SA/Rz 1671/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska (del) Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk (spr) Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2001r. Nr [...] w przedmiocie świadczeń pieniężnych z tytułu deportacji 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) wstrzymuje wykonanie decyzji do momentu uprawomocnienia się wyroku 3) zasądza na rzecz skarżącego od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych 10zł (sł. dziesięć zł.) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1671/01 UZASADNIENIE Decyzją z [...] listopada 2000r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił J. D. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W uzasadnieniu odmowy organ wskazał, że J. D. nie był osobą deportowaną, gdyż wykonywał pracę w miejscowości, która znajdowała się przed 1 września 1939 r. w granicach państwa polskiego. Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] czerwca 2001r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. W uzasadnieniu decyzji przywołany został art. 2 pkt. 2 lit.a ustawy z dnia 31 maja 1996r., który wyraźnie stanowi, że represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Praca wykonywana na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939r. nie jest represją w rozumieniu ustawy i świadczenie za jej wykonywanie nie przysługuje. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, J. D. wniósł o uchylenie wyżej wskazanej decyzji. W uzasadnieniu skargi wywiódł, że był robotnikiem przymusowym wywiezionym na roboty do Niemiec (III Rzesza). Pierwotne miejsce przeznaczenia zostało zastąpione innym przydziałem. W skardze zawarty został też wniosek o zweryfikowanie przedstawionych dowodów w sprawie. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi przedstawiając argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym, że w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona jest w zakresie zgodności z prawem materialnym jak i procesowym. Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 96, poz. 395 ze zm.), zwaną dalej ustawą, uprawnienie do świadczenia jest przyznawane decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwanego dalej Kierownikiem Urzędu, na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji, a w zakresie postępowania dotyczącego ustalenia lub odmowy przyznania świadczenia mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Represją w rozumieniu ustawy jest osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych, a także deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945, do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od 17 września 1939r. do dnia 5 lutego 1946r. oraz po tym okresie do końca 1948r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. Z przedstawionych wyżej przepisów wynika, że postępowanie w tych sprawach prowadzone jest na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do tego rodzaju spraw mają zastosowanie wszystkie zasady postępowania zawarte w tym Kodeksie. W dacie wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązywała ustawa z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz.368 ze zm.). Zgodnie z art. 33 wymienionej ustawy Sąd wszczynał postępowanie na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony podmiot. Po otrzymaniu skargi Sąd przesyłał jej odpis organowi, którego działanie lub bezczynność były zaskarżone i zobowiązywał do udzielenia odpowiedzi na skargę w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu skargi oraz nadesłania w tym terminie akt sprawy (art. 38 powołanego aktu prawnego). Nadesłane przy odpowiedzi na skargę akta sprawy nie zawierają wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez skarżącego J. D., ani wniosku wszczynającego postępowanie o przyznanie świadczenia pieniężnego. Stosownie do art. 127 k.p.a. podstawą do prowadzenia postępowania odwoławczego jest wniesione w terminie przez stronę odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zapoznanie się z zaskarżoną decyzją upoważnia do zarzucenia jej istotnej wadliwości w świetle wymagań zawartych w art. 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a. Organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji (por. wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 1987r. IV S.A. 385/87 GAP 1987r. nr 21, str.40). Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być zawarte w złożonym przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i dlatego też obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie treści wniosku oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Brak wniosku czyni też niemożliwą kontrolę Sądu, co do zachowania terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i zasadności zawartych w nim wniosków i zarzutów. Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. integralną częścią decyzji jest uzasadnienie, a jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Otóż w zaskarżonej decyzji organ ograniczył się tylko do przytoczenia treści art. 2 pkt 2 lit.a przytoczonej na wstępie ustawy i stwierdził, że miejscowość Nowa Wieś pow. Katowice znajdowała się przed 1 września 1939r. na terytorium II Rzeczypospolitej. Ze względu na bardzo lakoniczne wyjaśnienie odnośnie przebiegu granicy państwa polskiego, a właściwie jego brak nie została w sposób jednoznaczny i przekonujący dla skarżącego wyjaśniona kwestia położenia względem tych granic miejscowości, w której wykonywał pracę przymusową. Wątpliwości te rodzą się również na gruncie przedstawionego materiału dowodowego, gdyż nie zostało dokładnie wyjaśnione, czy miejscowość Nowa Wieś była położona koło Katowic, czy Rudy Śląskiej, a dodatkowo w aktach sprawy przewija się również miejscowość o nazwie Wirek. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokładnie wyjaśni, gdzie faktycznie skarżący wykonywał pracę przymusową. Z przepisu art. 75 § 1 k.p.a. wynika, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Wydaje się, że takim dowodem w tego typu sprawach, gdzie kwestia położenie miejscowości, przy założeniu, że zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki może przesądzić o odmowie przyznania świadczenia organ możliwie dokładnie winien opisać położenie miejscowości względem przebiegu granic ze wskazaniem na powszechnie znane miejscowości, przez które ta granica przebiegała. Możliwym jest również sporządzenie załącznika graficznego jako integralnej części decyzji. Kierownik Urzędu wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. i z tego względu należało ją uchylić. Na marginesie sprawy Sąd stwierdził, że nadesłane akta zostały przygotowane niestarannie, albowiem nie były poukładane chronologicznie, trwale związane i nie zawierały karty przeglądowej akt., W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego znajduje uzasadnienie w art. 200 § 1 powołanej wyżej ustawy.