SA/Rz 1773/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie zmian w operacie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. na rzecz skarżącego T. W. kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1773/03 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi T. W. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. z dn. [...].10.2003r. Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów. W sprawie postępowanie prowadził Starosta [...], do którego wniosek o sprostowanie błędów w ewidencji gruntów odnośnie działek nr 45/4 i 31 położonych w M. złożyły I. P. i M. P. Wniosek argumentowano tym, że działki te w przeszłości miały dostęp do drogi publicznej oznaczonej jako działka ewid. Nr 1224/1, a na mapie ewidencyjnej oddzielone są od drogi publicznej działką Nr 21. Organ w toku postępowanie zgromadził dokumenty w postaci wypisów z rejestrów gruntów, przeprowadził także oględziny działek, ujawniając spadkobierców właściciela działki nr 21 – P. W. i zapewniając im czynny udział w postępowaniu. Zastrzeżenia w postępowaniu odnośnie zmiany konfiguracji działek nr 31 i 45/4 złożył T. W. – jeden ze spadkobierców po P. W. Starosta [...] decyzją z dn. [...].08.2003r. Nr [...] orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów wsi M. gmina [...] polegające na wykreśleniu działki nr 45/4 o pow. 0,68 ha, stanowiącej własność I. P. i wpisaniu w to miejsce działki Nr 45/5 o pow. 0,69 ha, wykreśleniu działki Nr 31 o pow.0,22 ha, stanowiącej własność M. P. i T. P. i wpisaniu w to miejsce działki Nr 31/1 o pow. 0,23 ha, wykreśleniu działki Nr 21 o pow. 0,21 ha utworzonej na rzecz P. W. i wpisaniu w to miejsce działki Nr 21/1 o pow.0,19 ha. Organ wywiódł, iż przeprowadzona analiza operatów ewidencyjnych wsi M. założonego w 1971r. z wprowadzonymi zmianami w 1976r. oraz odnowienia operatu dokonanej w 1984r. wykazać miała rozbieżności w przebiegu granic pomiędzy działkami Nr 31 i 45/4 (powstałej z działki Nr 45) a działką Nr 21. Odnowienie operatu polegało na przeskalowaniu mapy z 1:2880 na 1:2000. Powołując się na wynik przeprowadzonych oględzin Starosta [...] wskazuje w powyższej decyzji, że granice na gruncie między działkami Nr 31 i 45/4 są zgodne z granicami wykazanymi w części kartograficznej operatu ewidencyjnego z 1971r. Stwierdzono ponadto, że działki Nr 28,29,30,31 i 45/4 w odnowionym operacie zostały pomniejszone, natomiast powierzchnia działki nr 21 zwiększyła się. Zlecono opracowanie mapy uzupełniającej w celu doprowadzenia do zgodności odnowionego operatu ewidencji gruntów ze stanem prawnym wynikającym z wydanych aktów własności ziemi, zaś zgłoszone zastrzeżenia przez T. W. zostały potraktowane przez organ jako domaganie się dalszego sprostowania błędów odnośnie ujawnienia w operacie ewidencji gruntów działki Nr 20 wykazanej w pouwłaszczeniowym operacie ewidencji gruntów. Tu wskazano, iż w tej sprawie organ prowadzi odrębne postępowanie. W podstawie prawnej powołano się na dyspozycję art.104 ustawy z dn.14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.), art.20 i 22 ustawy z dn.17.05.1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednol. Dz.U. Nr 100 z 2000r., poz.1086 ze zm., zwana dalej Pgik), §§ 44 pkt 2, 45, 46 ust.1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dn.29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz.454, zwane dalej "Rozp.ewid."). Odwołanie od powyższej decyzji (błędnie nazwanej "zażaleniem") wniósł T. W., domagając się jej uchylenia. Odwołujący się zarzucał, że starosta poprzez wprowadzone zmiany ograniczył powierzchnię działki Nr 21 o 2 a na korzyść właścicieli działek Nr 31 i 45/4, a prowadzący pomiary geodeta "kierował się płotem", a nie aktualną mapą. T. W. wyjaśnił, że wyraził zgodę na przywrócenie stanu sprzed uwłaszczenia wszystkich działek, a nie ograniczenie się tylko do działek wnioskodawczyń. Podał również, że jego ojciec nigdy nie posiadał działki Nr 21 o pow. 0,21 ha, ale także jej powierzchnia nie wynosiła 0,19 ha. Swoje pismo w sprawie odwołujący się uznał za "żądanie i ugodę", a nie wniosek o wydanie odrębnego orzeczenia w sprawie, co traktuje jako powód do obciążania go kosztami prac geodezyjnych. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. opisaną na wstępie decyzją z dn. [...].10.2003r. nie uwzględnił odwołania T. W. i orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W podstawie prawnej organ powołał art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., art.20 ust.1 i 2, art.7b ust.2 pkt 2 Pgik oraz §§ 46 ust.2 pkt 2, 47 ust.3 Rozp.ewid. Organ odwoławczy uznał, że w 1984r. na bazie opracowanej mapy zasadniczej w skali 1:2000 odnowiono operat ewidencji gruntów i wówczas mylnie wykazano przebieg granic działki Nr 21 polegający na przedłużeniu jej w kierunku wschodnim, obejmując część gruntów działek Nr 31 i 45. Zdaniem II instancji przeprowadzone oględziny na gruncie wykazały, iż stan na mapie nie odzwierciedla stanu faktycznego na gruncie, ani stanu na mapie, która stanowiła podstawę do uwłaszczeń. Wywodząc o braku podstaw prawnych do podważenia ostatecznej decyzji uwłaszczeniowej oraz wskazując na rolę, jaka pełni ewidencja gruntów, mając na względzie iż organ I instancji wszczął odrębne postępowanie w celu dokonania dalszych zmian w ewidencji gruntów (mających m.in. ujawnić drogę – działkę nr ewid. 20) – organ odwoławczy uznał słuszność wydanej decyzji przez Starostę [...], Skargę na tę ostatnią decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wniósł T. W., wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem skarżącego decyzja organu I instancji doprowadziła do wybiórczego przywrócenia stanu przeduwłaszczeniowego, odnoszącego się do dwóch działek. T. W. wywodzi, że oczekiwał zaspokojenia roszczeń z tytułu pomniejszenia działki Nr 21 swego ojca, względnie o przywrócenie stanu przeduwłaszczeniowego działki Nr 21. Przywołując wyjaśnienia organu odwoławczego wskazał, że wnioskodawczynie winny wystąpić do sądu cywilnego o ustalenie własności, a nie wybiórczo dochodzić sprostowania błędów w postępowaniu przed organami geodezyjnymi. Skarżący zarzucił, że w podobnej sytuacji organy geodezyjne odmówiły mu zastosowania takiego trybu i był zmuszony do korzystania z drogi sądowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, obszernie powtarzając stan faktyczny sprawy i przytaczając uzasadnienie prezentowane w zaskarżonej decyzji. Skarżący w odrębnym piśmie procesowym złożonym w dniu rozprawy wywodził, iż decyzja podważa akt ustalenia aktu własności ziemi, jaki uzyskał jego ojciec w 1975r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art.97 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm., zwana dalej Pwsa) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn.30.08.2002r., Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Ta reguła intertemporalna ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem sądu skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie wyłącznie z przyczyn wskazywanych w skardze i piśmie skarżącego z dn.13.05.2005r. Sąd nie podziela zarzutu, jakoby zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] naruszały akt własności ziemi z dn. [...].02.1975r. Nr [...] wydany na rzecz P. W. przez Naczelnika Powiatu [...]. Z tegoż aktu wynika, że P. W. został uwłaszczony dwoma działkami o nr 21 i 1063/3 o łącznej powierzchni 0,23 ha. Z kopii rejestru gruntów sporządzonego w 1971r. wynika, że działka nr 21 miała powierzchnię 9a, zaś działka nr 1063/3 – 14a. Z tej przyczyny, choć sąd podkreśla, że twierdzenia skarżącego o uszczuplaniu działki nr 21 na rzecz właścicieli działek sąsiednich nie wydają się być trafne w aspekcie powierzchni tej działki w stanie przeduwłaszczeniowym, to jednak decyzja organu I instancji mocą której powierzchnię działki nr 21 ograniczono do 19a, nie może być uznana za takie rozstrzygnięcie, które afirmuje stan własności tych działek ujawniony w aktach prawnych. Zasadne są więc te wywody skargi, które akcentują, iż cała działka nr 21 wymagałaby sprostowania jej granic i powierzchni. Działania organu, który w uzasadnieniu decyzji I instancji wskazał, że podjęto w tej sprawie odrębne postępowanie, nie sanuje tej wadliwości, skoro obowiązkiem starosty jest utrzymywanie operatu ewidencji gruntów w stanie aktualności (§ 44 pkt 2 Rozp.wyk.). Ograniczenie się w takiej sytuacji tylko do przywrócenia tej zgodności w części dotyczącej granic działek nr 45/4 i 31 naruszyło cyt. przepis. Sąd bada zgodność zaskarżonych decyzji na dzień ich wydania. Z tego względu fakt, że Starosta [...] kolejną decyzją z dn. [...].11.2003r. Nr [...] orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów dotyczących działek nr 21/1, 22, 28, 29 i 30 nie może stanowić argumentu za legalnością wydanej decyzji przez ten organ w dn. [...].08.2003r. Innego rodzaju uchybieniami procesowymi, jakich dopuścił się organ I instancji, była wadliwość odnośnie prawidłowości ustalenia przymiotu stron postępowania. Starosta [...] przyjął mianowicie, że spadkobiercami po P. W. są Z. K., J. W., J. K., C. P., A. S. i T. W. Ustalenie to organ przyjął odbierając oświadczenie innych stron postępowania – I. P. i T. P.a (por. k.20 akt I instancji). Następnie organ przyjął wg oświadczenia A. S., że spadkobiercami po Z. K. są: K. K., P. K., D. K. i M. K. Rzecz jednak w tym, że oświadczeń tych organ nie zweryfikował, ani nie wezwał tak ujawnionych spadkobierców do złożenia oświadczenia, czy istotnie są spadkobiercami, czy też np. odrzuciły spadek i czy ewentualnie nie dysponują aktem stwierdzającym ten fakt. W trakcie rozprawy skarżący T. W. przyznał, że prawdopodobnie toczyło się jakieś postępowanie spadkowe po ojcu P. W., ale nie był w stanie precyzyjnie określić formy jego zakończenia. Te okoliczności winny być przez organ wyjaśnione, albowiem od tego jest uzależniona kwestia przymiotu strony postępowania. Brak podjęcia takich działań oznacza, że decyzje zapadły z naruszeniem obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art.7 i 77 § 1 k.p.a.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ winien także uzupełnić akta sprawy o wypisy z ksiąg wieczystych odnośnie działek, wobec których podejmowane było rozstrzygnięcie. Prowadząc ponownie postępowanie organ winien rozważyć także samą zasadność uruchomienia trybu wprowadzania zmian w ewidencji gruntów odnośnie zmiany granic i powierzchni działki nr 21 i innych działek, w sytuacji gdy zaistniałby spór odnośnie własności nieruchomości. W orzecznictwie sądowym wypowiedziano pogląd o tym, że w działaniach podejmowanych na podstawie przepisów Rozdziału 3 Rozp. wyk. nie mieści się korekta, kwalifikowana, jako będąca wynikiem błędu, zapisu dotyczącego istotnej zmiany granic i powierzchni nieruchomości, nawet wówczas gdy jego zaistnienie wydaje się być wysoce prawdopodobne, jeżeli co do zasady owa korekta jest kwestionowana, a spór wynikły na tym tle nosi znamiona sporu o własność nieruchomości (tak WSA w Rzeszowie w wyroku z dn.26.10.2004r. SA/Rz 2070/02, niepubl.). Zasadnie w takiej sytuacji należałoby skierować żądania wnioskodawczyń na drogę postępowania przed sądem powszechnym w trybie art.10 ust.1 ustawy z dn.6.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 124 z 2001r., poz.1261 ze zm.), stanowiącym iż w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, osoba, której prawo nie jest wpisane lub wpisane jest błędnie albo jest dotknięte wpisem nie istniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Bez uzupełnienia akt sprawy o dane z ksiąg wieczystych odnośnie działek objętych postępowaniem prowadzonym przez organy orzekające w sprawie, nie jest jednak możliwe rozstrzygnięcie tej kwestii. Z tych przyczyn, uznając że zaskarżone decyzje naruszyły prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzeczono jak na wstępie (art.145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). O kosztach postępowania orzeczono po myśli art.97 § 2 Pwsa w zw. z art.200 Ppsa. Zasadnym było także orzeczenie po myśli art.152 Ppsa o ochronie tymczasowej przed wykonywaniem zaskarżonej decyzji.