SA/Rz 1756/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 7 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. K. i K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2002 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących Z. K. i K. K. solidarnie kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1756/02 UZASADNIENIE Decyzją z [...].03. 2002r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając w oparciu o art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. nakazał Z. K. rozbiórkę obiektu pn. "mnożarka roślin" o wymiarach 5,90 x 4,70 m, zlokalizowanego na działce nr 1850 położonego w B. Od powyższej decyzji odwołała się Z. K. i zawnioskowała o przesłuchanie świadków celem potwierdzenia, że obiekt został wybudowany przed dniem 1.01.1995r. Organ odwoławczy rozpatrując przedmiotową sprawę przeprowadził 22.05. 2002r. oraz 27.06.2002r. rozprawy administracyjne na działce Z. K., podczas których skarżąca stwierdziła, że obiekt został wykonany osiem lat temu, a piwnica 12 lat temu. Przeprowadzony w 1994r. remont doprowadził obiekt do stanu obecnego. W. T. (właściciel nieruchomości sąsiedniej) stwierdził, że aktualnie istniejący obiekt budowlany został odbudowany w 1999r., po rozebraniu wcześniej istniejącego obiektu o drewnianej konstrukcji, przykrytego folią. Przesłuchani świadkowie, zgłoszeni przez strony, złożyli rozbieżne zeznania. Po przeprowadzeniu szczegółowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ postanowił przyjąć za wiarygodne oświadczenia W. T. i przedstawionych przez niego świadków. W oparciu o ten materiał dowodowy organ stwierdził, że wymienione roboty budowlane zostały zakwalifikowane podstawie art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7.07.1994r. – Prawo budowlane, jako budowa w miejsce rozebranego w 1999r. obiektu drewnianego. Inwestor nie wykazał się posiadaniem zezwolenia na budowę nowego obiektu, w związku z tym wybudowany obiekt został uznany za samowolę budowlaną. Skutki takiej samowoli organ I instancji ocenił na podstawie art. 48 Prawa budowlanego i nakazał jego rozbiórkę. Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, jako odpowiadającą przepisom prawa. Ponadto w trakcie postępowania odwoławczego stwierdzono, że współwłaścicielem działki, na której znajduje się obiekt jest pełnoletnia córka Z. K., K. K., której podczas rozprawy administracyjnej 27.06.2002r. umożliwiono zapoznanie się z aktami sprawy na prawach strony. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżące Z. K. i K. K. wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o wstrzymanie jej wykonania. Skarżące podkreśliły, że wyłącznym źródłem utrzymania rodziny jest rolnictwo, a sporny obiekt został wybudowany 8 lat temu i powstał ona na bazie piwnicy wybudowanej 12 lat temu. Okres używania mnożarki roślin oraz warunki atmosferyczne spowodowały konieczność jej remontu, do którego użyto częściowo nowe materiały. Skarżące przyznały też, że obiekt ten został wzniesiony bez zezwolenia w 1994r. z powodu braku dostatecznej wiedzy w tym zakresie, a przeprowadzony remont nie spowodował zasadniczej zmiany wyglądu w odniesieniu do najbliższego otoczenia. Zarzucono też, że w postępowaniu nie brała udziału K. T., a organy dały wiarę wyłącznie zeznaniom świadków zgłoszonych przez W. T. bez wskazania przyczyn i uzasadnienia takiego wyboru. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi wskazując na argumentacje faktyczna i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 5.11.2002r. sygn. akt SA/Rz 1756/02 Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Rzeszowie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy niniejsza sprawa), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwana dalej w skrócie P.p.s.a.) W sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25.07. 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Jej zakres wyznacza przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uregulowania zawarte w art. 134 i art. 135 P.p.s.a. powodują, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2002r. podlegają uchyleniu, bowiem Sąd stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1pkt 1 lit. b P.p.s.a.). Skargę można uwzględnić tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone naruszenie prawa w stopniu określonym przez przepis art. 145 P.p.s.a. Według natomiast art. 135 tej ustawy Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...].07.2002r. nr [...] mocą której utrzymano decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą Z. K. jako właścicielowi i inwestorowi rozbiórkę mnożarki roślin o wymiarach 5,90m x 4,70 m zlokalizowanej na działce nr 1850 położonej w B. wybudowanej bez prawem wymaganego pozwolenia. Organy wykazały, że zaistniały materialnoprawne przesłanki do zastosowania art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlanego (Dz. U. z 2000r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) w brzmieniu tego przepisu przed jego zmianą ustawą z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 80, poz. 718). Z przepisu zawartego w art. 52 Prawa budowlanego wynika, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji o której mowa w art. 48 i art. 51. Przepis art. 52 ten określa krąg adresatów, do których może być skierowana decyzją nakazująca rozebranie obiektu budowlanego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Wskazanym w tym przepisie podmiotom przysługuje też przymiot strony w rozumieniu przepisu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z akt administracyjnych sprawy, a w szczególności z protokołu rozprawy przeprowadzonej przez organ II instancji z 22.06.2002r. i zawartego w nim oświadczenia Z. K. wynika, że współwłaścicielem nieruchomości nr 1850 położonej w B. jest pełnoletnia córka K. K. (karta akt adm. II inst. nr 16). W zaskarżonej decyzji organ ograniczył się jedynie do stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, że K. K. została zapoznana z aktami sprawy, doręczono jej decyzję i włączono do kręgu stron postępowania na etapie postępowania odwoławczego. Stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom postępowania czynny udział na każdym etapie postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Na podstawie akt sprawy Sąd doszedł do przekonania, że organy prowadzące postępowanie naruszyły tak przepis art. 10 § 1 k.p.a. jak i przepis art. 48 w związku z art. 52 Prawa budowlanego z 1994r., gdyż nie zbadały, kto jest stroną prowadzonego postępowania i do kogo należy skierować nakaz rozbiórki. Organ II instancji nie podjął żadnych czynności mających na celu wyjaśnienie tego faktu. W aktach sprawy nie znajduje się ani wypis i wyrys z ewidencji gruntów aktualny na dzień wydawania decyzji, ani też organ nie zażądał od Z. K. dokumentu poświadczającego również prawo własności K. K. do nieruchomości nr 1850 położonej w B., nie dokonał wiec oceny przymiotu strony na podstawie art. 28 k.p.a.. Powyższe potwierdza fakt utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, w której nakaz rozbiórki został skierowany do Z. K., a K. K. nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji, gdyż nie zostało jej doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania, ani decyzja organu I instancji. Zaniechanie czynności wyjaśniających w tym zakresie nie wyklucza też istnienia innych stron postępowania, które nie brały w nim udziału. Brak uczestnictwa strony, bez jej winy w postępowaniu administracyjnym może być przyczyną jego wznowienia podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym jest naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a., który gwarantuje stronom postępowania czynny udział na każdym jego etapie. Wymogom tego przepisu nie odpowiada przypadkowa obecność strony w trakcie przeprowadzonej rozprawy administracyjnej. W przepisie tym bowiem chodzi nie tylko o udział, ale również o to, by zapewnić stronie "czynny udział", który powinien umożliwić przygotowanie się do uczestnictwa w sprawie, zabezpieczającej ochronę jej uzasadnionych interesów, tym bardziej, że sprawa dotyczy nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, którego adresatem może być taka strona. W sprawach o nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego, którego współwłaścicielem jest kilka osób, nie tylko postępowanie musi się toczyć z udziałem wszystkich współwłaścicieli, ale również żaden z nich nie może być pominięty przy nałożeniu decyzją obowiązku rozbiórki tego obiektu budowlanego. Utrzymanie w mocy decyzji nakazującej taki obowiązek tylko na jednego współwłaściciela jest naruszeniem przepisów prawa obowiązujących w tym zakresie. Na uwzględnienie zasługuje również zarzut nieuzasadnienia przyczyn, z powodu których organ dał wiarę zeznaniom świadków zgłoszonych przez W. T. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczył się wyłącznie do lakonicznego stwierdzenia, że zdecydowano za wiarygodne przyjąć oświadczenia W. T. i świadków przez niego przedstawionych. Powyższe narusza przepis art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a. W wyroku z 10.11.1988r., III SA 579/88 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że organ administracji publicznej dysponując sprzecznymi ze sobą zeznaniami stron i świadków, nie może uchylić się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Jeżeli spośród dwóch twierdzeń jedno jest prawdziwe, a drugie fałszywe, należy dokonać stosownego wyboru, wskazując kryteria jakimi kierował się organ uznając daną okoliczność za udowodnioną ("Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz 6. wydanie Wydawnictwo C.H. Beck str.397 pkt 9). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organu będzie ustalenie kręgu osób, które występować muszą w sprawie w charakterze strony. Poinformują osoby te o stanie sprawy, jej okolicznościach faktycznych i prawnych, umożliwią im czynny udział w sprawie, wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Dopiero po skorygowaniu postępowania należy wydać decyzję, której treść będzie odpowiadała kryteriom wynikającym art. 107 § 3 k.p.a. oraz uwzględniała ocenę przeprowadzonego postępowania dowodowego zgodnie z wyżej opisanymi warunkami i skierowana zostanie do właściwych adresatów. Wyrok niniejszy nie przesadza treści przyszłego rozstrzygnięcia. Z przytoczonych wyżej względów, Sąd uznając skargę za uzasadnioną uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...].04.2002r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c wspomnianej ustawy P.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.).