SA/Rz 1870/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego M. M. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. do wyroku z dnia 29 listopada 2004 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 59 ust. 1 w zw. z art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] udzielającej T. D. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego na nieruchomości 4641/2 w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu aktu podano, że przedmiotową decyzją organ I instancji udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego w Ł. Odwołanie od niej złożył M. M. podnosząc, że decyzja sankcjonuje samowolę budowlaną i została wydana z naruszeniem prawa budowlanego. Domaga się obniżenia budynku T. D. do wysokości jego budynku gospodarczego oraz zasypania piwnicy "której istnienie powoduje zagrożenia dla trwałości obiektu M. M.". Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania jest ocena zdatności do użytku budynku gospodarczego, usytuowanego na działce nr 4641/2 położonej w Ł. w związku z wykonanymi samowolnie robotami budowlanymi, polegającymi na wymianie pokrycia dachu. Postępowanie w tej sprawie prowadziły organy nadzoru budowlanego, które stwierdziły, że inwestor przystąpił do wymiany pokrycia dachu (z papy na blachę) nie naruszając jego konstrukcji. Organ I instancji uznał, że roboty te nie wymagają pozwolenia na budowę i umorzył postępowanie. W trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że powyższe roboty wymagają zgłoszenia właściwemu organowi na mocy art. 29 pkt 2 Prawa budowlanego i zalecił wydanie decyzji w trybie art. 51 ww. ustawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na mocy art. 51, decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., Nr [...] nałożył na T. D. obowiązek przedłożenia określonych dokumentów w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z przepisami. Inwestor zastosował się do zaleceń i wraz ze zgromadzonymi dokumentami złożył wniosek do Starosty o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego. Jak wynika z opisu technicznego załączonego do inwentaryzacji obiektu na skutek długoletniego użytkowania i czynników atmosferycznych pokrycie z papy asfaltowej uległo zniszczeniu i w ramach prac remontowych zostało wymienione na blachę trapezową na deskowaniu. Prace wykonano z materiałów dopuszczonych do powszechnego stosowania, zgodnie ze sztuką budowlaną, w związku z czym, po dokonanym remoncie obiekt nadaje się do użytku. Podnoszona w odwołaniu sprawa samowoli budowlanej, polegającej na dokonaniu przez inwestora zmian w stosunku do zatwierdzonego projektu nie należy do kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej i wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania. Rozpatrujące sprawę organy nadzoru budowlanego stwierdziły jedynie samowolne wykonanie wymiany pokrycia dachu i wyłącznie w odniesieniu do tego zakresu robót nakazały przedłożyć stosowne dokumenty. Z akt wynika, że wydana w tej sprawie decyzja PINB z dnia [...] listopada 2001 r nie była kwestionowana. Prowadzone obecnie postępowanie ma na celu stwierdzenie, zdatności do użytku budynku gospodarczego, w związku z przeprowadzonym, bez wymaganego zgłoszenia, remontem pokrycia dachowego. Powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył M. M. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi podał, że zaskarżoną decyzją Wojewoda naruszył prawo i jego interes prawny. Błędnie pouczono go, że może złożyć skargę do sądu administracyjnego, jeżeli wykaże niezgodność decyzji z prawem. Organy nie uwzględniły wniosku skarżącego w przedmiocie uzupełnienia materiału dowodowego w szczególności o dowody wymienione w odwołaniu z 31 maja 2002 r ( pkt 3 lit a, d, e). Organy nie porównały zezwoleń na budowę budynku T. D. z 22 listopada 1974 r. z zezwoleniem na budowę budynku M. M. z dnia 15 maja 1974 r. To porównanie decyzji wykazałoby niezbicie że winny być identyczne co do wszystkich parametrów (bez paleniska i piwnicy), a zwłaszcza wysokości obu budynków stojących w granicy działek. Organy błędnie przyjmują że w sprawie chodzi tylko o remont pokrycia dachowego. W rzeczywistości istota skargi i meritum sprawy dotyczy wysokości, kubatury i piwnicy budynku T. D. Nie przeprowadzono oględzin budynku (garażu) nawet nie zmierzono różnicy wysokości budynków stron (spornego i garażu). Skarżący nie wziął udziału w oględzinach, bo nie wezwano go na obejście T. D. M. M. porusza się o kulach przy pomocy osoby trzeciej (opiekunka) o czym wiedzieli urzędnicy samorządowi i Starostwa. Brak jego udziału w oględzinach stanowi istotny brak procesowy rzutujący na przeprowadzone w czasie oględzin dowody, pomiary itp. Wojewoda nie podzielił wniosków z odwołania z dnia 31 maja 2002 r. i w uzasadnieniu nie ustosunkował się do nich wcale. Decyzja została wydane bez zebrania i oceny pełnego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakoń czone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podsta wie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak więc niniejsza sprawa, mimo złożenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zostanie rozpo znana w trybie wskazanej ustawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o po stępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stan sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się w sposób następujący. Przed organami nadzoru budowlanego toczyło się postępowanie mające za przedmiot domniemaną samowolę budowlaną, jakiej dopuścił się T. D. poprzez przebudowę budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr 4641/2 położonej w Ł. Przedmiotem tamtego postępowania było samowolne wykonanie nowego pokrycia dachowego i rynien na obiekcie oraz przekroczenie ustaleń pozwolenia na budowę przy jego budowie poprzez zwiększenie wysokości oraz być może wykonanie podpiwniczenia. Rozpatrując sprawę dotyczącą samowoli budowlanej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2001 r., Nr [...] umorzył postępowanie administracyjne. Decyzja ta została uchylona przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego aktem z dnia [...] sierpnia 2001 r., Nr [...] a sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W wytycznych organ II instancji wskazał na konieczność poprowadzenia postępowania w części, w jakiej dotyczy ono wymiany pokrycia dachowego i rynien w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane, a poza tym wskazał na konieczność wyjaśnienia problemu wysokości budynku inwestora. Prowadząc postępowanie po tym uchyleniu organ I instancji - w części dotyczącej wymiany pokrycia dachowego i rynien - wydał w dniu [...] listopada 2001 r. decyzję w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane zobowiązując T. D. do przedłożenia wskazanych dokumentów w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Nie orzekł organ I instancji w przedmiocie wysokości budynku gospodarczego z uwagi na brak w archiwum Urzędu Miejskiego dokumentów związanych z budową budynku gospodarczego. Od decyzji tej strony nie wniosły odwołania. Z materiału zebranego w sprawie wynika, że inwestor wywiązał się z obowiązków nałożonych na niego decyzją z [...] listopada 2001 r., Nr [...]. W dalszej kolejności T. D. zwrócił się do Starosty Powiatowego o wydanie mu pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Starosta Powiatowy po przeprowadzeniu oględzin przedmiotowego obiektu w zakresie wykonania pokrycia dachowego decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., Nr [...] udzielił T. D. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego, a Wojewoda decyzją będącą przedmiotem niniejszej skargi utrzymał w mocy akt organu I instancji. Rozpatrując sprawę w przedstawionym stanie faktycznym stwierdzić należy, że decyzje organów obu instancji zostały wydane przedwcześnie. Zaskarżone decyzje mogły zostać wydane dopiero po zakończeniu przez organy nadzoru budowlanego postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. Ł. w pismach z dnia 19 marca 2002 r. i 12 kwietnia 2002 r. (k-5 i 6 akt administracyjnych) postępowanie w tej materii nie zostało zakończone. Po pierwsze nie ma żadnych wątpliwości, że decyzja z [...] listopada 2001 r., Nr [...] nie rozstrzyga kwestii dotyczącej ewentualnego samowolnego zwiększenia wysokości budynku gospodarczego. W takiej sytuacji organy administracji architektoniczno-budowlanej udzielając pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego mogły przykładowo dopuścić się naruszenia przepisu art. 57 ust. 2 ustawy Prawo budowlane (oczywiście przy przyjęciu, że do odstępstw od projektu doszło i że mają one charakter nieistotny). Do akt sprawy objętej kontrolą Sądu nie dołączono akt organu nadzoru budowlanego dotyczących sprawy samowoli budowlanej. W pismach składanych przez skarżącego przewija się również zarzut wykonania samowolnie podpiwniczenia budynku gospodarczego. Nie wiadomo, czy kwestia ta była przedmiotem tamtej sprawy. Po drugie Sąd stoi na stanowisku, że nie została również zakończona sprawa w przedmiocie samowoli budowlanej w zakresie dotyczącym wymiany pokrycia dachu i rynien. Postępowanie mające za przedmiot samowolę budowlaną było prowadzone z urzędu w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Prowadząc w tym trybie postępowanie organ nadzoru budowlanego nałożył na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności mających na celu doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Przepis art. 51 przewiduje dwie możliwości zakończenia postępowania w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Mianowicie po wykonaniu obowiązku z ust. 1 pkt 2 właściwy organ może wydać decyzję o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych (art. 51 ust. 1a ustawy), a w przypadku niewykonania obowiązków z ust. 1 pkt 2 może nakazać zaniechanie dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części (art. 51 ust. 2 ustawy). Zauważyć jednak należy, że przedmiotem postępowania są roboty budowlane już wykonane. W takiej sytuacji przepisy art. 51 ust. 1-3 są stosowane "odpowied-nio"(art. 51 ust. 4 ustawy). Trudno jest w takiej sytuacji wydać decyzję o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, czy zaniechaniu robót budowlanych. Można by w przedmiotowej sytuacji mówić o nakazaniu rozbiórki obiektu lub jego części ale przy zajęciu stanowiska przez organy nadzoru, że inwestor wykonał nałożone na niego obowiązki rozstrzygnięcie to nie mogło zostać zastosowane. Wskazać trzeba, że stanowisko zaprezentowane przez organ nadzoru budowlanego prowadzi do paradoksalnej sytuacji, że kwestia prawidłowości wykonania nałożonych na inwestora obowiązków pozostaje poza kontrolą sądu, skoro organ ten staje na stanowisku, że inwestor wykonał nałożone na niego obowiązki w sposób prawidłowy, co nie musi być prawdą z obiektywnego punktu widzenia. Sąd orzekający w niniejszym składzie stoi na stanowisku, że po ewentualnym wykonaniu przez inwestora nałożonych na niego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 obowiązków i doprowadzeniu do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych należy wydać decyzję o umorzeniu - w trybie art. 105 § 1 Kpa postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej. Podobnie należało postąpić w przypadku uznania, że nie doszło do samowoli budowlanej w zakresie powiększenia wysokości budynku gospodarczego. Decyzja taka może być najpierw przedmiotem kontroli organu II instancji, a następnie może być poddana kontroli sądowoadministracyjnej. Ponownie rozpoznając sprawę należy zrealizować wskazane wyżej wytyczne Sądu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.