SA/Rz 1589/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala SA/Rz 1589/03 U Z A S A D N I E N I E W podaniu z dnia 10.04.2003 r., skierowanym do Kierownika Pomocy Społecznej w G., W. S. żądał udzielenia mu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z zamiarem doprowadzenia do jego domu przyłącza energetycznego, a także o podjęcie stosownych interwencji w pozyskaniu pomocy na ten cel z innych źródeł. W motywach wniosku przytoczył, że jest zasiłkobiorcą stałym OPS w G. i z własnego dochodu nie jest w stanie partycypować w powyższych kosztach. Dysponuje agregatem prądotwórczym, ale sam koszt zakupu paliwa do agregatu doprowadza jego rodzinę do całkowitego ubóstwa. W osadzie S. zamieszkuje od urodzenia. Od lat 50-tych jego domostwo nie było uwzględniane w żadnych projektach dotyczących elektryfikacji. Chodzi mu o pokrycie wydatków związanych z doprowadzeniem przyłącza, bowiem poradził sobie z dokumentacją geodezyjną i kosztorysową. Decyzją z dnia [...].08.2003 r., Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działający z upoważnienia Rady Gminy w G.– odmówił przyznania W. S. zasiłku celowego na wykonanie przyłącza elektroenergetycznego. Wskazaną decyzję wydał na podstawie art. 2 ust. 4, art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej /tekst jednolity Dz. U. Nr 64, poz. 414 z 1998 r./ oraz art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji przytoczył, że rodzina skarżącego liczy 3 osoby /skarżący, jego konkubina i córka w wieku 6 lat/. Źródłem utrzymania rodziny są zasiłki stałe wyrównawcze z Ośrodka Pomocy Społecznej w wysokościach: 293,16 zł i 195,44 zł oraz zasiłek rodzinny na dziecko w kwocie 42,50 zł. Razem miesięczny dochód rodziny wynosi 531,10 zł i jest niższy od ustawowego kryterium dochodowego, który wynosi 922 zł. Koszt doprowadzenia /wykonania/ przyłącza energetycznego określony przez Zakład Energetyczny wynosi ponad 30.000,- złotych. Rodziny nie stać na pokrycie kosztów w takiej wysokości. Koszt w takiej wysokości przekracza również możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej w G. Art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Wprawdzie przedmiotowa potrzeba odpowiada celom pomocy społecznej /możliwość bytowania w godnych warunkach/, to jednakże wysokość tej potrzeby przekracza możliwości finansowe Ośrodka. Ośrodek Pomocy Społecznej w G. znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, zasiłki są przyznawane w bardzo niskich kwotach i wyłącznie na najpilniejsze potrzeby życiowe. Kilka lat wcześniej Ośrodek przyznał wnioskodawcy zasiłek pieniężny na zakup agregatu prądotwórczego. Ośrodek ewentualnie mógłby przyznać wnioskodawcy na ten cel kwotę 100 zł, co jednakże mijałoby się z celem i potrzebą określoną we wniosku, bo nie doprowadziłoby do zaspokojenia tej potrzeby. Organ I instancji zasygnalizował też, iż zwrócił się w tej sprawie o pomoc interwencyjną do Zakładu Energetycznego – Rejonu Energetycznego [...] o nieodpłatne wykonanie przyłącza oraz do Powiatowego Rzecznika do Spraw Konsumentów przy Starostwie Powiatowym w T. o pomoc w pozyskaniu środków na wykonanie przyłącza, ale otrzymał odpowiedzi negatywne. W odwołaniu W. S. zarzucił, że Gmina nie jest zainteresowana sytuacją jego rodziny. Zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej również o spowodowanie wyjaśnienia pominięcia jego posesji przy ogólnej elektryfikacji wsi. Ośrodek nie udzielił mu także odpowiedzi w zakresie pokrycia remontu i przeglądu agregatu prądotwórczego, który ma już 10 lat, wymaga przeglądu i niezbędnej naprawy, gdyż występują w jego eksploatacji awarie. Wszelkie argumenty użyte w decyzji odmownej uznaje za stwierdzone, ale pozostawienie jego rodziny w dotychczasowej sytuacji nie stanowi dla niego żadnego rozwiązania i nie świadczy o maksymalnym wysiłku Ośrodka w zakresie niesienia pomocy osobom niepełnosprawnym. W konkluzji wniósł m. innymi o zmianę decyzji odmownej przez udzielenie mu konkretnej pomocy rzeczowej w zakresie korzystania ze stałego źródła światła. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...].09.2003 r., Nr [...] – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji /art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej/. W motywach decyzji organ odwoławczy poczynił ustalenia faktyczne, które są zbieżne z ustaleniami organu I instancji. Podzielił również argumentację organu I instancji. Dodał, że wielkość zasiłku celowego nie jest określona ustawowo i zależy od celu, jaki ma zaspokoić oraz od możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej. Koszt budowy przyłącza /30.610,- zł/ jest bardzo wysoki i przekracza możliwości finansowe pomocy społecznej. Organ II instancji nadmienił, iż nie ma możliwości ustalenia okoliczności pominięcia posesji odwołującego się w ogólnej elektryfikacji wsi. Sprawy przyłączy energetycznych nie leżą w zakresie pomocy społecznej i są regulowane w odrębnych przepisach prawa energetycznego, o czym zainteresowany był poinformowany przez Rejon Energetyczny. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w R, skarżący W. S. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i na wstępie wyjaśnił, że zwracając się o pomoc społeczną w kwestii energii elektrycznej do jego posesji podał, że nie pozostaje w tej sprawie bierny, bowiem we własnym zakresie zgromadził dokumentację do doprowadzenia światła do jego domu, a od instytucji pomocowej chciał uzyskać zgodnie z art. 23 ustawy o pomocy społecznej innej formy wsparcia, ale także pomocy finansowej. Ma problemy w wyegzekwowaniu odpowiedzi na jego wystąpienia w kwestiach dotyczących jego rodziny np. z Urzędu Gminy w sprawie światła i naprawy mostu, przez który jego dziecko przechodzi codziennie idąc do szkoły. Występując do OPS liczył na kompleksowe działania, aby nie pozostał wykluczony wraz z rodziną ze społeczeństwa lokalnego. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, jego konkubina jest chora psychicznie – uzależniona od alkoholu i po leczeniu odwykowym. Otrzymują zasiłki stałe wyrównawcze z OPS. Wspólnie wychowują dziecko, które dowozi przez las /ze względów bezpieczeństwa/ rowerem do autobusu szkolnego. Mieszkanie które użytkują przejął po swoich rodzicach, a wcześniej nie mógł zmienić warunków, gdyż nie posiadał prawa własności. Posesja usytuowana jest w środku lasu i dlatego została zepchnięta przez urzędy do roli skansenu. Dzięki pomocy PFRON-u przeprowadził remont lokalu, ale nie może egzystować przy lampie naftowej. Dziecko nosi okulary i są odcięci od radia, telewizji, brak energii uniemożliwia modernizację sprzętu i stworzenie dziecku warunków do nauki. Jednorazowe wystąpienie OPS do rzecznika konsumentów i zakładu energetycznego i odpowiedzi negatywne nie powinny zamykać sprawy pomocy dla jego rodziny. Rozumie, że ograniczenia budżetowe z OPS istnieją, ale zgodnie z ustawą o pomocy społecznej kwalifikuje się do pomocy. Orzekające organy podpierają się faktem, że 10 lat temu zakupiono mu agregat prądotwórczy, ale nikt nie analizuje zużycia i kosztów paliwa, przeglądu i napraw urządzenia, które pokrywa z niewielkich środków, jakimi władają. Nie oferowano mu nigdy możliwości konsultacji prawnych, pomocy prawnej w zawiłych dla niego sprawach. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W replice na zarzuty podniesione w skardze wyjaśnił, że stosownie do art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy z pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na zaspokojenie części lub całości kosztów leczenia i leków, remontu mieszkania, zakupu opału i odzieży. Zasiłki celowe są przyznawane według tzw. uznania administracyjnego. Granice tego uznania wyznaczają właśnie przepisy, mówiąc o powinności uwzględnienia potrzeb odpowiadających celom i możliwościom pomocy społecznej oraz przepisy szczególne, które obligują organ pomocy społecznej do przyznania w razie spełnienia wymogów ustawowych świadczeń określonych co do rodzaju, formy i rozmiaru /np. przepisy regulujące przyznawanie zasiłków stałych/. Sam fakt występowania potrzeby uzasadniającej w świetle przepisów możliwość przyznania zasiłku celowego nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania takiego zasiłku. Przeciwnie, organ pomocy społecznej może odmówić jego przyznania, jeżeli nie posiada ku temu odpowiednio wysokich środków finansowych, a potrzeby tego rodzaju zgłaszają także inni podopieczni. Jak wynika z akt sprawy skarżący od wielu lat korzysta z pomocy społecznej w różnych formach i rozmiarze, czyli OPS nie pozostawia skarżącego bez jakiejkolwiek pomocy. Jednym z przykładów takiej pomocy była partycypacja OPS w kosztach zakupu agregatora prądotwórczego w kwocie około 1700 zł. W sytuacji kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących jest wielu, jest rzeczą naturalną, że organ pomocy społecznej winien również brać pod uwagę potrzeby innych osób, które znalazły się w trudnej sytuacji i którym pomoc ta jest niezbędna. Sytuacja finansowa OPS jest bardzo trudna. Środki finansowe kierowane są w pierwszej kolejności na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb życiowych osób, które znalazły się w bardzo trudnej sytuacji i to w bardzo niskich kwotach. Z tego też względu, organ I instancji nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego o przyznanie mu pomocy na pokrycie kosztów wykonania przyłącza energetycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./, nazwanej niżej przepisami wprowadzającymi, utworzone z dniem 1.01.2004 r. wojewódzkie sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty administracyjne pod względem zgodności z prawem i przy tej kontroli biorą pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja była wydana w dniu [...].09.2003 r. W dniu jej wydania obowiązywała ustawa z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej /tekst jednolity Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z licznymi zmianami/, cytowana dalej w formie skrótu u.o.p.s. Art. 2 ust. 1 u.o.p.s. stanowi, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. W dzisiejszych czasach mieszkanie nie mające światła elektrycznego nie jest bytowaniem w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednakże z drugiej strony zaspokojenie tego rodzaju potrzeby uzależnione jest od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej, co podkreśla art. 2 ust. 4 u.o.p.s. Z pisma [...] Zakładu Energetycznego S.A. – Rejonu Energetycznego [...] z dnia 21.01.2003 r., Nr [...] skierowanego do skarżącego wynika, że koszt doprowadzenia światła elektrycznego do budynku skarżącego ustalono na kwotę 30.610,- zł. Jest to kwota przekraczająca możliwości Gminnego Środka Pomocy Społecznej w G. Wydatek w takiej kwocie uniemożliwiłby udzielenie pomocy innym podopiecznym znajdującym się równie w bardzo trudnych warunkach bytowych. Okoliczność, iż 3 osobowa rodzina skarżącego spełnia przesłanki określone w art. 3 pkt 1, 6 i 9 i art. 4 ust. 1 u.o.p.s., nie pociąga za sobą automatycznie obowiązku zaspokojenia żądania podopiecznego. Zasiłek celowy, o jakim mowa w art. 32 ust. 1 i 2 u.o.p.s. jest świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym na podstawie tzw. uznania administracyjnego. Istota uznania administracyjnego w tym przypadku polega na tym, że sam fakt spełnienia przez skarżącego kryteriów ustawowych, nie obligował automatycznie organu do przyznania skarżącemu zasiłku celowego w kwocie przezeń żądanej. Orzekające organy w sposób wyczerpujący uzasadniły odmowę przyznania zasiłku. Dodały, że w granicach możliwości finansowych mogłyby przyznać na przedmiotowy cel zasiłek w kwocie 100 zł, ale kwota ta nie zaspokoiłaby celu tj. doprowadzenia energii elektrycznej do budynku skarżącego. Podniesiona w skardze okoliczność, iż to skarżący we własnym zakresie zgromadził dokumentację niezbędną do doprowadzenia światła do jego budynku, nie odpowiada stanowi rzeczywistemu. Otóż z pisma Rejonu Energetycznego z dnia [...].05.2003 r., Nr [...] skierowanego do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że skarżący w dniu 26.11.2001 r. zawarł umowę przyłączeniową ze wskazanym Rejonem, w którym zobowiązał się do pokrycia kosztów w kwocie 7.800,- zł za wykonanie dokumentacji techniczno-prawnej. Dokumentacja została wykonana ale skarżący nie zapłacił za jej wykonanie. Poruszona w skardze sprawa dotyczyła sfinansowania przeglądu i naprawy agregatu prądotwórczego jest przedmiotem osobnego wniosku skarżącego z dnia 16.07.2003 r., co wynika z pisma Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...].09.2003 r., Nr [...]. Natomiast kwestia, iż w/w Ośrodek Pomocy Społecznej nie udziela mu kompleksowej pomocy w rozumieniu art. 23 u.o.p.s. np. nie podejmuje interwencji w Gminie w sprawie naprawy mostu, nie zapewnia mu poradnictwa prawnego, nie jest związana z przedmiotowym rozstrzygnięciem. W przedmiotowej sprawie Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej zwracał się do Rejonu Energetycznego [...] o nieodpłatne doprowadzenie światła do budynku skarżącego położonego na terenie leśnym i z dala od innych zabudowań, ale prośba ta nie została uwzględniona. Do zadań organów pomocy społecznej nie należy obowiązek wyjaśniania z jakich powodów nie doprowadzono światła do budynku skarżącego w ramach powszechnej elektryfikacji wsi realizowanej na podstawie ustawy z dnia 28.06.1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli /tekst jednolity Dz. U. z 1954, Nr 32, poz. 135/. Skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, zatem Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 przepisów wprowadzających skargę oddalił.