SA/Rz 1908/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska /del./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. Z. i W. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...].04.2001 r., [...] II. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili prawomocności wyroku III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących kwotę 30 /trzydziestu/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1908/01 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z [...] kwietnia 2001r, [...] Prezydent Miasta orzekł o odmowie zwrotu części nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 1161/5 o pow. 30a 42 m2 poł. w obr. [...] w R. stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz o umorzeniu postępowania o zwrot w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 1161/4 o pow. 6a 13m2 stanowiącej własność osoby fizycznej. Decyzja powyższa zapadła na skutek wniosku A. Z. i W. Z., które działając przez pełnomocnika wystąpiły z żądaniem zwrotu niewykorzystanej części nieruchomości oznaczonej jako działka pgr 1068 gm. Kat. [...] położonej przy ul. D. w R., a przejętej od ich spadkodawców: W. i R. Z. na podstawie umowy sprzedaży z 1 lipca 1966r, Rep. [...] z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe Spółdzielni Mieszkaniowej w R. Żądając zwrotu części przejętej przez Skarb Państwa nieruchomości wnioskodawcy wskazali, że cel przejęcia nie został zrealizowana, a to oznacza, że na podstawie art. 136 w zw. z art. 137 ustawy z 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 46 z 2000r, poz. 543 ze zm.) przysługuje im zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Z decyzją Prezydenta Miasta nie zgodziły się wnioskodawczynie i w odwołaniu z 29 maja 2001r zakwestionowały decyzję wskazując, że narusza przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jako szczegółowe naruszenie odwołujące się wskazały na art. 136, art. 137 i art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji wniosły o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu odwołania argumentowały, że uchylenie decyzji powinno nastąpić ze względu na oczywiste naruszenia regulacji pozytywnej, ale ma również oparcie w utrwalonym orzecznictwie. Wojewoda rozpatrując odwołanie utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta. W decyzji z dnia [...] lipca 2001r, [...] stwierdził, że utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji podyktowane jest tym, że decyzja ta nie narusza prawa. Wojewoda podkreślił, że odmowa zwrotu części działki (obecny numer) 1161/5 podyktowana jest tym, że nieruchomość w tej części jest wykorzystana zgodnie z celem przejęcia, zatem trudno w tej sytuacji przyjąć, że stała się ona zbędna na cel określony w umowie z 1966r. Brak zgodności jest podstawową przeszkodą do zwrotu, zatem odmowa orzeczona przez Prezydenta Miasta zdaniem organu II instancji jest rozstrzygnięciem zgodnym z prawem. Co do umorzenia postępowania w części dotyczącej zwrotu części działki oznaczonej (obecnie) nr 1161/4 Wojewoda stwierdził, że rozstrzygnięcie takie jest poprawne, bowiem ta część działki jest własnością osób fizycznych powstałą w 1998r na podstawie przekształcenia przysługującego im prawa użytkowania wieczystego. Zaistnienie takiej sytuacji faktycznej pociąga ten skutek, że postępowanie, w którym odwołujący się domagają się zwrotu tej części nieruchomości stało się bezprzedmiotowe i z tego powodu należało postępowanie zwrotowe w takim zakresie umorzyć. Na decyzję Wojewody skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Rzeszowie złożyły: A. Z. i W. Z. W skardze podniosły, że decyzja organu II instancji narusza przepisy prawa materialnego tj. art. 136, art. 137 i art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisy postępowania administracyjnego, a to art. 7, art. 8, art. 12, art. 77 i 78 K.p.a. Z powyższych powodów wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o kosztach postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na zasadzie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skargi, bowiem skarga wniesiona do NSA OZ w Rzeszowie nie została rozpoznana przez ten Sąd do dnia 1 stycznia 2004r. Rozpoznając skargę Sąd stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że decyzja ta i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2001r wydane zostały z naruszeniem prawa zarówno materialnego jak i procesowego. Art. 136 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jednoznacznie rozstrzyga, że użycie wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu (umowie) nie jest możliwe, chyba, że poprzedni właściciel lub jego następca prawny nie wyrażą zainteresowania zwrotem nieruchomości. Akta sprawy nie wskazują, aby organu podjęły działania, które miałyby na celu realizację tego obowiązku. Sąd stwierdza, że w art. 136 wyrażono zasadę, że zwrot ma pierwszeństwo przez innym życiem nieruchomości. Równocześnie wskazać należy, że art. 137 ust. ustawy określa przesłanki zwrotu, od zaistnienia których zależy rozstrzygnięcie organu orzekającego w sprawie zwrotowej. Oznacza to, że jeżeli organ zamierza odmówić zwrotu nieruchomości to musi wykazać, że warunki wskazane w przepisie prawa nie ziściły się. W sprawie będącej przedmiotem skargi taki dowód nie został przeprowadzony. Zdaniem Sądu nie może nim być stwierdzenie, że skoro nieruchomość przejęto pod budownictwo mieszkaniowe to jest rzeczą oczywistą, że w tym mieszczą się również obiekty handlowo-usługowe, bo to są elementy infrastruktury osiedla. Czy tak jest może to rozstrzygnąć wykazanie konkretnego zamiaru który miał być realizowany na przejętej nieruchomości, choćby przez odwołanie się do dokumentacji i rozstrzygnięć budowlanych (np. planów realizacyjnych, pozwoleń na budowę czy planów zagospodarowania działki) wydanych w procesie realizującym osiedla czy zabudowy mieszkaniowej, dla której nastąpiło przjeęcie. Tylko wówczas można przyjąć, że rozstrzygnięcie organów nie jest dowolne. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd tych wymogów nie dochowano, zatem stwierdzić należy, że w części odmownej decyzja jest przedwczesna bo wydana bez wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności. Stan taki jest również naruszeniem art. 7 i art. 77 K.p.a. co ma istotny wpływ na wynik sprawy. W części dotyczącej umorzenia postępowania decyzja narusza art. 105 K.p.a. przez błędne przyjęcie, że nabycie własności nieruchomości przez osobę trzecią skutkuje bezprzedmiotowością postępowania zwrotowego. Stanowisko takie jest błędne i nietrafne, a pojawienie się takiego poglądu w wyroku NSA z 25.01.2000r, I SA 276/99, OSP 5/2001, poz. 80 oceny wskazanej kwestii nie zmienia. W doktrynie (T. Woś, Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, W-wa 2004r, s. 229, L. Żukowski glosa do wyroku NSA z 25.01.2000r, OSP 5/2001, poz. 80) wskazano, że pogląd o umorzeniu postępowania zwrotowego wobec zbycia nieruchomości podgalającej zwrotowi jest nietrafny, gdyż art. 229 ustawy stanowi negatywną przesłankę do zwrotu nieruchomości, a przesłanka taka zawsze musi prowadzić do orzeczenia merytorycznego. Sąd stanowisko takie w pełni podziela stawiając tezę, że pojawienie się w postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części negatywnej przesłanki wyrażonej w art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami, polegającej na zbyciu objętej tym postępowaniem nieruchomości albo ustanowieniu na niej użytkowania wieczystego przez 1 stycznia 1998r (tj. dniem wejścia w życie ustawy) musi skutkować merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, a nie umorzeniem postępowania wobec jego bezprzedmiotowości na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Z tych powodów Sąd mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę uwzględnił i orzekł jak w sentencji, a mając na uwadze art. 200 orzekł o kosztach postępowania sądowego.