SA/Rz 197/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ WSA Zbigniew Czarnik Protokolant ref. stażysta Dorota Wolak po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2001 r Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i w naturze I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...].12.2001 r., Nr [...] r., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P. D. koszty postępowania sądowego w kwocie 10 złotych /dziesięć/. SA/Rz 197/02 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi P. D. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2001 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...].12.2001 r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia "zasiłki celowe i w naturze" z powodu braku środków finansowych. Wskazaną decyzję organ odwoławczy wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej /tekst jednolity Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm./. Organ odwoławczy ustalił, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek P. D. z dnia 26.11.2001 r., w którym domagał się udzielenia jego rodzinie pomocy finansowej na wyżywienie i utrzymanie rodziny w okresie zimy. Wymieniony wraz z żoną i półrocznym dzieckiem zamieszkują w domu jednorodzinnym bez urządzeń wodno-kanalizacyjnych, ogrzewanym piecami węglowymi. Dochód rodziny składa się z zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 476,70 zł miesięcznie, pobieranego przez P. D., zasiłku rodzinnego w kwocie 41,20 zł oraz z przychodu z gospodarstwa rolnego w wysokości 79,56 zł. Łączny miesięczny dochód rodziny z miesiąca złożenia wniosku wynosił 597,46 zł i był niższy od ustawowego kryterium dochodowego dla 3 osobowej rodziny, który wynosił 895 zł miesięcznie. Organ I instancji wniosek P. D. zakwalifikował jako wniosek o przyznanie zasiłku celowego. Świadczenie to ma charakter fakultatywny. Rozpatrując odwołanie P. D., organ odwoławczy podkreślił, iż przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest nie tylko od potrzeb rodziny, ale również od możliwości finansowych organu pomocy społecznej. W sytuacji kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących jest wielu, to wówczas w pierwszej kolejności gmina zaspakaja potrzeby osób znajdujących się w najtrudniejszych warunkach materialnych /rodziny wielodzietne bez żadnych dochodów, nie posiadających gwarancji nawet jednego posiłku dziennie/. Rodzina odwołującego się nie jest rodziną znajdującą się w najtrudniejszej sytuacji materialnej. Nadmieniono też, że mimo tego inną decyzją przyznano tej rodzinie zasiłek celowy w wysokości 100 zł na zakup opału. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego /wpłynęła do Sądu w dniu 1.02.2002 r./, skarżący P. D. na wstępie przyznał, iż faktycznie w grudniu 2001 r. przyznano im 100 zł na zakup opału, ale za taką kwotę opału niewiele można kupić, a potrzeby były większe, ponieważ mają 6 miesięczne dziecko. W uzasadnieniu decyzji II instancji podano też, że jego rodzina jest w kręgu zainteresowania pomocy społecznej i korzystała z zasiłków celowych. Były to jednakże zasiłki z tytułu "ochrony macierzyństwa" jeden w kwocie 98 zł, następnie w kwocie 245 zł, które żona wyprosiła. Od tego czasu nie otrzymują żadnej pomocy, a organ ciągle tłumaczy się brakiem środków finansowych. Pomoc społeczna w N. ma tylko pieniądze dla osób, które nie pracowały i nie pracują, dla pijaków, a nie jak piszą dla ludzi potrzebujących. Jego rodzina znajduje się w bardzo krytyczne sytuacji, która pogarsza się z miesiąca na miesiąc, muszą się zapożyczać. Zasiłek jaki pobiera z tytułu bezrobocia w kwocie 470 zł nie wystarcza na opłaty, mleko dla dziecka i w ogóle na przeżycie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem jest kwestia, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego nie przekracza zwaloryzowanego kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej /tekst jednolity Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm./. Rodzina skarżącego spełnia również przesłankę z art. 3 pkt 5 w/w ustawy. Orzekające w sprawie organy odmówiły przyznania skarżącemu zasiłku celowego i w naturze z powodu ograniczonych środków finansowych na tego rodzaju pomoc społeczną. Zasiłki celowe /art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej/, jak to trafnie określił organ odwoławczy są przyznawane na podstawie uznania administracyjnego. Najogólniej rzecz ujmując uznanie administracyjne polega na tym, że nawet zaistnienie określonych w ustawie warunków, nie rodzi automatycznie po stronie organu obowiązku przyznania stronie przewidzianego w ustawie świadczenia. Oznacza to, że spełnienie warunków z art. 3 i 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie obligowało organu do przyznania stronie zasiłku celowego. Ocena organu nie może być jednak dowolna. Organ powołując się na ograniczone środki finansowe powinien wskazać w uzasadnieniu decyzji wysokość środków finansowych jakimi dysponuje i określić hierarchizację celów pomocy społecznej /np. ile rodzin i osób znajduje się w trudniejszej sytuacji/. Chodzi o to, aby osoba, której pomoc się odmawia, mogła poznać kryteria pierwszeństwa w korzystaniu z uznaniowych zasiłków celowych. Wiąże się to też z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa /art. 8 K.p.a. w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej/. Uzasadnienie decyzji organu I instancji tym wymogom nie odpowiada. Organ II instancji nie zwrócił na to uwagi i utrzymał w mocy decyzję naruszającą prawo /art. 107 § 3, art. 8 K.p.a. oraz art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej/. Skutkiem nie wskazania kryteriów przyznawania zasiłków celowych był zarzut podniesiony w skardze cytuję: "Tutejsza Opieka ma tylko dla osób, które nie pracowały i nie pracują, dreszczy, pijaków, a nie jak piszą dla ludzi potrzebujących". Okoliczność, iż rodzinie skarżącego przyznano odrębną decyzją zasiłek celowy w kwocie 100 zł na zakup węgla, mogłaby uzasadniać odmowę przyznania zasiłku na wyżywienie, ale pod warunkiem wykazania, że niewielkie środki finansowe i zakres potrzeb nie pozwalały na dalszą pomoc. Ogólnikowe stwierdzenie, że ograniczoność środków finansowych przemawiała za odmową przyznania świadczenia, wyłącza możliwość sprawdzenia zasadności uznania administracyjnego. Z przedstawionych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c, art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ Sąd orzekł jak w formule sentencji wyroku. Decyzja odmawiająca przyznania zasiłku celowego nie nadaje się do wykonania, przeto Sąd nie stosował art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy uwzględnią wskazówki zawarte w rozważaniach Sądu.