SA/Rz 1980/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa (del Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk (spr) Protokolant referent stażysta Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2002r Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w D. z [...] maja 2002r znak: [...] SA/Rz 1980/02 UZASADNIENIE Wnioskiem z 26 kwietnia 2002 r. A. W. wystąpił o przyznanie świadczenia przedemerytalnego z uwagi na przepracowanie do 31 lipca 1999 r. 32 lat pracy w tym 19 lat w warunkach szczególnych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnia, że w chwili rejestracji nie miał udokumentowanych lat pracy w warunkach szkodliwych. Obecnie nie pracuje i nie ma żadnych środków do utrzymania rodziny, a dodatkowe trudności w otrzymaniu pracy stwarza też wiek. Starosta Powiatowy w D., decyzją z [...] maja 2002 r. znak: [...] odmówił przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Organ ustalił, że w dniu rejestracji tj. 31 lipca 1999 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy wnioskodawca nie mógł udokumentować wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych zostało przedłożone przy kolejnej rejestracji tj. 5 września 2000 r. W konkluzji organ stwierdził, że wnioskodawca posiada wymagany okres zatrudnienia do przyznania zasiłku przedemerytalnego, ale w dniu składania wniosku nie przysługiwało mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Rozpoznając przedmiotową sprawę na skutek odwołania złożonego przez A. W., Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach uzasadnienia organ drugiej instancji powołał się na przepis art. 37 j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. W myśl powołanego przepisu zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobie, która spełniała określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego, uzyskania prawa do zasiłku, posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym, co najmniej 15 lat wykonywania pracy uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ drugiej instancji ustalił, że A. W. spełnia przesłanki do uznania za osobę bezrobotną, ale w dniu rejestracji tj. 21.11.2001 r. nie był uprawniony do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a zatem skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek wymaganych cyt. wyżej przepisem do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący zwraca się o przyznanie zasiłku przedemerytalnego zgodnie z art. 6c pkt 2 i art. 37 j. ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wyjaśnia również, że na dzień 31.07.1999 r. przepracował 32 lata, w tym 19 lat w warunkach szczególnych, a od sierpnia 1999r. otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych przez okres 6 miesięcy, a zatem w myśl ww. ustawy nabył uprawnienia do takiego zasiłku. Dodatkowo opisuje sytuację związaną z opóźnieniem udokumentowania pracy w warunkach szczególnych, co spowodowało nieprzyznanie zasiłku przedemerytalnego. Wojewoda P., w odpowiedzi na skargę wnosi o oddalenie skargi i wywodzi jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się natomiast do zarzutów skarżącego stwierdza, że nie zasługują one na uwzględnienie, ponieważ datą miarodajną dla ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego jest data rejestracji osoby zainteresowanej w powiatowym urzędzie pracy. W momencie rejestracji organ zatrudnienia rozważa, czy dana osoba spełnia przesłanki wymagane do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego w oparciu o przepisy obowiązujące w tej dacie. Akta sprawy potwierdzają, że A.W., rejestrując się po raz ostatni w powiatowym urzędzie pracy 21.11.2001 r. nie spełniał warunków do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Prawdą jest, że skarżący 5.09.2000 r. (wcześniejsza rejestracja) przedstawił w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. świadectwo pracy w warunkach szczególnych, jednakże wówczas również nie spełniał wymogów niezbędnych do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z tych też względów wniosek o oddalenie jest uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 271, Dz. U. nr 240, poz.2052) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Zgodnie natomiast z art. 134 wyżej cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. nr 1, poz. 1 ze zm.) była wielokrotnie nowelizowana. W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma nowelizacja dokonana ustawą z dnia 6 grudnia 1996 r o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 147, poz.687). Zgodnie z art. 37 j ust. 1 ustawy zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym, co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W myśl art. 37 k ust. 1 ustawy świadczenie przedemerytalne przysługuje z zastrzeżeniem ust. 9 osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli spełniła także, chociaż jeden z czterech warunków wymienionych w pkt 1 – 4 tego ustępu. Natomiast przepisy art. 37 l ust. 1 i 2 ustawy stanowią, że prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługują na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku albo zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia. Wyżej cytowane przepisy określają materialnoprawne warunki od spełnienia, których prawo uzależnia przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Jednocześnie zawarty został warunek, aby osoba ubiegająca się o jedno z tych świadczeń spełniała określone w ustawie wymagania do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz miała określone okresy zatrudnienia lub okresy uprawniające do emerytury. Realizacja tego prawa jest jednak zależna od woli uprawnionego, który powinien złożyć wniosek o zasiłek przedemerytalny. W przedmiotowej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, wskazując w swoim wniosku z 26 czerwca 2002 r. , aby Powiatowy Urząd Pracy w D. dokonał oceny uprawnienia na dzień rejestracji bezrobotnego z 11 sierpnia 1999, gdyż wtedy właśnie otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych, legitymował się okresem pracy w ilości 32 lat, w tym 19 lat w warunkach szczególnych, które udokumentował w urzędzie w 2000 r. przedkładając właściwe świadectwa pracy, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn leżących po stronie zakładu pracy. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu rejestracji bezrobotnego dokonanej 11 sierpnia 1999r. miał ogółem zatrudnienia 31 lat i 11 miesięcy (rubryka nr 20 karty bezrobotnego), a ustanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących pracodawcy, Dz. U. nr 4/90 ( wpis w rubryce nr 27 karty bezrobotnego). W wyniku tej rejestracji Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w D. wydał decyzję z 18 sierpnia 1999 r. znak: [...] o uznaniu A. W. za osobę bezrobotna i decyzję z tej samej daty znak: [...], którą przyznano skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Natomiast 5 września 2000 r. skarżący dostarczył świadectwa potwierdzające wykonywanie prac w szczególnych warunkach. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 11 marca 2002 r. sygn. akt OPS 14/01 (ONSA 2002/4/133), zajął stanowisko, że osobie bezrobotnej, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego określone w art. 37 j. ust. 1 lub art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r.) przysługuje na jej wniosek prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37 l ust. 1 tej ustawy, mimo wygaśnięcia prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, jeżeli w dniu złożenia wniosku spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. W uzasadnieniu uchwały Sąd wyjaśnia, że przepis art. art. 37 l ust. 1 ustawy tworzy zamkniętą całość, a jego istotę stanowią słowa "posiadała lub spełniała warunki do ich nabycia". Używając tych określeń w czasie przeszłym dokonanym i odsyłając do wniosku złożonego przez osobę, która ubiega się o prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, ustawodawca podkreślił, że decydujące znaczenie ma "posiadanie" lub "spełnienie" ustawowych warunków w dniu rejestracji lub okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych (bez względu na czas złożenia wniosku). Jeśli warunki te zostały spełnione, od woli zainteresowanego zależy złożenie wniosku o zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. Wniosek taki uprawniony może złożyć zarówno w dniu rejestracji, w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, jak i po upływie okresu jego pobierania, gdyż już w dniu rejestracji (czy w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych) warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń "spełnił". W dniu złożenia wniosku powinien jednak spełniać określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. W uchwale tej Sąd wskazuje również sposób postępowania w przypadku wydania decyzji odmawiającej przyznania zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego oraz w przypadku, gdy decyzja taka nie została wydana. Postępowanie w sprawie zasiłku przedemerytalnego jest postępowaniem administracyjnym i z tego też względu należy stosować wszystkie regulacje zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego, o ile ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie stanowi odmiennie. Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a organ prowadzący postępowanie jest związany granicami wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się, aby jego uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego zostało ocenione na dzień rejestracji dokonanej 11 sierpnia 1999 r. Organ pierwszej instancji za podstawę oceny posiadanych uprawnień przez skarżącego przyjął rejestrację z 05.09.2000 r., a organ drugiej instancji oceniał uprawnienia na dzień rejestracji z 21.11.2001 r. Cytowany wyżej przepis art.37 l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, używa pojęcia "w dniu rejestracji", bez bliższego określenia, czy chodzi tu o ostatnią , czy też rejestrację z innego terminu. W przypadku, gdy osoba zainteresowana uzyskaniem uprawnienia kilkakrotnie się rejestrowała, organ winien rozpatrzyć sprawę w całokształcie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, albo w dacie rejestracji wskazanej we wniosku. Akta sprawy dostarczają dowodu na to, że do czasu złożenia skargi, skarżący kilkakrotnie rejestrował się jako osoba bezrobotna, a w dniu złożenia wniosku skarżący udokumentował już okresy pracy w warunkach szczególnych, zatem organ winien był prowadzić postępowanie zgodnie z treścią wniosku, a na dzień złożenia wniosku ustalić, czy skarżącemu przysługiwał status osoby bezrobotnej. Z tych też względów wnioski zawarte w odpowiedzi na skargę nie zasługują na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, stosownie do art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.