SA/Rz 1778/03
WyrokWSA w Rzeszowie2005-10-05
Skład orzekający: Ryszard Bryk, Anna Lechowska, Magdalena Józefczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest orzeczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli na nieruchomości tej zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej?Ratio decidendi
Nie można orzec zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli zostało na niej ustanowione użytkowanie wieczyste. Wydana w takich warunkach decyzja o zwrocie nieruchomości naruszałaby porządek prawny i mogłaby być niewykonalna, prowadząc do sytuacji sprzecznej z prawem cywilnym. Ustanowienie wieczystego użytkowania następuje w drodze czynności cywilnoprawnej, a o jej ważności i skuteczności może wypowiadać się wyłącznie sąd cywilny, a nie organ administracji publicznej ani sąd administracyjny.Stan faktyczny
Skarżący S. i W. C. domagali się zwrotu części wywłaszczonej działki nr 2318/1. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, wskazując na wykorzystanie gruntu zgodnie z celem wywłaszczenia oraz ustanowione prawo wieczystego użytkowania. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, podkreślając, że działka została oddana w użytkowanie wieczyste Polskiemu Związkowi Działkowców na 99 lat, co stanowi przeszkodę w zwrocie. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając m.in. brak decyzji wywłaszczeniowej i odszkodowania, a także powołując się na wcześniejsze orzeczenia.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 5 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. i W. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - skargę oddala -
SA/Rz 1778/03
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...]. 11. 2003r. Nr [...] Wojewoda [...] - po rozpatrzeniu odwołania małż. S. i W. C. od decyzji Starosty [...] z dnia [...].09.2003 r. [...] o odmowie zwrotu części działki Nr 2318/1 położonej w K., stanowiącej własność Miasta i Gminy [...] w wieczystym użytkowaniu Polskiego Związku [...] - utrzymał zaskarżoną nim decyzję w mocy.
Jako jej podstawę prawną wskazał art. 127 §2 i 138 §1pkt 1 kpa.
Z jej uzasadnienia i akt postępowania wynika, że S. i W. C. złożyli do Starosty [...] wniosek o zwrot działki Nr 2318/1 położonej w K. Podczas oględzin nieruchomości S. C. określiła przedmiot wniosku jako część działki 2318/1, przylegającą do drogi powiatowej (ul. W.), ogrodzoną i zabudowaną domkiem letniskowym.
Starosta [...] decyzją z dnia [...].09.2003 r. powołaną wyżej odmówił zwrotu wnioskowanej części działki 2318/1.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że objęty wnioskiem grunt został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia, a zabudowanie go przez wnioskodawców budynkiem letniskowym jest samowolą budowlaną. Nadto na działce ustanowiono prawo wieczystego użytkowania, co w świetle art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 z późn. zm.) wyklucza możliwość zwrotu wnioskowanej części nieruchomości.
Od decyzji tej odwołali się do Wojewody [...] małż.S. i W. C. Zarzucili, że od 1968 r. użytkują tę część działki a w 1990 r. wybudowali na niej domek letniskowy. Posiadają zezwolenie na jego użytkowanie i na tej podstawie czują się pełnoprawnymi właścicielami objętej wnioskiem nieruchomości. Powołali się przy tym na wyrok Sądu Apelacyjnego [...] sygn. akt [...] z 17.11.1995 r. przyznający im ochronę posiadania.
Wojewoda [...] nie uwzględnił odwołania i decyzją opisaną na wstępie utrzymał w mocy zaskarżoną nim decyzję organu I instancji.
W jej motywach podniósł, że S. i W. C. zabiegają o zwrot na zasadzie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami niewydzielonej obecnie geodezyjnie części działki 2318/1 położonej w K.
Działka ta powstała ze zmiany oznaczenia działki nr 1211, którą Naczelnik Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1980 r. [...] wywłaszczył za odszkodowaniem od S. C., ówczesnej właścicielki nieruchomości, jako niezbędną pod pracownicze ogrody działkowe, co wynikało z decyzji Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego z dnia [...].10.1978 r. [...], przedłużonej pismem z dnia 10.04.1980 r. [...], ustalającej miejsce i warunki realizacji inwestycji oraz zatwierdzającej plan realizacyjny ogródków działkowych.
Działka 2318/1 została skomunalizowana i stała się własnością Miasta i Gminy [...]. Gmina jako właścicielka nieruchomości umową cywilno-prawną zawartą w dniu 14.07.1998 r. w Kancelarii Notarialnej [...] na zasadzie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 16.05.1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych oddała nieodpłatnie m.in. tę działkę Polskiemu Związkowi [...] w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat.
Przysługujące Miastu i Gminie [...] prawo własności działki 2318/1 oraz ustanowione na rzecz Wojewódzkiego Zarządu Polskiego Związku [...] prawo wieczystego użytkowania zostały ujawnione w księdze wieczystej KW Nr 32469 prowadzonej w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego [...].
Obecnie grunt, o którego zwrot zabiegają C. znajduje się na obrzeżu urządzonego i zagospodarowanego kompleksu ogródków działkowych i według planu realizacyjnego leży w pasie przewidzianym na zieleń ochronną od drogi powiatowej (ulicy W.). Faktycznie jest zajęty, ogrodzony i zabudowany domem letniskowym przez C.
Według art.136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46 póz. 543 z późn.zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Warunki uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia określa art. 137 cyt. ustawy.
Orzecznictwo ukształtowało generalną zasadę, że o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu można orzec, jeżeli Skarb Państwa lub gmina władają tą nieruchomością (uchwała SN z dnia 23 września 1993 r. , III AZP 13/93).
Oznacza to, że rozporządzenie wywłaszczoną nieruchomością w drodze czynności prawnej na rzecz osoby trzeciej stwarza przeszkodę w zwrocie nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, albo jego następcy prawnemu i to nawet w sytuacji, gdy stała się zbędna dla celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu.
Szczególnie chodzi tu o nieruchomości nabyte przez Skarb Państwa lub gminę, na których następnie zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego, będące silnym prawem rzeczowym, bliskim prawu własności, chronionym rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.
W uchwale z dnia 22.12.1993 r. III AZP 24/93, PUG 1994 nr 7-8 str. 31 Sąd Najwyższy stwierdził, że nie można orzec o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli zostało na niej ustanowione użytkowanie wieczyste. Wydana w tych warunkach decyzja o zwrocie nieruchomości naruszałaby porządek prawny, a także mogłaby być niewykonalna, gdyż doprowadziłaby do sytuacji sprzecznej z art. 240 k.c., kiedy prawo użytkowania wieczystego istniałoby na nieruchomości nie stanowiącej własności Skarbu Państwa lub gminy.Wprawdzie orzecznictwo to ukształtowało się na gruncie poprzedniej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jednak generalnie ten sam kierunek utrzymuje również obecnie obowiązująca ustawa o gospodarce nieruchomościami.
Potwierdza to art. 138 tej ustawy, który przesądza o wygaśnięciu z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna niektórych praw obciążających nieruchomość a mianowicie: prawa zarządu i prawa użytkowania, a także wygaśnięcie stosunków zobowiązaniowych: najmu, dzierżawy lub użyczenia, których przedmiotem była ta nieruchomość.
W przepisie tym nie ma natomiast mowy o wygaśnięciu prawa wieczystego użytkowania ustanowionego na nieruchomości objętej postępowaniem zwrotowym.
W tym stanie faktycznym i prawnym należy stwierdzić, iż brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania, uchylenia zaskarżonej decyzji i zwrotu S. C. części działki nr 2318/1, na której ustanowione jest i ujawnione w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego - konkluduje Wojewoda.
Dodatkowo organ ten stwierdził, że powołany w decyzji organu I instancji art. 229 ustawy nie ma w sprawie zastosowania, ponieważ umowa cywilno-prawna Rep. [...] o oddaniu działki nr 2318/1 w użytkowanie wieczyste została zawarta w dniu 14.07.1998 r. a więc po jej wejściu w życie niniejszej ustawy.
Nadmienił także, że oprócz tej przeszkody , zwrot nie może nastąpić także z innego powodu , bowiem nie występują przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia ustanowione art. 137 ustawy. Cel wywłaszczenia został zrealizowany a objęta wnioskiem część działki Nr 2318/1 weszła w skład pasa strefy ochronnej od drogi publicznej, co przewidywał plan realizacyjny urządzenia ogródków działkowych.
Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie złożyli S. i W. C. nie precyzując kierunku jej weryfikacji.
Zarzucili, że grunt o pow. 1 ,0991ha został im zabrany bez decyzji wywłaszczeniowej i bez odszkodowania. Z tej powierzchni zajmują 21 arów, które przez 35 lat zagospodarowali. Sprawa nie została pozytywnie załatwiona , mimo korzystnego dla nich wyroku NSA z dnia 29 sierpnia 2003r. SA/Rz 1892/01. Ponowili argumenty odwołania i zaznaczyli, że domagają się umożliwienia im wpisania działki Nr 2318 o pow. 21 arów do ksiąg wieczystych na podstawie aktu notarialnego 19 sierpnia 1968r. Nr [...].
Argumentację tę ponowili w piśmie uzupełniającym skargę dodając, że uzyskali pozwolenie na użytkowanie domu letniskowego wybudowanego na działce. Na zabudowanie części nieruchomości żądanej do zwrotu, jako wykluczającą przyjęcie, iż cel wywłaszczenia na tej części nieruchomości został zrealizowany zwrócił uwagę na rozprawie sądowej ustanowiony dla skarżącego W. C. pełnomocnik z urzędu, który podkreślił, że wpis użytkowania wieczystego nabytego tytułem darmym nie korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.
Polski Związek [...] występujący, jako uczestnik postępowania administracyjnego w piśmie procesowym wniósł o oddalenie skargi.
Wniosek uzasadnił zarzutem powagi rzeczy osądzonej ze względu na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wydany w dniu 27 maja 1993r. oddalający skargę o wydanie skarżącym nieruchomości.
Zaznaczył też , iż istnieje prawomocny wyrok Sądu Okręgowego [...] Wydział I Cywilny z dnia 6 czerwca 2003r. sygn.. akt [...] nakazujący skarżącym wydanie działki 3218/1 wieczystemu użytkownikowi, tj. PZ [...] w R. Wyrok ten objęty jest postępowaniem egzekucyjnym. Mimo to skarżący wystąpili o wydanie wskazań lokalizacyjnych na rozbudowę nielegalnie wybudowanego pawilonu letniskowego. Odmowną decyzję w tej kwestii zaskarżyli do SKO [...].
Podniósł także, iż w obrocie prawnym istnieje decyzja wywłaszczeniowa, jako że NSA oddalił skargę S. i W. C. o stwierdzenie jej nieważności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm. ), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone ( a do takich należy sprawa niniejsza ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej ( §1).
Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §2 ), co oznacza, że sąd administracyjny- jeśli przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie zakończonej zaskarżonym aktem nie przewidują innych kryteriów oceny - może jej dokonywać tylko z punktu widzenia legalności , pomijając inne kryteria oceny, w tym także względy słuszności , czy celowości.
Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1). Zgodnie z art. 145 tej ustawy Sąd uwzględnia skargę na decyzję administracyjną tylko wówczas, gdy jest ona dotknięta naruszeniem prawa materialnego lub przepisów postępowania wymienionymi w tym przepisie.
Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej kontroli Sąd doszedł do konkluzji, że decyzja nie narusza prawa w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W sprawie jest bezsporne , że działka 2318/1 położona w Kolbuszowej, zwrotu części której domagają się skarżący powstała ze zmiany oznaczenia działki nr 1211. Działka ta stanowiła wyłączną własność S. C. Została ona wywłaszczona decyzją Naczelnika Miasta i Gminy [...] dnia [...].06. 1980 r. [...], jako niezbędna pod pracownicze ogrody działkowe. W dalszej kolejności stała się własnością Miasta i Gminy [...], co stwierdzała decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia [...].12 1992r. Nr [...]. Gmina ta umową cywilno-prawną oddała ją wśród innych działek - na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 16.05.1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 85, poz. 390, ze zm.) oraz art. 27, 29 ust.1,30,34 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. Nr 115, poz. 741, ze zm. ) - nieodpłatnie w użytkowanie wieczyste Polskiemu Związku Działkowców na okres 99 lat.
Przysługujące Miastu i Gminie [...] prawo własności działki 2318/1 oraz ustanowione na rzecz Polskiego Związku [...] prawo wieczystego użytkowania zostały ujawnione w księdze wieczystej KW Nr 32469 prowadzonej w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego [...].
Z akt sprawy wynika również , że decyzją Wojewody [...], z dnia z dnia [...].01.2000r., (która walor prawomocności uzyskała w dniu 9.12. 2002r. w następstwie oddalenia wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt ISA 133/01 skargi S. i W. C. na utrzymującą ją w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa z dnia [...].04 2000r. Nr [...]) stwierdzone zostało , iż powołana wyżej decyzja wywłaszczeniowa odnośnie nieruchomości wywłaszczonej od S. C. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ ten nie stwierdził jej nieważności z uwagi na oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste Polskiemu Związkowi [...], uznając , iż z tego tytułu wywołała ona na nieodwracalne skutki prawne. Pogląd ten znalazł aprobatę NSA we wspomnianym wyżej wyroku.
Oznacza to , że decyzja wywłaszczeniowa - aczkolwiek wadliwa - funkcjonuje w obrocie prawnym, co ma ten skutek, że formalnie możliwe było przeprowadzenie postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości (jej części będącej przedmiotem sporu).
Sąd podziela pogląd organu, który wydał zaskarżoną decyzję, że okoliczność, iż w sprawie jej zwrotu orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, który wyrokiem z dnia 27.05. 1993r. sygn. akt SA/Kr 1841/92 oddalił skargę S. i W. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].07. 1992r. Nr [...] o odmowie jej zwrotu, nie stanowiła przeszkody w ponownym prowadzeniu postępowania administracyjnego. W sprawie nie zachodzi stan powagi rzeczy osądzonej jako, że wobec zmiany przepisów prawa stanowiących podstawę żądania zwrotu nieruchomości wywłaszczonej (uprzednio art..69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – Dz.U z 1991r. Nr 46, poz.543), sprawy nie są tożsame. Stanowisko organu i Sądu w tej mierze znajduje wsparcie w wyroku SN z 6 lipca 2001r. III R.N. 116/00.
Jest także niesporne, iż skarżący zabudowali bez wymaganego zezwolenia część działki Nr 2318/1, o której zwrot się ubiegają i w następstwie postępowań administracyjnych uzyskali zezwolenie na użytkowanie wybudowanego na niej obiektu ( pawilon letniskowy), ja również, że między skarżącymi a wieczystym użytkownikiem tej działki toczyły się spory cywilne o ochronę posiadania i wieczystego użytkowania. Ta ostania sprawa została zakończona wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia 30.01. 2003r. sygn. akt [...] nakazującym skarżącym rozebranie tegoż obiektu i zakazującym im dalszego naruszania wieczystego użytkowania. Apelacja skarżących od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego [...] z 6.06. 2003r. sygn. akt [...]. Z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie przed tutejszym Sądem wynika, że skarżący wnieśli odeń kasację do Sadu Najwyższego, która nie została jeszcze rozpoznana.
Sąd podziela stanowisko zaskarżonej decyzji, że w istniejącym w sprawie stanie faktycznym brak jest podstaw do uwzględnienia żądania zwrotu spornej części działki 2318/1 jej byłej właścicielce, jak również , iż podstawy prawnej odmowy uwzględnienia jej żądania nie może stanowić art. 229 ustawy o g. n. ponieważ umowa cywilno-prawna o oddaniu działki Nr 2318/1 w użytkowanie wieczyste została zawarta w dniu 14.07.1998 r. a więc po dniu wejścia w życie tej ustawy . Wspomniany przepis art. 229 przewidujący, iż wynikające z art. 136 ust. 3 roszczenie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w przypadku jej zbędności na cel wywłaszczenia nie przysługuje w przypadku, jeśli przed dniem jej wejścia w życie nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo takie zostało ujawnione w księdze wieczystej obowiązuje od dnia 1 stycznia 1998r.
Nie oznacza to jednak, że roszczenie zwrotowe może być uwzględnione w postępowaniu administracyjnym w przypadku nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste po dniu wejścia w życie ustawy , bez uprzedniego unieważnienia, czy rozwiązania tych umowy użytkowania wieczystego. Ustanowienie wieczystego użytkowania następuje w drodze czynności cywilnoprawnej ( umowa). O ważności i skuteczności takiej czynności może się wypowiadać wyłącznie sąd cywilny . Unieważnienie tej czynności możliwe jest tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie cywilnym i przed właściwym sądem cywilnym . Sąd ten jest także właściwy do rozstrzygania sporu w przedmiocie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed upływem terminu. Nie może tego czynić organ administracji publicznej w postępowaniu o zwrot nieruchomości, ani sąd administracyjny ( art. 177 Konstytucji RP oraz 1 i 2 kodeksu postępowania cywilnego).
Wspomniany wyżej przepis art. 229 u.g.n. nie oznacza zatem, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste po dniu wejścia w życie nie stanowi przeszkody w jej zwrocie. Ma on jedynie ten skutek, że w stosunku do nieruchomości oddanych przed dniem wejścia w życie ustawy roszczenie zwrotowe nie powstaje. Jeżeli natomiast chodzi o nieruchomości oddane w użytkowanie wieczyste po dniu wejścia w życie ustawy, to dla uwzględnienia żądania zwrotowego ( w przypadkach zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy) niezbędne jest wcześniejsze rozwiązanie lub unieważnienie umowy wieczystego użytkowania w sposób przewidziany prawem cywilnym.
To zaś oznacza, że odnośnie użytkowania wieczystego ustanowionego pod rządami u.g.n. aktualność zachowuje pogląd wyrażony na tle art. 69 ustawy z roku 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości m.in. uchwale S.N. z dnia 22.12.1993 r. III AZP 24/93, PUG 1994 nr 7-8 str. 31, w której Sąd ten stwierdził, że nie można orzec o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli zostało na niej ustanowione użytkowanie wieczyste. Wydana w tych warunkach decyzja o zwrocie nieruchomości naruszałaby porządek prawny, a także mogłaby być niewykonalna, gdyż doprowadziłaby do sytuacji sprzecznej z art. 240 k.c., kiedy prawo użytkowania wieczystego istniałoby na nieruchomości nie stanowiącej własności Skarbu Państwa lub gminy.
Zasadność tego poglądu potwierdza - co słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji – brzmienie art. 138 ustawy o g.n., który przesądza o wygaśnięciu z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna tylko niektórych praw obciążających nieruchomość a mianowicie: prawa zarządu i prawa użytkowania, a także o wygaśnięciu stosunków zobowiązaniowych: najmu, dzierżawy lub użyczenia, których przedmiotem była ta nieruchomość. Oznacza to, że tylko te prawa nie stanowią przeszkody w zwrocie nieruchomości wywłaszczonej. Przepis ten nie stanowi natomiast o wygaśnięciu prawa użytkowania wieczystego.
Zauważyć przy tym wypadnie, że organ orzekający w sprawie zwrócił się do użytkownika wieczystego z pytaniem, czy wyrazi on zgodę na rozwiązanie umowy wieczystego użytkowania przed terminem, na co uzyskał odpowiedź negatywną.
W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja zasadnie przyjmuje, iż okoliczność, że nieruchomość , której zwrotu części domagają się skarżący pozostaje w wieczystym użytkowaniu innego podmiotu i prawo to wpisane jest do księgi wieczystej wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku.
Zaistnienie tej przeszkody czyniło bezprzedmiotowym rozważanie, czy zachowane zostały przesłanki zbędności żądanej do zwrotu części nieruchomości ustanowione art. 137 ust.2 w zw. z ust 1 pkt 2 ustawy o g.n.
Nie będąc związany zarzutami skargi, Sąd zauważa natomiast, że z naruszeniem art. 136 ust. 3 u.g.n. W. C. był traktowany w postępowaniu administracyjnym, jako wnioskodawca zwrotu. Z przepisu tego wynika, że zwrotu nieruchomości może się domagać wyłącznie jej właściciel lub jego spadkobierca. W. C. nie mieści się w tym gronie. Z akt sprawy wynika, że jest on co najwyżej użytkownikiem budynku posadowionego na tej nieruchomość i stąd oraz z faktu małżeństwa z jej byłą właścicielką wynika jego interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy. Nie posiada on natomiast interesu prawnego w rozumieniu 28 kpa , co oznacza, że organ I instancji winien umorzyć postępowanie wszczęte jego wnioskiem i merytorycznie rozpoznać jedynie wniosek S. C., zaś organ II instancji winien umorzyć w stosunku do niego postępowanie odwoławcze ( patrz: wyrok NSA z dnia 29.11.1999r. ISA 1544/98). To jednak naruszenie przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o g.n. w zw. z art. 28 kpa, Sąd uznał za nie mogące mieć istotnego znaczenia dla wyniku sprawy, jako że gdyby nawet uchybienia tego nie było żądanie skarżącej J. C. o zwrot nieruchomości nie mogłoby zostać uwzględnione.
Mając na uwadze powyższe, Sąd w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło