SA/Rz 1913/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. F. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] września 2003 r., Nr [...]; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. na rzecz skarżącego I. F. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1913/03 U Z A S A D N I E N I E [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. decyzją z dnia [...].11.2003 r. /[...]/, wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm./ w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołania I. F. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] września 2003 r. /[...]/ odmawiającej wydania nakazu rozbiórki wiat, stanowiących zadaszenie nad klatkami, w których prowadzona jest hodowla norek, usytuowanych na działce nr 798 w T., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z jej uzasadnienia wynika, że na wniosek I. F. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami działki nr 798 w T., stwierdzając wówczas, że na tej działce znajduje się ferma hodowlana zwierząt futerkowych /norek/. Hodowla zwierząt prowadzona jest w drucianych klatkach, podwieszanych w dwóch cięgach do konstrukcji wiat. Wiaty te są tymczasowymi obiektami budowlanymi /o konstrukcji drewnianej z daszkami dwuspadowymi z blachy trapezowej, niepołączone trwale z gruntem/. Na podstawie zeznań świadków ustalono, że przedmiotowe wiaty budowlano sukcesywnie w latach 1989 – 1994 r. i dlatego sprawę rozpatrywano na podstawie ustawy – Prawo budowlane z 1974 roku. Usytuowanie przedmiotowych wiat nie naruszało ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego gminy D., obowiązującego w okresie ich budowy, a także warunków technicznych obowiązujących w czasie ich budowy i w związku z tym powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2003 r. odmówiono wydania wnioskowanej przez I. F. decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowych wiat. W odwołaniu od tej decyzji I. F. domagał się jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności, jako wydanej z naruszeniem prawa. Zarzucił, że organ I instancji przy wydaniu decyzji oparł się jedynie na zeznaniach świadków powołanych przez inwestora fermy. Usytuowanie fermy niezgodnie z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego fermy, pozostawienie jej w dotychczasowym usytuowaniu narusza jego interesy – został pozbawiony ochrony w zakresie zanieczyszczenia powietrza, gleby i wody. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania, podzielając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Podkreślił, że ferma norek na działce nr 798 w T. powstała w 1989 r. Wzniesiono wówczas część wiat, w których zawieszono klatki ze zwierzętami. Odnośnie czasu powstania dwóch ostatnich zespołów wiat zeznania świadków były rozbieżne – dano wiarę świadkom powołanym przez inwestora, iż wiaty te powstały przed 1995 r., zaś po tym czasie prowadzone były roboty modernizacyjne i remontowe /m.in. wymieniono pokrycie dachowe wiat/. Z zeznań świadków powołanych przez odwołującego się wynika jedynie, że roboty budowlane prowadzono po 2000 roku /fakt ten potwierdzają również inwestorzy/. Lokalizacja fermy hodowlanej na terenach przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego gminy D. /uchwała nr [...] Rada Narodowej MiG D. z dnia 19.04.1998 r. – Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]/ jako teren nieużytków rolnych nie naruszała ustaleń planu /tereny użytków rolnych można przeznaczyć na prowadzenie specjalnych działów rolnictwa, do których należy hodowla zwierząt futerkowych/. W latach 1989-90 nie obowiązywały żadne przepisy w zakresie ochrony środowiska, jakie powinna spełniać hodowla zwierząt futerkowych. W późniejszym zaś okresie ferma takiej wielkości nie była inwestycją powodującą pogorszenie stanu środowiska, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Wodnych i Leśnictwa z dnia 23 kwietnia 1990 r. w sprawie inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi oraz warunków, jakim powinna odpowiadać sporządzona przez rzeczoznawcę ocena oddziaływania inwestycji i obiektów budowlanych na środowisko /MP Nr 16, poz. 126/. Również aktualnie obowiązujące przepisy z zakresu ochrony środowiska nie wymagają sporządzenia raportu o oddziaływaniu fermy na środowisko /dopiero ferma o wielkości ponad 250 DJP, tj. 9600 sztuk norek wymaga opracowania takiego raportu/. Wynika to z załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko /Dz. U. Nr 179, poz. 1490/. W rezultacie nie ma podstaw do nakazania rozbiórki przedmiotowych wiat. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego I. F. wniósł o stwierdzenie nieważności opisanej decyzji z dnia [...].11.2003 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], względnie ich uchylenie. Według skargi powyższe decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego oraz procesowego. Powołanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji jedynie przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane jest prawnie niedopuszczalne i nie posiada żadnego prawnego oraz faktycznego uzasadnienia, nadto w uzasadnieniu tej decyzji występują niespójności i rozbieżności. Zdaniem skarżącego organy nadzoru budowlanego zignorowały jego pierwotny wniosek złożony do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] i de facto prowadziły zupełnie oderwane od tego wniosku postępowanie. Nadto organ odwoławczy nie ustosunkował się od zasadniczych elementów odwołania. Stanowi to jawne naruszenie art. 7, 8, 77 i 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powielono twierdzenia podane w decyzji organu I instancji, iż inwestycja jest zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego. Taka argumentacja jest nie do przyjęcia /art. 5 ust. 1, ust. 2 Prawa budowlanego/. Nie dokonano też oceny prowadzonych po 2000 r. robót budowlanych przy wiatach w aspekcie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, przemilczano, iż lokalizacja wiat oraz ich remont i przebudowa narusza interesy osób trzecich /art. 5 Prawa budowlanego/ i jest sprzeczna "z prawami ochrony środowiska i ekologii". W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 5 maja 2005 r. skarżący ponowił stwierdzenie, że lokalizacja przebudowanych wiat rażąco narusza art. 5 ust. 1 pkt 6, ust. 2, art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz przepisy Prawa budowlanego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Naruszenie tych przepisów powoduje, że niemożliwa staje się zabudowa budynkiem mieszkalnym jego działki, bowiem nawet przy obecnym jej zainwestowaniu hodowla zwierząt futerkowych w klatkach pod zadaszeniami powoduje uciążliwość "ponadnormatywną". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skargi I. F., gdyż została ona wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie, przed tą datą, nie zostało zakończone. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej /§ 1/, zaś kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/. Badając zatem legalność zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że przy jej wydawaniu naruszono przepisy postępowania administracyjnego – art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. – co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270/. Zgodnie z przepisami art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organy administracji obowiązane są przed wydaniem decyzji podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy, mając na względzie nie tylko interes społeczny, ale także słuszny interes obywateli. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany z zasadą swobodnej oceny dowodów /art. 80 k.p.a./. Swobodna ocena dowodów, by nie przekształciła się w dowolną, musi opierać się na zebranym przez organ materiale dowodowym i wszechstronnej ocenie tegoż materiału, która powinna być zgodna prawidłami logiki, wiedzą i doświadczeniem życiowym. Przedmiotowe rozpoznanie sprawy powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, zawierającym – zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. – nie tylko wskazanie faktów uznanych przez organ za udowodnione, ale również podanie przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom przeciwnym, w tym przede wszystkim wynikającym z twierdzeń strony. Analiza materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie oraz uzasadnienie decyzji prowadzi do wniosku, że organy orzekające nie wywiązały się należycie z powyższych obowiązków. Rozstrzygając niniejszą sprawę, organy powinny wykazać jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości czas powstania przedmiotowych wiat. Ich ocena, że sporne wiaty, do których podwieszono klatki ze zwierzętami /norki/ - usytuowane na działce nr 798 w T., stanowiącej własność J. L. i A. K. – zostały wybudowane bez pozwolenia na budowę przed 1995 r., natomiast po 2000 r. prowadzono przy tych wiatach roboty modernizacyjne i remontowe, w aktualnym stanie dowodowym sprawy – zawierającym luki i niejasności – nie mogła uzyskać akceptacji Sądu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w szczególności wynika, ze organ II instancji dał wiarę świadkom powołanym przez inwestora zeznającym, iż wiaty te powstały przed 1995 rokiem. Jednocześnie stwierdził, że "z wypowiedzi świadków, powołanych przez odwołującego się nie wynika jednoznacznie, że wszystkie wiaty nie istniały przed 1995 rokiem. Z ich wypowiedzi wynika jedynie, że prowadzono roboty budowlane po roku 2000". W żaden jednak sposób organ ten nie wskazał z jakich powodów w istocie odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom świadków powołanych przez I. F., tj. P. J. i M. R. Tymczasem z zeznań tych świadków wynika jednoznacznie /str. 3 i 4 protokołu z rozprawy administracyjnej w dniu 5.11.2003 r./, że konstrukcje pod klatki, dwa ostatnie segmenty /czyli konstrukcje wiat/ budowane były w latach 2000-2003. Tak więc w ponownym postępowaniu niezbędne jest wyjaśnienie i dokonanie jednoznacznych ustaleń co do czasu budowy spornych wiat, w szczególności czy powstały przed 1995 rokiem, czy również – w części – później. Jest to bowiem zasadnicza kwestia dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy /od której uzależniona jest kwalifikacja prawna rozstrzygnięcia/. Wymaga też wyjaśnienia i dokonania jednoznacznych ustaleń, a także oceny ewentualny zakres robót budowlanych – nie będących budową – prowadzonych po 2000 roku przez inwestora przy wiatach, o czym wspominali zarówno inwestor, jak i skarżący. Według protokołu z rozprawy administracyjnej w dniu 5 listopada 2003 r. odległość spornych wiat od granicy z działką skarżącego wynosi 3,70 – 4,00 m oraz 1,20 m i prawidłowość ich usytuowania względem tej granicy jest przez skarżącego kwestionowana. Natomiast według A. K. ogrodzenie nie jest usytuowane w granicy. Niezbędne jest więc dokonanie nie budzących wątpliwości ustaleń w tym zakresie, w szczególności i ocena co do spełnienia wymogów określonych w warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki – w rezultacie zapewniających ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Organy orzekające w sprawie, ustalony przez siebie stan faktyczny oceniły na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm./, do których stosowania odsyła art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./. Na gruncie Prawa budowlanego z 1974 roku w razie wzniesienia obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę, jak to się stało w niniejszej sprawie, organ orzekający dysponował wyłącznie dwoma instrumentami prawnymi, a więc wydaniem nakazu rozbiórki obiektu na podstawie art. 37 ust. 1 albo legalizacją samowolnej budowy, przez wydanie zezwolenia na jej użytkowanie na podstawie art. 42. Gdyby więc w ponownym postępowaniu organy wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że budowa spornych wiat /wszystkich bądź tylko ich części/ nastąpiła przed 1995 rokiem i nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. /tj. wtedy, gdy obiekt został wzniesiony na terenie, który nie jest przewidziany pod zabudowę lub jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, bądź gdy obiekt ten powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia/ wydane następnie orzeczenie winno wskazywać na legalizację w oparciu o art. 42 tego Prawa, a nie jak to orzeczono zaskarżoną decyzją o odmowie wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Tego rodzaju orzeczenie, jak wyżej wspomniano, nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa budowlanego z 1974 r. Zarzut skarżącego, jakoby organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie w oderwaniu od jego wniosku, jest bezpodstawny. Wniosek ten /pismo z dnia 21.06.2003 r./ dotyczył "samowoli budowlanej fermy zwierząt hodowlanych" popełnionej przez sąsiada, materiał aktowy rozpoznawanej sprawy bez wątpienia potwierdza prowadzenie postępowania administracyjnego w tym zakresie, a jego zakończenie odmowną wprawdzie decyzją nie oznacza zarzucanej przez skarżącego sprzeczności. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.