SA/Rz 1672/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędzia WSA Zbigniew Czarnik asesor WSA Magdalena Józefczyk Protokolant: ref. Anna Mazurek Ferenc po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewody z dnia [...]czerwca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może spowodować zbycia przedmiotowej nieruchomości lub ustanowienia na niej użytkowania wieczystego, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego w kwocie 30 złotych /trzydzieści/. SA/Rz 1672/01 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją z dnia [...].06.2001 r., Nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].04.2001 r., Nr [...] w sprawie odmowy zwrotu nieruchomości położonej w R., oznaczonej jako działka nr 1671. Wskazaną decyzję wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543/. Organ odwoławczy ustalił, iż S. B. na podstawie umowy sprzedaży z dnia 10.04.1978 r., sporządzonej w formie aktu notarialnego i w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przeniósł na rzecz Skarbu Państwa własność działki nr 4288 /obecny nr 1671/. W akcie notarialnym stwierdzono, iż nieruchomość będzie przeznaczona pod plac ćwiczeń dla wojska, co wynika z decyzji o ustaleniu warunków realizacji inwestycji z dnia [...].07.1997 r., Nr [...]. Działka nr 1671 stanowi obecnie zwarty kompleks placu ćwiczeń ze strzelnicą, na którym znajdują się urządzone stanowiska ogniowe, rowy łączące i ukrycia dla ludzi, okopy i ukrycia dla sprzętu wojskowego. Stanowisko o niezbędności działki na cel określony w decyzji o ustaleniu warunków realizacji inwestycji podtrzymał przedstawiciel Rejonowego Zarządu Infrastruktury w L. Z przedmiotowego placu ćwiczeń korzystają jednostki wojskowe stacjonujące w Garnizonie R. Przy takim stanie faktycznym, Prezydent Miasta decyzją z dnia [...].04.2001 r. odmówił zwrotu działki nr 1671. W odwołaniu S. B. zarzucił, że przedmiotowa działka jest zbędna na cel wywłaszczenia. Nie była wydana decyzja dotycząca lokalizacji strzelnicy. Wojsko korzysta z tej działki niezgodnie z pierwotnym założeniem. Zgodnie z art. 137 ust. 1 i 2 i art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość wywłaszczona lub przejęta na rzecz Skarbu Państwa może być zwrócona poprzedniemu właścicielowi lub jego następcom prawnym, jeżeli stała się zbędna na cel określony w tym przypadku w umowie sprzedaży nieruchomości. Przesłanka zbędności nie istnieje, bowiem Wojsko w dalszym ciągu użytkuje tą działkę jako plac ćwiczeń. To, że ćwiczenia na tym terenie odbywają się sporadycznie, a wojsko posiada poligony w innych miejscach i tam mogłoby je organizować nie przeczy prawidłowemu zagospodarowaniu terenu. Także brak decyzji o lokalizacji strzelnicy nie stoi w kolizji z niezbędnością nieruchomości, gdyż stanowi ona tylko jeden z aspektów jej wykorzystania. Nie może być również uwzględniony zarzut braku aktualnej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej przed dniem złożenia wniosku o zwrot, gdyż w rozpatrywanym przypadku nawet jej brak w myśl art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie uzasadnia zwrotu, ponieważ cel wywłaszczenia został zrealizowany. W skardze wniesionej do Naczelnego sądu Administracyjnego, skarżący S. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 137, 138, 139 i 216 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz prawa procesowego w szczególności art. 77 i 78 k.p.a. Rozwijając przedstawione zarzuty wyjaśnił, że oddanie nieruchomości w trwały zarząd jednostki wojskowej, nie stanowi przeszkody do jej zwrotu. Dodał, że odjęcie prawa własności umową wywłaszczeniową było niezgodne z obowiązującą wówczas Konstytucją, która zapewniała ochronę gospodarstwom rolnym. Na ten temat wypowiedział się Sąd Najwyższy w sprawie o sygnaturze III RN 77/99. Przebieg postępowania i ocena stanu faktycznego i dowodów wskazują na jawny brak poszanowania konstytucyjnych praw skarżącego i równocześnie stanowi obrazę prawa materialnego i procesowego. Odpowiadając na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wyłożonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odpierając zarzuty podniesione w skardze wyjaśnił, iż trwały zarząd nie był przyczyną odmowy zwrotu przedmiotowej działki, lecz fakt zagospodarowania tej działki zgodnie z celem wywłaszczenia, jakim był plac ćwiczeń dla wojska. Zarzut dotyczący niezgodności celu wywłaszczenia z obowiązującą wówczas Konstytucją wykracza poza ramy postępowania o zwrot nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, nazwanej dalej skrótem p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/, zwanej niżej jako przepisy wprowadzające wynika, że wojewódzki sąd administracyjny jest związany przedmiotem sprawy administracyjnej, ale w granicach tego przedmiotu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli bierze z urzędu pod rozwagę uchybienia organu o jakim nie wspomniano w skardze. Niesporna jest okoliczność, że działka nr 1671 /obecnie nr 4288/ przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie tzw. umowy wywłaszczeniowej z dnia 10.04.1978 r. /art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości – tekst jednolity Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64/. Cel wywłaszczenia /teren placu ćwiczeń dla wojska/ został określony w decyzji Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w R. z dnia [...].07.1977 r., Nr [...] i powtórzony w powyższej umowie wywłaszczeniowej. O zbędności nieruchomości decyduje art. 137 ust. 1 w zw. z art. 216 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomości /tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm./, cytowanej niżej skrótem u.g.n. Przepis ten stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli: 1/ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2/ utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Przesłanki zbędności określone w powołanym przepisie /faktyczna pkt 1, prawna pkt 2/ są samodzielne, za czym przemawia spójnik "albo". Z protokołu oględzin działki nr 4288 z dnia 5.04.2001 r. oraz z załącznika graficznego do decyzji Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w R. z dnia [...].07.1977 r. wynika, że powyższa działka /dawna nr 1671/ znajduje się na terenie planu ćwiczeń dla wojska. Przez powyższą działkę od strony północnej przebiega wyłożona płytami betonowymi rubież przygotowana do szkolenia wojska. W rubieży znajdują się stanowiska ogniowe, rowy łączące i ukrycia dla ludzi, a także okopy i ukrycia dla sprzętu wojskowego. Na placu ćwiczeń znajduje się również strzelnica. Orzekające organy nie poczyniły żadnych ustaleń faktycznych odnośnie przesłanki określonej w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n., czyli nie zbadały w jakim czasie rozpoczęto na tej działce określone roboty zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa. W takim stanie rzeczy naruszyły art. 7 i 77 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na temat przesłanek zbędności nieruchomości i powinności organów w tego rodzaju sprawach wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6.03.2002 r., III RN 11/01-OSNAPiUS Nr 21/2002, poz. 513. W poruszonym zakresie skarga jest zasadna. Natomiast organy w sposób wyczerpujący ustaliły okoliczności dotyczące przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. i trafnie wykluczyły jej istnienie. Cel nabycia przedmiotowej nieruchomości został wyraźnie określony w stosownej i właściwej decyzji i cel ten został zrealizowany, co potwierdza dowód z oględzin nieruchomości. Zarzut podniesiony w skardze, że działka nie została zagospodarowana zgodnie z celem nabycia nieruchomości nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Skarżący na ten temat nie przedstawił żadnych dowodów, zatem zarzut ten jest zdaniem Sądu postawiony tylko na użytek sprawy. Istnienie trwałego zarządu nie miało w tej sprawie żadnego znaczenia, co słusznie podkreślił organ odwoławczy. Powołane w skardze stanowisko Sądu Najwyższego w sprawie o sygnaturze III RN 77/99 /chodzi o wyrok z dnia 6.08.1999 r. o tej sygnaturze, opublikowany w OSNAPiUS Nr 4/2002 r., poz. 82/, nie dotyczy sprawy o zwrot wywłaszczonej /nabytej/ nieruchomości, lecz sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczonej. Nie są to sprawy tożsame. W takim stanie rzeczy kwestia, że w chwili zbycia przedmiotowej nieruchomości na rzecz skarbu Państwa wchodziła ona w skład gospodarstwa rolnego, wychodzi poza granice przedmiotowej sprawy administracyjnej. Z powodu naruszenia art. 7, 77 k.p.a. w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może spowodować sprzedaży przedmiotowej działki, ani ustanowienia na niej użytkowania wieczystego. Powyższy zakaz jest skuteczny do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł po myśli art. 200 p.s.a. Zasądzona kwota obejmuje wpis od skargi, a jego wysokość została określona na podstawie § 3 ust. 1 pkt 5 litera c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3.10.1995 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej /Dz.U. Nr 117, poz. 563, zm. Dz.U. z 1997 r., Nr 157, poz. 1032/ w zw. z art. 97 § 2 przepisów wprowadzających. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy na podstawie stosownych dowodów ustali w jakim czasie rozpoczęto zagospodarowywać przedmiotową działkę na cel określony w decyzji o lokalizacji inwestycji z dnia [...].07.1977r.