SA/Rz 1704/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk (del.) Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik (spr.) AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2001r Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla decyzję zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2000r, [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do momentu prawomocności wyroku III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwotę 10 złotych (dziesięć złotych) SA/Rz 1704/01 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] listopada 2000r, Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 105 §1 K.p.a. w związku z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. nr 142, z 1997r, poz. 950 ze zm.) dalej: ustawy o kombatantach, umorzył postępowanie w sprawie przyznania J. M. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji Kierownik wskazał, że umorzenie postępowania podyktowane jest tym, że art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach stanowi o możliwości przyznania uprawnień kombatanckich osobie, która wykaże się działalnością określoną w art. 1 ust. 2 i art. 2 do art. 4 ustawy o kombatantach, o ile osoba taka złoży wniosek do dnia 31 grudnia 1998r. Data wskazana w art. 22 ust. 3 ustawy dotyczy osób zamieszkałych na stałe na terytorium Polski. Ponieważ wnioskodawca jest osobą mieszkającą na stałe w Polsce, to w dniu 31 grudnia 1998r upłynął termin do skutecznego złożeni wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich. Z tych względów zdaniem organu I instancji należało umorzyć postępowanie administracyjne. Od decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2000r wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył J. M. We wniosku wskazał, że opóźnienie w złożeniu wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich było podyktowane jego staraniami o udokumentowanie pobytu w niewoli niemieckiej. Jako były żołnierz Armii Czerwonej miał trudności w dokumentacyjnym potwierdzeniu faktu bycia w niewoli. Z tego względu wnioskodawca wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w decyzji z dnia [...] maja 2001r, [...] utrzymał w mocy własną decyzje. W krótkim uzasadnieniu decyzji II-go instancyjnej stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, że wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich złożył w ustawowym terminie do 31.12.1998r. Wobec powyższego należało utrzymać w mocy decyzję uznająca postępowanie z [...].11.2000r. Na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skargę do NSA OZ w Rzeszowie złożył J. M. W skardze stwierdził, że decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest dla niego krzywdząca, bowiem organ nie uwzględnił udokumentowanych starań skarżącego, stwierdzając, że jedyną podstawą odmowy przyznania uprawnień kombatanckich jest uchybienie terminu do złożenia wniosku. Z tych powodów wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego skargi. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie przyjmując dla swego wniosku argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 97 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju Sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skarg wniesionych do Naczelnego Sądu Administracyjnego jeżeli skargi te nie zostały przez ten Sąd rozpoznane do 1 stycznia 2004r. Sąd rozpoznając skargę stosownie do treści art. 134 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) nie jest związany granicami, ani podstawami skargi. Sąd rozpoznając skargę działa w granicach danej sprawy. Z tego więc względu ma prawo ocenić legalność zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów i zasięgu skargi. Przystępując do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że decyzja ta i poprzedzająca ją decyzja I-wszo instancyjna wydane zostały z naruszeniem prawa, które musi skutkować uchyleniem obu decyzji. Art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, w chwili wydania decyzji stanowił, że wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4, z zastrzeżeniem ust. 4 mogą być kierowane do dnia 31 grudnia 1998r przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce. Przepis ten niewątpliwie nie dawał organowi w chwili wydania decyzji możliwości do pozytywnego orzekania. Złożenie wniosku po dacie wskazanej w dyspozycji przywołanego przepisu ustawy stanowiło negatywną przesłankę do orzekania. Istnienie negatywnej przesłanki do orzekania o przyznaniu podmiotowi uprawnienia, nie czyni zdaniem Sądu samego żądania bezprzedmiotowym. Konieczność negatywnego orzekania przy wystąpieniu ustawowych okoliczności wyręczających przyznanie określonego uprawnienia musi skutkować odmową przyznania tych uprawnień, a nie umarzaniem postępowania, w ramach którego podmiot domaga się ustalenia określonych praw. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd zaskarżona decyzja narusza art. 105 K.p.a., w ten sposób, że organ negatywną przesłankę przyznania dla skarżącego J. M. uprawnień kombatanckich traktuje jako bezprzedmiotowość postępowania o przyznanie takich uprawnień. Sąd takiego stanowiska nie podziela i wskazuje, że jest ono niezgodne z prawem. Art. 105 §1 K.p.a. może być zastosowany, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, przy czym warunkiem poprawnego stosowania tego przepisu jest wykazanie bezprzedmiotowości, a nie istnienia okoliczności, które nakazują odmówić przyjęcia i ustalenia określonego prawa. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak jednego z elementów stosunku prawnego i z tego względu nie można wydać decyzji, która załatwiałaby sprawę merytorycznie. Oznacza to, że bezprzedmiotowość wystąpi jeżeli brak będzie podmiotu, przedmiotu, lub prawa, które pozwoli określać treść stosunku prawnego. Z tego punktu widzenia bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy, np. w sytuacji śmierci strony, gdy postępowanie dotyczy uprawnień osobistych, lub bezprzedmiotowość może mieć charakter przedmiotowy (brak przedmiotu). Bezprzedmiotowość postępowania występowałaby również wówczas, gdy brak byłoby podstaw prawnych do działania administracji, bo uchylono przepisy ustawy o kombatantach i w ramach istniejącego porządku prawnego nie można by orzekać o takich uprawnieniach. W sprawie będącej przedmiotem skargi żadna ze wskazanych okoliczności nie nastąpiła, zatem brak było podstaw do orzekania o umorzeniu postępowania w stosunku do skarżącego. Stanowisko sądu odpowiada poglądom wyrażonym w nauce prawa (tak: L. Żukowski, glosa do wyroku NSA z 25 stycznia 2000r, I SA 276/99, OSP 5/2001, poz. 80) jak i orzecznictwie, które z upływem czasu jako przeszkodę do realizacji wynikających z ustawy uprawnień nie wiąże umorzenia ale domaga się rozstrzygania merytorycznego (wyrok NSA) z 6/05.1988, IV SA 251/88, ONSA 1989, nr 1 poz. 8). Konkludując Sąd stwierdza, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umarzając postępowanie wszczęte na wniosek J. M. dopuścił się naruszenia przepisów postępowania art. 105 §1 K.p.a., które to naruszenie stosownie do treści art. 145 §1 pkt c p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to skutkowało orzeczeniem jak w sentencji. Uchylając decyzje Sąd na podstawie art. 97 §2 przepisów wprowadzających ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego. Sąd nie orzekał o zastosowaniu art. 152 p.s.a. i nie orzekał o wykonalności uchylanej decyzji, gdyż przedmiotem uchylenia była decyzja umarzająca postępowanie, a ta nie kształtuje sfery praw skarżącego. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.