SA/Rz 2104/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa /del./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2001 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę SA/ Rz 2104/01 UZASADNIENIE Decyzją z [...] stycznia 2001r. znak: [...] Prezydent Miasta [...] działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu M. F. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w P. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego przy czym przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Przepis ten przewiduje również alternatywną podstawę wymeldowania osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Ponieważ miejsce pobytu M. F. jest znane (zostało wskazane przez wnioskodawcę), stąd jego sytuacja została oceniona w aspekcie zaistnienia przesłanek wymeldowania ujętych w art. 15 ust. 2 ustawy, gdy do wymeldowania dochodzi po spełnieniu dwóch przesłanek łącznie, tj. po utracie uprawnień do lokalu i po opuszczeniu przedmiotowego lokalu. W przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że właścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...] w P. są K. i A. S. M. F. nie będąc właścicielem przedmiotowej nieruchomości dysponował jedynie pochodnymi uprawnieniami do przebywania w tym lokalu. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego utrata uprawnień pochodnych następuje między innymi z chwilą dobrowolnego opuszczenia lokalu bądź wypowiedzenia ich przez właściciela lokalu. Za utratę uprawnień organ uznał złożony przez właścicieli nieruchomości wniosek o wymeldowanie M. F. z pobytu stałego. Tym samym została spełniona jedna z przesłanek warunkujących wymeldowanie w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Drugą niezbędną przesłanką do wymeldowania osoby jest udowodnienie, że osoba która podlega wymeldowaniu opuściła miejsce pobytu stałego i w nim nie zamieszkuje. Fakt niezamieszkiwania M. F. w lokalu przy ul. [...] w P. jest bezsporny, został bowiem potwierdzony przez wnioskodawców jak i samego M. F., który w protokole przesłuchania strony z 4 stycznia 2001r. zeznał, że od około 7-8 lat nie zamieszkuje w tym lokalu, lokal opuścił dobrowolnie zabierając swoje osobiste rzeczy. W tej sytuacji organ orzekł o wymeldowaniu. W odwołaniu, M. F., zakwestionował zastosowanie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Za błędne uznał przyjęcie przez organ jako utratę uprawnień do zamieszkiwania wniosek właścicieli kamienicy o wymeldowanie, bo gdyby tak było to we wszystkich kamienicach byłyby tylko sklepy i biura, a ludzie mieszkaliby na ulicy. Nie zostało też w pełni uzasadnione zaistnienie przesłanki drugiej. Organ przytoczył tylko, że lokal został opuszczony 7-8 lat temu, a opuścił drugą część oświadczenia złożonego do protokołu, że nieprawdziwe jest twierdzenie właścicieli, że nigdy nie zamieszkiwał w tym lokalu, gdyż aktualni właściciele kamienicy nabyli ją niedawno. W mieszkaniu tym skarżący się urodził i mieszkał tam po urodzeniu oraz podczas pobytu rodziny w K. W 1991r. założył firmę handlowo-usługową, która została zarejestrowana pod tym adresem. Fakt niezamieszkiwania to prywatna sprawa rodziny. Ponadto nie zostały zabrane wszystkie rzeczy, które znajdowały się w tym mieszkaniu. Równocześnie M. F. zaznaczył, że nie ma możliwości zameldowania się gdzie indziej na pobyt stały i wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] maja 2001r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że w sprawie bezspornie znajduje zastosowanie stan faktyczny opisany w zdaniu pierwszym art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Kwestia utraty uprawnień do przebywania w lokalu M. F., została uznana za bezsprzeczną, gdyż wynika z faktu, że uprawnień takich nie potwierdzili właściciele nieruchomości. Wyraz ich woli został udowodniony złożeniem wniosku o wymeldowanie z lokalu stanowiącego ich własność. Druga konieczna przesłanka do wymeldowania osoby w drodze władczego rozstrzygnięcia organu gminy to fakt niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu został udowodniony w formie oględzin – kontroli meldunkowej i zeznań świadków oraz potwierdzony przez samego odwołującego się. Podniesione przez odwołującego się argumenty, to jest fakt urodzenia się w mieszkaniu, brak możliwości zameldowania się w innym lokalu, czy rejestracja działalności gospodarczej, organ uznał, że nie dotyczyły meritum sprawy, a w konsekwencji pozostały bez wpływu na rozstrzygnięcie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący M. F. wniósł o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że właściciele nieruchomości powołując się na ustawę o ewidencji ludności i dowodach osobistych doprowadzili do wymeldowania skarżącego z lokalu nr [...] położonego w P. przy ul. [...]. Zamiarem obecnych właściciel, którzy nabyli ten budynek w listopadzie 1998r. jest zmiana jego funkcji z mieszkalnej na nieruchomość komercyjną. Miejsce aktualnego pobytu skarżącego zostało wskazane właścicielom przez rodzinę, która zamieszkiwała w tym budynku, a której właściciele zapewnili lokal zastępczy. Niezrozumiałym dla skarżącego jest fakt, że decyzję o wymeldowaniu właściciele podjęli dopiero w 2001r. , a przecież mogło to już nastąpić w 1999r. Ponadto zarzucił, skierował list do właścicieli o umożliwienie sprawdzenia, co pozostawił w mieszkaniu właścicieli, ale spotkało się to z odmową, dlatego też nie jest pewny, czy zabrane zostały wszystkie rzeczy. Decyzja Kolegium z [...] marca 2001r. została doręczona skarżącemu 13 sierpnia 2001r., a remont kapitalny w tym lokalu rozpoczęto w lipcu 2001r. Przedstawiony stan sprawy, wybiórcze stosowanie ustawy o ewidencji ludności i ustawy o dowodach osobistych oraz zwłoka w doręczeniu decyzji w pełni uzasadniają wniesioną skargę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację faktyczną i prawną przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ta reguła intertemporalna ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. W myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87 z 2001r., poz. 960 ze zm. zwana dalej u.e.l.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Trafnie organy orzekające w sprawie zauważyły, że przepis powyższy kreuje dwa odrębne stany faktyczne, a każdy z nich jest samodzielną podstawą do wydania decyzji o wymeldowaniu. Ponieważ miejsce pobytu skarżącego jest znane, z tych przyczyn można jedynie rozważać, czy w stosunku do skarżącego M. F. ma zastosowanie art. 15 ust. 2 u.e.l. w części pierwszej. W myśl tego przepisu materialnoprawną podstawą wymeldowania osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i utraciła uprawnienie do przebywania w związanym z tym miejscem lokalu. Bezsporny w rozpoznawanej sprawie jest pochodny charakter uprawnień skarżącego do przebywania w tym lokalu, co jasno wynika z oświadczeń skarżącego złożonych w tym zakresie. Skarżący stwierdził, że aktualni właściciele nieruchomości zapewnili lokal zastępczy jego rodzinie, która zamieszkiwała w tym lokalu, a u której z kolei zamieszkiwał skarżący. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organy zasadnie przyjęły, że utrata uprawnień pochodnych nastąpiła na skutek złożonego przez właścicieli wniosku o wymeldowanie. Utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii uprawnień do przebywania w lokalu osób zajmujących go na podstawie użyczenia, wyraża się w przekonaniu, że utrata tych uprawnień następuje przez cofnięcie takiej zgody na dalsze zamieszkiwanie, dokonane przez osoby legitymujące się uprawnieniami samoistnymi w tym przypadku właścicieli nieruchomości przy ul. [...] w P. Zgoda taka może być cofnięta w dowolnym czasie, gdyż jest to cechą uprawnień samoistnych, dlatego też zarzut skargi, że wniosek o wymeldowanie został złożony dopiero w grudniu 2000r. nie zasługuje na uwzględnienie. Organy orzekające miały również podstawę do oceny, dokonanej w granicach określonych przepisem art. 80 k.p.a., że M. F. dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal i zabrał swoje osobiste rzeczy (karta akt nr 12). Okoliczność tę przyznał skarżący w swoich zeznaniach złożonych do protokołu przesłuchania strony z 4 stycznia 2001r. Zdaniem Sądu na podstawie takiego oświadczenia organy prawidłowo przyjęły, że opuszczenie lokalu nastąpiło dobrowolnie około 7-8 lat temu. Zgromadzony w sprawie materiał dowody, jak również późniejsze wyjaśnienia, że w lokalu tym skarżący zamieszkiwał, zanim obecni właściciele nieruchomości ją nabyli (karta akt nr 13) nie zmienia faktu dobrowolnego opuszczenia przedmiotowego lokalu. Należy bowiem zaznaczyć, że skarżący nie skorzystał z przysługującego mu środka prawnego w postaci wystąpienia do sądu powszechnego o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się wykładnia art. 15 ust. 2 u.e.l., że sytuacja, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela , to o opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu w drodze powództwa posesoryjnego (wyrok NSA z 18.04.2000 V S.A. 1424/99 LEX nr 78936). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie udowodnił, aby skorzystał z sądowej ochrony posiadania lokalu. Z oświadczenia skarżącego z 4 stycznia 2001r. wynika, że przedmiotowy lokal opuścił 7-8 lat temu, czyli miało to miejsce przed 24 listopada1998r. to jest datą, w której K. i A. S. nabyli nieruchomość przy ul. [...] na własność. Poza sporem pozostaje sytuacja, że skarżący od kilku lat zamieszkuje ze swoją rodziną w P. w lokalu przy ul. [...] ( treść tego samego oświadczenia) i ten adres wskazał jako właściwy do korespondencji i przekazywania pism w tym postępowaniu. Sąd uznał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w zdaniu 1 ust. 2 art. 15 u.e.l. w postaci utraty uprawnień do przebywania w lokalu, niedopełnienia obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego, faktyczne dobrowolne opuszczenie lokalu, co było podstawą do podjęcia przez organy decyzji o wymeldowaniu. Kwestionowane w skardze opóźnienie w doręczeniu decyzji było wynikiem wysłania przez organ pierwszej instancji decyzji pod adres przy ul. [...] w P. Dopiero powtórnie organ pierwszej instancji wysłał decyzję na adres wskazany przez skarżącego do korespondencji. Powyższa okoliczność nie wywołała żadnych ujemnych skutków, gdyż nie pozbawiła skarżącego możliwości złożenia w terminie odwołania, a następnie skargi do Sądu. Należy zwrócić uwagę, że ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych odnosi się do osób fizycznych, gdyż tylko osoby fizyczne podlegają obowiązkowi meldunkowemu z tej ustawy. Bez znaczenia podnoszona jest przez skarżącego okoliczność, że pod tym adresem ma zarejestrowaną działalność gospodarczą. Zmiana miejsca zamieszkania i skutki z tym związane zostały uregulowane w art. 7 d ust. 2 i art. 7 e ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.), jednakże kwestia ta wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania. Zaskarżona decyzja znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.