SA/Rz 2039/02
WyrokWSA w Rzeszowie2004-10-20
Skład orzekający: Zbigniew Czarnik, Marian Ekiert, Magdalena Józefczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, polegające na braku doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania i decyzji stronom, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji?Ratio decidendi
Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, w tym brak doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania i decyzji stronom, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wobec zaistnienia tej przesłanki, sąd był zobligowany do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą zamurowanie otworów w budynku mieszkalnym i umorzyła postępowanie. Skarżący W. i H. G. nie zgodzili się z tą decyzją, twierdząc, że okna powinny zostać zamurowane. W toku postępowania przed sądem administracyjnym ustalono, że stronom M. i J. Z. nie doręczono zawiadomienia o wszczęciu postępowania ani decyzji organów obu instancji, co stanowiło naruszenie zasady czynnego udziału strony.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Marian Ekiert AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 20 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. i H. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących W. i H. G. solidarnie kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
SA/Rz 2039/02
UZASADNIENIE
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...].08.2002r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego z [...].04.2002r. znak: [....] nakazująca E. i H. R. zamurowanie otworów wykonanych w ścianie budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. 182/36 położonej przy ul. M. w S. od strony działki stanowiącej własność W. i H. G. i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że E. i H. R. do odwołania dołączyli decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego z [...].07.1990r. nr [...] wydaną przez Kierownika Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego [...], stwierdzającą, że obiekt mieszkalny jednorodzinny wolnostojący wykonany został przez E. i H. R. zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę wydanego przez Naczelnika Miasta z [...].10.1983r. nr [...] i obowiązującymi przepisami oraz, że nadaje się do użytkowania. Otwory, wobec których zastosowany został nakaz zamurowania istniały w dokumentacji technicznej dołączonej do powołanego pozwolenia, co potwierdza, że nie stanowią one elementu obiektu wprowadzonego samowolnie w trakcie jego realizacji oraz po udzieleniu pozwolenia na użytkowanie obiektu. Odpadły więc podstawy do nakazania zamurowania otworów wykonanych w ścianie budynku mieszkalnego od strony nieruchomości W. i H. G. Dodatkowo na podstawie pomiarów terenowych zostało ustalone, że pomiędzy ścianą budynku mieszkalnego E. i H. R., a ścianą budynku mieszkalnego W. i H. G. zachowana została odległość 8m, co odpowiada wymogom § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. nr 17, poz. 62 ze zm.).
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący W. i H. G. nie zgodzili się z decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, gdyż sporne okna powinny zostać zamurowane. Zgodnie bowiem z prawem decyzja na użytkowanie budynku winna zostać uchylona, a w jej miejsce po ponownym zbadaniu sprawy wydana właściwa decyzja.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna jednakże z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu.
Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy niniejsza sprawa), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwana dalej w skrócie P.p.s.a.) W sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.
Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25.07. 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Jej zakres wyznacza przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Według natomiast art. 135 tej ustawy Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Uregulowania zawarte w art. 134 i art. 135 P.p.s.a. powodują, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, bowiem Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1pkt1 lit.b P.p.s.a.).
W art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a., została ustanowiona zasada ogólna czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym.
Z zasady tej wynikają dla organu administracji publicznej obowiązki, a mianowicie zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym etapie postępowania oraz zagwarantowanie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Strona ma prawo czynnie uczestniczyć w całym toku postępowania, a zatem od chwili wszczęcia postępowania do jego zakończenia decyzją, która winna być stronie doręczona.
Czynny udział w postępowaniu administracyjnym przejawia się w prawie do inicjowania postępowania, przez złożenie żądania wszczęcia postępowania (art. 61 § 1 k.p.a.), a w przypadku wszczęcia postępowania z inicjatywy innego podmiotu lub z urzędu obowiązek powiadomienia stron tego postępowania o jego wszczęciu stosownie do art. 61 § 4 k.p.a.
Z kolei przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. jest brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną (pkt 4). Wznowienie postępowania z jednej z przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. otwiera możliwość ponownego rozpoznania sprawy i rozstrzygnięcia sprawy, która wcześniej została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Zatem zagwarantowanie stronie udziału w całym prowadzonym postępowaniu administracyjnym służy realizacji jej uprawnień procesowych przyznanych przez Kodeks postępowania administracyjnego wraz z możliwością ich dochodzenia w tak zwanych nadzwyczajnych trybach wzruszania wadliwych decyzji administracyjnych..
Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją, zostało wszczęte jak wynika z zawiadomienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2.04.2002r. znak: [...] na żądanie H. G. i organ ustalił krąg stron tego postępowania wysyłając na ich adres wspomniane zawiadomienie.
Stronami tego postępowania są również M. i J. Z., właściciele działki nr 182/42 graniczącej z działką nr183/36, której właścicielami są E. i H. R., objętej postępowaniem prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego, celem którego jest wykonanie nakazanych czynności i doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie zostało doręczone M. i J. Z., a jak wynika z adnotacji uczynionej przez Pocztę na kopercie "adresat wyprowadził się". Stronom tym nie doręczono decyzji organu I i II instancji, a żaden z organów nie podjął działań zmierzających do ustalenia aktualnego adresu stron i dokonania prawidłowego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania i innych pism tego postępowania pism, łącznie z decyzjami.
Należy też zauważyć, że brak dręczenia nastąpił już przy pierwszej czynności organu na zewnątrz. Dopiero bowiem w toku postępowania na stronie ciąży obowiązek powiadomienia organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 k.p.a.).
Bezspornym jest, że M. i J. Z., strony tego postępowania nie brali w nim udziału bez własnej winy, co stanowi przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a nadto została w toku całego postępowania, na każdym jego etapie naruszona zasada czynnego udziału strony.
W tej sytuacji, wobec zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 litb P.p.s.a Sąd był zobligowany do wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...].04.2002r. nr [...].
W dalszym postępowaniu rzeczą organu I instancji będzie ustalenie adresu M. i J. Z. oraz zapewnienia im czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 § 1 k.p.a.
Wobec stwierdzonych uchybień proceduralnych Sąd pominął merytoryczną ocenę zarzutów zawartych w skardze.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło