prawach i roszczeniach do działki Nr 199". W wyniku rozmów ze spadkobiercą siostry M. G. skarżący zaniechali podjęcia jakichkolwiek kroków w tej sprawie. W dniu zawarcia umowy przedmiotowa działka nie pozostawała we władaniu M. G., albowiem od kilku lat przebywała ona w domu pomocy społecznej, a działkę uprawiała osoba trzecia. Uprawnia to tezę, że M. G. nie mogła przenieść na skarżących władania tą działką. Pomijając tę okoliczności organ prowadzący ewidencję wpisał skarżących jako użytkowników tej działki, pomimo że słowa "prawa i roszczenia" wcale nie oznaczają władania rzeczą. Skarżący w toku postępowania sygnalizowali organowi tę okoliczność i wnosili o przeprowadzenie postępowania dowodowego oferując określone środki dowodowe. Zaniechanie przeprowadzenia wspomnianych dowodów wypaczyło obraz sprawy, a tym samym jej wynik. Stanowi to o naruszeniu przepisów postępowania i skutkować winno uchyleniem zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w niej zarzuty skutecznie podważają legalność zarówno zaskarżonej nią decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta. Skarżący występując do organu prowadzącego ewidencję gruntów domagali się wykreślenia ich z rejestru ewidencji gruntów miasta, gdzie pozostawali wpisani jako władające dz.nr 199 położoną w dzielnicy P., twierdząc iż kwestionowany zapis dokonany z urzędu w oparciu o akt notarialny sporządzony w dniu 25.05.2000 r. Rep. A [...] przed notariuszem J. O. w Kancelarii Notarialnej w P., a następnie przekazany do organu prowadzącego ewidencję gruntów jest wadliwy i sprzeczny z treścią wymienionego aktu. W szczególności nie uprawniał organu do dokonania tego rodzaju wpisu zapis zawarty w § 3 powołanego aktu odnoszący się do dz. nr 199, skoro dotyczył on jedynie praw i roszczeń do tej działki, a w żadnym przypadku nie stwierdzał, że są oni użytkownikami czy też osobami władającymi tą działką. Nie stwierdzał również, że osoba od której nabyli owe "prawa i roszczenia" była użytkownikiem czy też osobą władającą tą działką. Wspomniane prawa czy też roszczenia odnosiły się jedynie do uprawnień ich zbywcy związanych z nieformalnym nabyciem przedmiotowej działki przez ich poprzednika prawnego i mogły przybrać w przyszłości postać bądź to roszczenia związanego z domaganiem się przeniesienia na ich rzecz prawa własności tej nieruchomości, bądź też żądania idącego w kierunku nabycia jej w drodze zasiedzenia. Pomimo oferowanych przez nich na tę okoliczność dowodów organ pominął je, wywodząc błędne wnioski z komentowanego zapisu. Odnosząc się do tak ujętego problemu na wstępie należy zauważyć, iż stosownie do § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli nieruchomości, zaś pośród danych wymienionych w § 11 ust. 1 cyt. rozporządzenia brak tych które odnoszą się do roszczeń osób fizycznych dotyczących ekspektatywy związanej z nabyciem prawa własności określonej nieruchomości. Wspomniany zapis zawarty w § 3 powołanego aktu tyczący się dz. nr 199 na pewno nie potwierdzał nabycia przez skarżących prawa własności przedmiotowej działki, ani też ograniczonych praw, czy też obligacyjnych wynikających z dzierżawy tej nieruchomości czy wreszcie władania tą nieruchomością w rozumieniu przepisów o ewidencji gruntów. Oznacza to, że w istocie brak było podstaw do dokonania uprzednio wpisu skarżących jako władających przedmiotową działką. W szczególności zważywszy na jego treść takiej podstawy wbrew stanowisku organu trudno doszukać się w regulacji zawartej w art. 46 ust. 2 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia. W tym kontekście uzasadnionym jest także zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania w związku z pominięciem dowodów oferowanych przez skarżących w toku postępowania administracyjnego. Wszak zgodnie z § 47 ust. 3 powołanego już rozporządzenia organ prowadzący ewidencję gruntów w związku z zaistnieniem zdarzeń, które dotyczą jej aktualizacji i wymagają stosownego wyjaśnienia zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Pominięcie zatem tych dowodów w ramach wspomnianego postępowania mogło mieć niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Bez znaczenia również dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostają także zdarzenia, które nastąpiły już po jej wydaniu. Chodzi tu w szczególności o skutki prawne wynikające z aktu notarialnego sporządzonego w dniu 30.09.2002 r. Repertorium A. Numer [...] przed notariuszem mgr J. O. w Kancelarii Notarialnej w P., na mocy którego skarżący stali się na zasadach wspólności ustawowej właścicielami przedmiotowej działki, albowiem zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd ocenia odnosząc się do momentu jej wydania. Przytoczony powyżej akt notarialny oczywiście skutkować musi aktualizacją ewidencji gruntów, ale w dalszym postępowaniu. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Ust. Nr 153 poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.s.a., w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Ust. Nr 153 poz. 1271 z późn. zm.), należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania administracyjnego znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 p.s.a.