SA/Rz 1814/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Marian Ekiert AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala S.A./Rz 1814/03 U z a s a d n i e n i e Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] decyzją [...] z dnia [...] stycznia 2003 roku nie stwierdził u Z. J. przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli w stadium niewydolności oddechowej. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał: -art.12 ust1 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 nr 90 poz. 575 ), -art. 104 k.p.a. -rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1983 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm. w zw. z par. 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz.1115) - orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] września 2002 wydanego przez Wojewódzki Ośrodek medycyny Pracy [...] z dnia [...] września 2002 roku - orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...].12.2002 wydanego przez Instytut medycyny Pracy [...] . Z orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...] nr [...] z [...].09.2002 wynika, że : Z. J. była zatrudniona w "[...]" w T. w latach 1969-2001 na stanowisku laboranta chemicznego. W latach 1969 – 1976 pracowała przy produkcji kwasu siarkowego W latach 1976 – 2001 pracowała przy produkcji nawozów i kriolitu. Wykonane badania radiologiczne nie wykazują odchyleń od normy. Nie stwierdzono też przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli w stadium niewydolności oddechowej. Z orzeczenia nr [...] Instytutu Medycyny Pracy [...] z dnia [...].12.2002 wynika, że stwierdzono u Z. J. przewlekłe zapalenie oskrzeli pochodzenia pozazawodowego. W uzasadnieniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wskazano ,że wykonane badanie radiologiczne kletki piersiowej nie uzasadnia rozpoznania pylicy płuc, natomiast wynik badania czynnościowego układu oddechowego / pirometria/ zgodnie z obowiązującymi przepisami nie daje podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli. W odwołaniu od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego Z. J. zarzuciła, że podczas lat pracy była narażona na działanie szkodliwych substancji chemicznych, w zakładzie wszelkie normy stężenia niebezpiecznych substancji były znacznie przekraczane. Stanowczo stwierdziła, że istnieje bezpośredni związek pomiędzy jej chorobą przewlekłego zapalenia oskrzeli, a wykonywaną przez nią pracą zawodową. Mimo upływu 17 miesięcy od zwolnienia jej z pracy , nie zauważyła żadnej zmiany swego stanu zdrowia, co świadczy o przewlekłości choroby i jej nieodwracalnych skutkach. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] decyzją nr [...] z dnia [...] pażdziernika 2003 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawę prawną decyzji stanowi art. 138 par.1 p.2 k.p.a. , art. 4 pkt 5 ustawy o Inspekcji Sanitarnej z dnia 14 marca 1985 r, par.8 i 10 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 w sprawie chorób zawodowych. Organ wskazał w uzasadnieniu, że nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji organu I instancji. W sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej przesądzające znaczenie ma dowód z opinii biegłych lekarzy z zakresu medycyny pracy, których inspektor sanitarny nie ma prawa zmieniać, lub we własnym zakresie interpretować postawionej diagnozy lekarskiej. W sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej niezbędne jest potwierdzenie występowania trzech czynników : 1/ pracownik wykonuje lub wykonywał pracę w narażeniu na czynnik szkodliwy, który mógł spowodować u niego chorobę zawodową, 2/ u pracownika występuje schorzenie, którego objawy odpowiadają objawom choroby zawodowej, w tym wypadku przewlekłemu obturacyjnemu zapaleniu oskrzeli, wywołanemu działaniem pyłu o działaniu zwłókniającym, 3/ należy udowodnić związek pomiędzy narażeniem na działanie pyłu, a występującymi objawami choroby zawodowej. Organ stwierdził, że w wypadku Z. J. niekwestionowany jest fakt narażenia na czynniki drażniące drogi oddechowe przez 32 lata. Jednak analizując wyniki badań lekarskich dwie niezależne jednostki medyczne nie rozpoznały przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli z niewydolnością oddechową z pkt 4 wykazu chorób zawodowych. U Z. J. stwierdzono przewlekłe zapalenie oskrzeli, nie wykryto jednak niewydolności oddechowej ani cech obturacji /zwężenia/ dróg oddechowych, co uniemożliwilo rozpoznanie choroby zawodowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie , Z. J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem, ewentualną zmianę decyzji poprzez przyjęcie kwalifikacji choroby zawodowej wg pkt 3 wykazu chorób zawodowych oraz o zasądzenie kosztów. Skarżąca zarzuciła, ze Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy rozpatrując jej inną sprawę wydał orzeczenie lekarskie stwierdził chorobę inną zawodową – przewlekły , zanikowy nieżyt błony śluzowej gardła.Nadto podniosła zarzuty pod adresem Instytutu Pracy [...], który, jej zdaniem, wykonał badania niestarannie i pobieżnie . Skarżąca zarzuciła, że ataki choroby doprowadzają ją do skrajnego wyczerpania , a jest przekonana, że jej ciężki stan zdrowia spowodowany jest trudnymi warunkami pracy przez przeszło 30 lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz.1271 / Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skargi Z.J.j , bowiem skarga wniesiona do NSA OZ w Rzeszowie nie została przez ten Sąd rozpoznana przed dniem 1 stycznia 2004 roku. Sąd rozpoznając skargę zgodnie z treścią przepisu art. 134 par.1 ustawy z 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270 ) zwanej dalej P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że nie narusza ona prawa. Zgodnie z par.1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. nr 65 poz. 294 ze zm. ) choroba zawodowa jest to taka choroba, która wymieniona została w wykazie chorób zawodowych , stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Rozpoznawanie chorób zawodowych stanowi zagadnienie medyczne i zostało powierzone specjalistycznym jednostkom służby zdrowia. Stosownie do par.10 rozporządzenia, koniecznym warunkiem stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie rozpoznanie lekarskie. Organy te wydając decyzję w przedmiocie choroby, opierają się na orzeczeniu jednostki medycznej uprawnionej do rozpoznania choroby zawodowej, wymienionej w par.7 ust.1-3, zgodnie z którym jednostkami takimi są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo badawczych. Orzeczenie uprawnionej jednostki medycznej wydawane jest na podstawie dokumentacji zagrożeń zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji leczenia, wyników badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej, o których mowa w par.7 ust.4 rozporządzenia. Postępowanie orzecznicze lekarskie jest dwustopniowe , o czym przesądza par.9 rozporządzenia, bowiem pracownikowi , który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej, a w odniesieniu do chorób zakażnych i inwazyjnych – również przez akademię medyczną. W rozpoznawanej sprawie właściwą jednostką do rozpoznania choroby zawodowej u Z. J. był Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...]. Ośrodek ten, w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] września 2002 stwierdził, że analiza dokumentacji medycznej wskazuje na wieloletnie dolegliwości w zakresie górnych dróg oddechowych, prowadzone leczenie laryngologiczne nie przyniosło pozytywnych efektów, jednak wykonana diagnostyka przewodu pokarmowego i badania w kierunku alergii nie potwierdziły sugerowanych zmian. W konkluzji - WOMP orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej według pkt. 2 i 4 wykazu chorób zawodowych. Również Instytut Medycyny Pracy [...] wydał w dniu [...] grudnia 2002 roku orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej. Negatywne orzeczenia lekarskie są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej i prowadzą do odmowy stwierdzenia choroby. Takie stanowisko wielokrotnie prezentował Naczelny Sąd Administracyjny / vide wyroki NSA : I.SA 1801/00 z dnia 24.05.2001, I S.A. 225/98 z dnia 02.06.1998, I S.A. 1121/93 z 08.04.1994, I S.A. 297/98 z 09.06.1998 / . W tej sytuacji ,właściwość Sądu ogranicza się do badania zgodności z prawem wydanych decyzji organów inspekcji sanitarnej. Analizując akta sprawy Sąd stwierdził, że organy te przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób wyczerpujący. Dowodami zgromadzonymi w postępowaniu organu I instancji przed wydaniem orzeczeń lekarskich są - charakterystyka narażenia zawodowego, charakterystyka przebiegu pracy zawodowej wraz z wynikami pomiarów zapylenia na stanowisku piecowego w Zakładzie Produkcji Kwasu Siarkowego, formularz postępowania wyjaśniającego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, wyniki dochodzenia epidemiologicznego. W postępowaniu międzyinstancyjnym Instytut Medycyny Pracy [...] dwukrotnie wypowiadał się , że niewielka izolowana hypoksemia, której nie towarzyszą obturacyjne zaburzenia wentylacji płuc nie uprawnia do rozpoznania zawodowej etiologii zapalenia oskrzeli / pisma z dnia 5 maja 2003 roku i z 1 lipca 2003 roku – k. 21 i 23 akt/. Należy w tym miejscu wskazać, że równolegle do przedmiotowego postępowania toczyła się sprawa o stwierdzenie choroby zawodowej z poz. 6 wykazu chorób zawodowych, w którym orzeczeniem Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny pracy [...] nr [...] z dnia [...] września 2002 roku rozpoznano u skarżącej chorobę zawodową przewlekłego , zanikowego nieżytu błony śluzowej gardła, które to orzeczenie nie było przedmiotem oceny Sądu. Dodać też należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje jedynie legalność decyzji inspektora sanitarnego w przedmiocie istnienia lub nieistnienia choroby zawodowej, która nie wiąże sądu powszechnego rozpoznającego sprawę o świadczenia z tytułu choroby zawodowej. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z 16.06.1994 roku IIPZP 4/94, który w uzasadnieniu tej uchwały stwierdził m.in., że sąd pracy i ubezpieczeń społecznych rozstrzygając roszczenie o rentę lub jednorazowe odszkodowanie z tytułu następstw choroby zawodowej jest zobowiązany z mocy art. 3 par.2,213,234 i 233 par.1 k.p.c. do wszechstronnego zbadania i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Dalej Sąd stwierdził, że w postępowaniu przed sądem powszechnym o świadczenie z tytułu choroby zawodowej , inspektor sanitarny nie jest stroną. Strona jest albo organ rentowy albo zakład pracy oraz poszkodowany pracownik czy jego rodzina. Decyzja inspektora sanitarnego ma charakter deklaratoryjny. Stwierdzenie lub brak choroby zawodowej stanowi tylko jedną z okoliczności spornych, którą sąd z mocy przepisów kodeksu postępowania cywilnego ocenia samodzielnie, z reguły poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy sądowych. Wskazując na powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego orzekł jak w sentencji wyroku na mocy przepisu art. 151 P.p.s.a.