SA/Rz 175/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk NSA Jerzy Solarski /spr./ Protokolant: ref.staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. SA/Rz 175/02 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej /Dz.U. Nr 90 z 1998 r. poz. 575 ze zm./, § 8 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania S. L. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2001 r. niestwierdzającej choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podane zostało, że w postępowaniu epidemiologicznym ustalony został okres zatrudnienia S. L. przez 19 lat na stanowisku montera konstrukcji stalowych w Zakładzie [...] w R. W trakcie tego zatrudnienia wymieniony wykonywał prace na stanowiskach, na których przeprowadzone w latach 1996 - 1999 pomiary hałasu wykazały, że poziom równoważny hałasu dla 8-godzinnego dnia pracy mieścił się w granicach 88 - 93 dB /A/, a więc powyżej obowiązujących normatywów higienicznych. Przeprowadzone w dniu 20 marca 2000 r. badania w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w R. nie wykazały niedosłuchu pochodzenia zawodowego. Na tej podstawie organ I instancji decyzją z dnia [...] maja 2000 r. nie stwierdził u S. L. zawodowego uszkodzenia słuchu. Decyzja ta stała się ostateczna, gdyż odwołanie wniesione przez stronę złożone zostało po upływie terminu. Równolegle z postępowaniem odwoławczym, które zostało zakończone postanowieniem z dnia [...] czerwca 2000 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, strona spowodowała przeprowadzenie badań przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który wydając orzeczenie nie rozpoznał choroby zawodowej z pozycji 15 wykazu. Bazując na tym orzeczeniu oraz wskazując na orzecznictwo Sądu Najwyższego S. L. wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie choroby zawodowej, jednakże organy sanitarne obu instancji odmówiły temu wnioskowi wobec braku przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. Niemniej jednak Wojewódzki Inspektor Sanitarny dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w decyzji z [...] maja 2000 r. i wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji, po czym decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej u S. L. Prowadząc ponownie sprawę dotyczącą choroby zawodowej organ I instancji wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy w S. o dodatkowe wyjaśnienia dotyczące orzeczenia. W opinii z dnia 12 października 2001 r. Instytut podtrzymał swoje poprzednie orzeczenie podkreślając, że ubytek słuchu mniejszy niż 30 dB nie może być uznany za chorobę z medycznego punktu widzenia. Uwzględniając treść tego orzeczenia Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] października 2001 r. nie stwierdził u S. L. choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu. Rozpoznając odwołanie strony od tej decyzji organ II instancji naprowadził, że w sprawie wydane zostały dwa jednomyślne orzeczenia, które pochodzą od uprawnionych jednostek, o jakich mowa w rozporządzeniu, gdzie nie rozpoznano u S. L. zawodowego uszkodzenia słuchu. Wobec tego przy istnieniu narażenia na ponadnormatywny hałas organ sanitarny będąc związany orzeczeniem lekarskim nie mógł stwierdzić choroby zawodowej. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji. Na decyzję tą skargę złożył S. L. i zarzucając jej rażące naruszenie prawa oraz rażącą przewlekłość postępowania sformułował wniosek o uchylenie decyzji organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Uzasadniając zarzuty i wnioski skarżący wskazał na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym istotny dla stwierdzenia choroby zawodowej jest związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy a ubytkiem słuchu, a nie wysokość wyrażona w procentach tego ubytku. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i ponownie przedstawił stan faktyczny występujący w sprawie. Ponowił również argumentację prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r., - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) zwaną dalej P.p.s.a. - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach, o których mowa w § 1, stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Sytuacja, o jakiej mowa w tym przepisie ma miejsce w niniejszej sprawie, zatem skarga wniesiona przed dniem 01.01.2004r., do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Stan faktyczny jest bezsporny, o ile dotyczy okresu zatrudnienia skarżącego przez 19 lat na stanowisku montera konstrukcji stalowych w Zakładzie [...] w R. W trakcie tego zatrudnienia S. L. wykonywał prace na stanowiskach, na których przeprowadzone w latach 1996 - 1999 pomiary hałasu wykazały, że poziom równoważny hałasu dla 8 godzinnego dnia pracy mieścił się w granicach 88 - 93 dB /A/. Okoliczności te zawarte w formularzu postępowania wyjaśniającego w związku ze zgłoszeniem choroby zawodowej, wraz z charakterystyką zawodową stanowisk pracy stanowiły podstawę orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. z dnia 20.03.2000r. o braku podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Z orzeczeniem tym nie zgodził się S. L. co spowodowało, że poddany został badaniom w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Instytut orzeczeniem z dnia 15.12.2000r. stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej argumentując to wielkościami stwierdzonego ubytku słuchu, który nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu uzasadniającym rozpoznanie choroby zawodowej. Dodatkowe uzasadnienie tego orzeczenie ( z dnia 12.10.2001r.) zawiera stwierdzenie, że po przeprowadzonych badaniach nie stwierdzono u skarżącego patologicznych zmian w obrębie uszu, przy odbiorczym charakterze niedosłuchu. W dalszej części uzasadnienia podano, że zgodnie ze stanowiskiem Departamentu Zdrowia Publicznego MZiOS z 26.10.1999r. rozpoznanie zawodowego uszkodzenia słuchu musi być zgodne z wiedzą o patofizjologii urazu akustycznego; obowiązuje zasada, że zawodowy uraz można rozpoznać wówczas, gdy obustronny ubytek słuchu osiąga wielkość średnią co najmniej 30 dB. Natomiast nie jest do zaakceptowania stanowisko orzecznictwa, że każdy ubytek słuchu, jeśli ma związek z pracą, jest chorobą zawodową. Przy takich orzeczeniach organy sanitarne podjęły decyzje negatywne dla wnioskodawcy. W dacie orzekania przez organy materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.). Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się między innymi rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego oraz sposób wykonywania pracy. § 7 ust.1 rozporządzenia stanowi natomiast, że jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych (...), które wydają orzeczenia w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej ( ust.4). Przepisy te - mimo zmiany stanu prawnego począwszy od dnia 3.09.2002r. - będą miały nadał zastosowanie, a to z mocy § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz.1115). Z unormowań wyżej przedstawionych wynika, że o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: * zamieszczenie schorzenia w Wykazie chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia, * ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia. Przenosząc powyższe rozważania na niniejszą sprawę stwierdzić należy, że z charakterystyki narażenia zawodowego, a także przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej jednoznacznie wynika, iż skarżący w czasie zatrudnienia był narażony na działanie czynników szkodliwych - na ponadnormatywny hałas. Informacje te przekazane zostały do właściwych w rozumieniu powołanego wyżej § 7 jednostek. Te nie rozpoznały zawodowego uszkodzenia słuchu; podały natomiast że niewielkie ubytki słuchu nie dają podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Taka argumentacja nie odpowiada wymogom uzasadnienia opinii (art.84 Kpa) nie tylko dlatego, że nie wskazuje na inną, niż zawodowe narażenie - przyczynę ubytku słuchu ale odwołuje się również do wielkości stwierdzonego ubytku, który nie jest wartością normatywną w świetle wskazanych przepisów prawa. Warunkowanie orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej wielkością ubytku słuchu zostało poddane krytyce w orzecznictwie, jako nie mające oparcia w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. I tak w wyroku Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 czerwca 2000 r. sygn. III RN 202/99 (OSNAPiUS 2001/8 poz. 252) stwierdzono, że brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu jedynie ze względu na stopień stwierdzonego uszkodzenia, jeżeli wykazano, że uszkodzenie to zostało spowodowane hałasem w miejscu pracy. Natomiast w wyroku z dnia 3.02.1999r. sygn. III RN 110/98 (OSNAPiUS 1999/22 poz. 709) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że zgodnie z przepisem § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 1983 r. Nr 65 poz. 294 ze zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy(...). Natomiast konstrukcja § 1 ust. 2 rozporządzenia przemawia za tym, iż w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w Wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 1984 r. II PRN 9/84 OSNCP 1985/4 poz. 53). Podkreślić w tym miejscu należy, że przytoczone poglądy orzecznictwa legły u postaw decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].08.2001r. [...], który dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w decyzji z [...] maja 2000r. odmawiającej skarżącemu stwierdzenia choroby zawodowej; w uzasadnieniu decyzji z [...].08.2001r. organ wprost nawiązał do dorobku orzecznictwa i zaprezentowanych powyżej poglądów konkludując, że nie wielkość ubytku słuchu a udowodniony związek z wykonywaną pracą decyduje o zawodowym charakterze choroby. Tymczasem zaskarżona decyzja - mimo odmiennego poglądu wyrażonego w rozstrzygnięciu z [...].08.2001r. - bazuje na uzasadnieniu opinii, które poza odwołaniem się do wielkości stwierdzonego ubytku słuchu nie daje odpowiedzi na pytanie o przyczynach takiego stanu: czy jest to skutek narażenia na ponadnormatywny hałas, czy też przyczyna tkwi gdzie indziej. Zatem stwierdzić należy, że uzasadnienie orzeczenia jest niepełne co w konsekwencji spowodowało, że postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem art.7, art.77 § 1, art.80, art.84 § 1 oraz art.107 § 3 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. Z uwagi na okoliczność, że uchylona decyzja nie podlegała wykonaniu Sąd nie zamieścił orzeczenia z art. 152 P.p.s.a.