SA/Rz 1981/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną uchyla zaskarżoną decyzję SA/Rz 1981/02 UZASADNIENIE Prezydent Miasta [...] decyzją z [...].05.2002r. nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d i lit. e ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. nr 6, poz. 56 ze zm.) odmówił uznania S. B. za osobę bezrobotną z dniem 27.12.2001r. W uzasadnieniu organ wskazał, że S. B. nie spełnił warunków art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d i lit. e ustawy z dnia 14.12. 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, bowiem przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że S. B. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, a zeznania świadków nie wykazały istnienia umowy współwłaścicieli gospodarstwa ustalającej zakres korzystania z tego gospodarstwa. W odwołaniu S. B. stwierdził, że decyzja narusza ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a także ustawę o ubezpieczeniu społecznym rolników. W uzasadnieniu odwołania, S. B. wyjaśnił, że nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników z powodu jej niewykonywania. Wskazał też na stosowanie przez organ różnej terminologii w określeniu statusu skarżącego, bowiem organ raz mówi o osobie poszukującej pracy, a raz o osobie bezrobotnej. Przedłożył też decyzję z PUP w P. z 26.08.1999r. nr [...], o uznaniu za bezrobotnego, bez prawa do zasiłku, w takim samym stanie faktycznym. Decyzją z [...].07.2002r. nr [...] Wojewoda działając na podstawie art. 6c ust. 2 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz art. 138 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że S. B. jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej położonej w Ostrowie o powierzchni użytków rolnych wynoszących 2,64 ha przeliczeniowego. Prawo własności wykonuje wspólnie ze swoją matką J. B. oraz dwiema siostrami D. Ł. i T. W. Udział każdego ze współwłaścicieli oznaczono ułamkiem ¼ (ostateczny nakaz płatniczy Wójta Gminy [...]), a współwłaściciele nie zawarli żadnej umowy, mocą której wyzbyliby się posiadania lub ustanowiliby sposób korzystania ze wspólnej nieruchomości odmiennie, aniżeli wynika to z powszechnie obowiązujących przepisów. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.d przedmiotem własności, który stanowi przeszkodę w nabyciu statusu bezrobotnego jest nie tylko nieruchomość wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie, ale także nieruchomość, która może być wykorzystana na takie cele. Grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego S. B. mimo, że są odłogowane nie są pozbawione możliwości wykorzystania na cele rolnicze. W skardze do Sądu S. B. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i wydanie postanowienia zgodnie z obowiązującym prawem i zasadą praworządności na jego korzyść. Skarżący stwierdził, że nie zostały dogłębnie zbadane jego uwagi i racje, co narusza art. 127 k.p.a. Status bezrobotnego miał przyznany w 2001r., a na przestrzeni tego czasu nie uległ zmianie jego areał jaki posiada po rodzicach, co odpowiada ¼ powierzchni z 2,64 ha przeliczeniowego. W myśl ustawy o ubezpieczeniu rolników jest rolnikiem, ale nie czynnym rolnikiem, ani też nie prowadzi działalności gospodarczej, a zatem nie pracuje jako rolnik. Wskazał też, że w niniejszej sprawie zachodzą przyczyny określone w art. 156 1 k.p.a. oraz art. 6 Konwencji o Obronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy niniejsza sprawa), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwana dalej w skrócie P.p.s.a.) W sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25.07. 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Jej zakres wyznacza przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według natomiast art. 135 tej ustawy Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Uregulowania zawarte w art. 134 i art. 135 P.p.s.a. powodują, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, bowiem Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1pkt1 lit.c P.p.s.a.). Sąd podziela stanowisko organów, że bezrobotnym nie może zostać osoba, która jest właścicielem (współwłaścicielem) gospodarstwa rolnego lub posiadaczem (samoistnym albo zależnym) nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu pracy stałej jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe. Jednak, aby wykazać, że określona osoba spełnia warunki wynikające z art.2 ust. 1 pkt 2 lit.d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, to w postępowaniu trzeba udowodnić, że takie okoliczności wystąpiły, tym samym były podstawą do pozbawienia bezrobotnego przysługującego mu statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd organy tych faktów nie ustaliły, bowiem na podstawie ostatecznego nakazu płatniczego Wójta Gminy [...] z 21.02.2002r. przyjęły, że S. B. wykonuje wspólnie ze swoją matką oraz dwiema siostrami, D. Ł. i T.W. prawo własności gospodarstwa rolnego. Przede wszystkim należy stwierdzić, że z nakazu płatniczego nie można wywodzić prawa własności do jakiejkolwiek nieruchomości. Wystawiony w 2002r. nakaz płatności odnosił się również do M. B., która jak wynika z zeznań córki T. W., złożonych do protokołu z 8.05.2002r. zmarła 20.01.2000r., a przed Sądem Rejonowym w P. toczyła się sprawa o podział gospodarstwa ( karta akt adm. nr 7). Zgodnie z art. 30 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. Ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej, lecz do sądów powszechnych, art. 28 k.p.a. w zw. z art. 1025 k.p.a. ( wyrok NSA z 16.01.2002r. sygn. akt I SA 1421/00 ONSA 2003/2/64). W takim przypadku, organy prowadzące sprawę naruszyły przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, a okoliczność ta powinna była zostać uwzględniona przez organ, przy dołożeniu należytej staranności, albowiem stosowna informacja znajdowała się w aktach sprawy. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d wynika, że bezrobotnym jest osoba, która nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe, lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Podstawą odmowy przyznania statusu bezrobotnego przez organy było twierdzenie, że skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. Akta administracyjne sprawy nie zawierają dowodu potwierdzającego tę okoliczność. Aby być właścicielem gospodarstwa rolnego należy wykazać się tytułem prawnym. Posiadanie samoistne lub zależne (art. 336 i nat. k.c.) ma natomiast odpowiadać treści jaka została nadana posiadaniu przez ustawodawcę w przepisach Kodeksu cywilnego i musi zostać wykazane w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. W rozpoznawanej sprawie skarżący niewątpliwie znajduje się w kręgu spadkobierców ustawowych do dziedziczenia po zmarłej matce, ale fakt należenia do kręgu spadkobierców ustawowych nie stwarza domniemania nabycia prawa do gospodarstwa rolnego, albowiem ustawowe dziedziczenie gospodarstw rolnych zostało ograniczone do określonego w art. 1059 k.c. kręgu spadkobierców, którzy muszą spełnić warunki w nim określone. Zatem będąc zstępnym spadkobiercy można nie dziedziczyć gospodarstwa z mocy prawa, jeżeli nie pracuje się stale przy produkcji rolnej lub nie jest się osobą małoletnią pobierającą naukę, albo nie jest się trwale niezdolnym do pracy. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest stwierdzenie, że dziedziczenie gospodarstwa rolnego wymaga ustalenia dodatkowych okoliczności po stronie spadkobiercy, które warunkują jego dziedziczenie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowego i wynikający z nich stan faktyczny nie dawał prawa do przyjęcia, że S. B. nie przysługuje status bezrobotnego z przyczyn wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z tego też względu zaskarżoną decyzję jak i decyzję Prezydenta Miasta z [...].05.2002r. znak: [...] należało uchylić. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy ustalić, czy zostało zakończone toczące się przed Sądem Rejonowym w P. postępowanie o dział spadku po zmarłej M. B. oraz jakiej treści zapadło rozstrzygnięcie, bowiem wyjaśnienie tej kwestii pozwoli na dokonanie oceny, czy S. B. stał się właścicielem, czy współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. Rzeczą organu będzie również ocena pozostałych przesłanek to jest ustalenia istnienia posiadania, bądź jego wykluczenie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d powoływanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, mających istotny wpływ na przyznanie, bądź nie statusu osoby bezrobotnej w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003r. nr 58, poz. 514 ze zm). Mając na uwadze powyższe i treść art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Sąd orzekł jak na wstępie.