SA/Rz 1935/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędzia WSA Robert Sawuła asesor WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: ref. stażysta Anna Mazurek Ferenc po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Spółki z o.o. P. w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie uznania rekultywacji gruntów za zakończoną I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółki z o.o. P. w J. koszty postępowania sądowego w kwocie 10 złotych /dziesięć/. SA/Rz 1935/01 U z a s a d n i e n i e Starosta [...] decyzją z dnia [...].06.2001 r., Nr [...]. orzekł w sposób następujący: 1/ uznał rekultywację gruntów położonych w miejscowości J., oznaczonych jako działki nr, nr 447, 457 i część 470 o łącznej powierzchni 0,5020 ha wyłączonych czasowo z produkcji rolniczej pod obiekt byłej wiertni "J. 32" i "J. 32a" dla prowadzenia prac geologicznych za zakończoną, 2/ stwierdził, że z dniem w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, ustaje obowiązek uiszczania opłat rocznych za nieruchomości wymienione w pkt 1, 3/ stwierdził, że wnioskodawca "P. Spółka z o.o. w J. obowiązana jest w dalszym ciągu uiszczać opłatę roczną w kwocie 215,98 zł, ustaloną decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...].11.1994 r., Nr [...] z tytułu czasowego zajęcia części działki nr 470 o pow. 0,0500 ha pod obiekt wiertni J. 32a w terminie do dnia 31 października każdego roku na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...]. Wskazana decyzja została wydana na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 3.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. Nr 16, poz. 78 z późn.zm./ oraz art. 104 k.p.a. W motywach decyzji powyższy Starosta przytoczył, że działki nr, nr 447, 457 i 470 były czasowo wyłączone z produkcji rolniczej na wniosek P. w J. w celu prowadzenia badań geologicznych. Decyzje w poruszonej kwestii wydał Burmistrz Gminy i Miasta [...] /z dnia [...].09.1992 r., Nr [...], z dnia [...].12.1994 r., Nr [...] i z dnia [...].11.1994 r., Nr [...]. W dniu 11.02.2000 r. wnioskodawca "P. – Spółka z o.o." złożyły u Starosty wniosek o wydanie decyzji uznającej rekultywację na powyższych działkach za zakończoną. Do wniosku dołączono kopie protokołów przekazania nieruchomości po przeprowadzonych pracach rekultywacyjnych, podpisane przez właścicieli gruntów. Okręgowy Urząd Górniczy pozytywnie zaopiniował prace rekultywacyjne na w/w działkach. Niezależnie od tego, organ przeprowadził dowód z oględzin gruntu i na podstawie tego dowodu ustalono, że rekultywacja została przeprowadzona prawidłowo. Jedynie część działki nr 470 o pow. 0,0500 ha nadal jest zajęta pod głowicę eksploatacyjną "J. 32a", czyli w dalszym ciągu ten grunt wyłączony jest z produkcji rolniczej. Z tego względu ustalono opłatę roczną w wysokości 215,98 zł proporcjonalnie do zajętej powierzchni i przyjęto do obliczeń kwotę określoną w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...].11.1994 r. Od powyższej decyzji odwołała się powyższa Spółka i zarzuciła, że obciążono ją opłatą roczną za grunt /część działki nr 470/, który zajmuje G. SA w W. – Oddział w S. W takiej Sytuacji obciążenie ją opłatami rocznymi jest bezpodstawne. Ponadto nakładanie obowiązku ponoszenia opłat rocznych za grunty klasy IV jest niezgodne z przepisami ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].07.2001 r., Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Jako podstawę prawną decyzji powołało art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 94 ust. 3 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 4.02.1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze /Dz.U. Nr 27, poz. 96 z późn.zm./. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że działalność Spółki z o.o. P. w J. podlega przepisom ustawy z dnia 4.02.1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze, która m.innymi określa warunki wykonywania prac geologicznych. Przepisy działu V tej ustawy "stosunki sąsiedzkie i odpowiedzialność za szkody" regulują sposób naprawiania szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego. Zgodnie z art. 94 ust. 3 w/w ustawy, naprawianie szkody w gruntach rolnych i leśnych następuje w drodze rekultywacji, zgodnie z przepisami o ochronie takich gruntów. W sprawach o naprawienie szkód tego rodzaju orzekają sądy powszechne /art. 97 ust. 1 prawa geologicznego i górniczego/. Za właściwością sądów powszechnych opowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29.02.1996 r., III CZP 15/96, OSNC Nr 5/96, poz. 72/. W konkluzji organ odwoławczy skonstatował, że Starosta nie był właściwy do wydania decyzji w sprawie zakończenia rekultywacji gruntów. Na marginesie stwierdził, że wniosek Spółki o uznanie rekultywacji za zakończoną został podpisany tylko przez jednego członka zarządu spółki, czyli osobę nie mającą zdolności do wyłącznej reprezentacji Spółki w postępowaniu przed organami administracji publicznej. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca Spółka z o.o. P. w J. wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i zarzuciła, że art. 97 prawa geologicznego i górniczego przewiduje wyłączność drogi sądowej dla spraw o naprawienie szkód uregulowanych w dziale V tego prawa, pod warunkiem wyczerpania postępowania ugodowego i odmowy zawarcia ugody przez przedsiębiorcę w terminie 21 dni od daty zgłoszenia żądania przez poszkodowanego. Innymi słowy powołany przepis ma zastosowanie tylko w przypadku nie uwzględnienia przez przedsiębiorcę roszczeń zgłaszanych przez właścicieli gruntów zajętych dla potrzeb przeprowadzania prac. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko i motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 94 ust. 3 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 4.02.1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze /Dz.U. Nr 27, poz. 96 z późn.zm./ oraz na Uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29.02.1996 r. III CZP 15/96 – OSNC Nr 5/1996 r., poz. 72 przyjęło, że sprawy dotyczące rekultywacji gruntów rolnych zajętych czasowo przez przedsiębiorców zajmujących się prowadzeniem badań geologicznych związanych z poszukiwaniem zasobów złóż kopalin są sprawami cywilnymi, przeto należą do właściwości rzeczowej sądów powszechnych. Przy takim założeniu uznało, iż decyzja Starosty z dnia [...].06.2001 r., Nr [...], wydana m.innymi na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. Nr 16, poz. 78 z późn.zm./, i stwierdzająca zakończenie rekultywacji gruntów /działek nr, nr 447, 457 i częściowo 470 położonych w miejscowości J./ jest bezprzedmiotowa i w związku z tym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło tą decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Analiza przepisów Działu V pt. "Stosunki sąsiedzkie i odpowiedzialność za szkody" zamieszczonego w ustawie z dnia 4.02.1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze /art. 88-100/ dotyczy ogólnie rzecz ujmując stosunków prawnych między właścicielami gruntów, a przedsiębiorcami zajmującymi się działalnością określoną w tej ustawie w zakresie czasowego zajmowania cudzych nieruchomości i wynagrodzeń z tym związanych, sposobu naprawienia szkód wyrządzonych w trakcie działalności geologicznej lub górniczej oraz wskazuje sposób dochodzenia roszczeń właścicieli nieruchomości w sprawach o naprawienie wyrządzonych szkód. Tekst art. 97 ust. 2 w/w ustawy prowadzi do wniosku, iż sądowe dochodzenie roszczeń o naprawienie szkody zachodzi tylko w przypadku sporu między stronami co do zakresu odpowiedzialności przedsiębiorcy. Natomiast art. 94 ust. 3 stanowi, iż naprawienie szkody w gruntach rolnych i leśnych następuje w drodze rekultywacji, zgodnie z przepisami o ochronie tych gruntów, czyli zawęża zakres sposobu naprawienia szkody w znaczeniu ogólnym /art. 363 k.c./. Ratio legis tego unormowania podyktowane jest ochroną tego rodzaju gruntów, co zresztą podkreśla wymieniony przepis. Oznacza to, że w razie dochodzenia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej na gruncie rolnym lub leśnym, Sąd w przypadku uwzględnienia powództwa właściciela gruntu, może tylko zobowiązać przedsiębiorcę do naprawienia szkody w drodze rekultywacji, która powinna być przeprowadzona zgodnie z przepisami o ochronie gruntów rolnych lub leśnych. Tych właśnie kwestii dotyczy powołana przez organ odwoławczy uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29.02.1996 r. Uchwała ta, jak również uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18.04.1996 r., III CZP 31/96 – OSNC Nr 9/1996, poz. 113 akcentują, że w przypadku sporu o naprawienie szkody związanej z wykonywaniem prac geologicznych lub górniczych droga postępowania administracyjnego jest wyłączona, bowiem dochodzone roszczenia są sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 2 § 1 k.p.c. Z przedmiotowej sprawy administracyjnej wynika, że nie było sporu między stronami w zakresie naprawienia szkody związanej z wykonywaniem prac geologicznych, o czym świadczą protokoły przekazania nieruchomości ich właścicielom z dnia 1.12.2000 r. i 7.12.2000 r. /K.2-5 akt administracyjnych/. W wymienionych protokołach strony zgodnie stwierdziły, że rekultywacja gruntów została zakończona, grunt nadaje się do zagospodarowania, inne szkody związane z prowadzonymi przez Spółkę pracami zostały naprawione. Tym samym przedmiotem sprawy nie były roszczenia o jakich mowa w art. 97 § 2 prawa geologicznego i górniczego. Wnioskodawcy chodziło przede wszystkim o uzyskanie aktu administracyjnego stwierdzającego ustanie obowiązku uiszczenia opłat rocznych z tytułu użytkowania gruntów na cele nierolnicze. Takim właśnie aktem jest decyzja o uznaniu rekultywacji gruntów za zakończoną, w której równocześnie stwierdza się ustanie obowiązku uiszczania opłat rocznych. Decyzja ta nie rozstrzyga sporów określonych w art. 97 § 2 prawa geologicznego i górniczego. Podpisanie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego tylko przez jednego członka Zarządu Spółki jest uchybieniem procesowym z zakresu reprezentacji Spółki, ale nie ma związku z bezprzedmiotowością żądania. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ - Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł po myśli art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwzględnieniem unormowania co do wysokości wpisu od skargi zawartego w art. 97 § 2 powołanych przepisów wprowadzających. Sąd odstąpił od zamieszczania w wyroku postanowienia z art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżona decyzja nie nadaje się do wykonania. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy uwzględnił pogląd prawny Sądu zawarty w niniejszym uzasadnieniu.