SA/Rz 2119/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie WSA Robert Sawuła /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 27 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję SA/Rz 2119/02 UZASADNIENIE Decyzją z dn. [...].07.2002r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł o nie stwierdzeniu u A. K. choroby zawodowej – boreliozy z pozycji 11 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dn.18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294 ze zm.). W podstawie prawnej tej decyzji powołano się ogólnie na przepisy ustawy z dn.14.03.1985r. o Inspekcji Sanitarnej oraz na art.104 kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dn.14.06.1960r. – tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.). W uzasadnieniu wskazano, że A. K. z racji wieloletniej pracy w charakterze leśnika narażony był na kontakt z kleszczami, od których mógł zarazić się krętkami boreliozy. W sprawie tej wydał orzeczenie lekarskie w dn.27.09.2001r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R., który stwierdził co prawda przebyte zakażenie krętkami boreliozy, ale nie stwierdził objawów klinicznych i diagnostycznych czynnej boreliozy, zgłaszane zaś dolegliwości uznano za zmiany o innej etiologii. W sprawie tej uprzednio, bo w dn.3.09.2001r. opinię lekarską wydała dr med. E. P. z Instytutu Medycyny Wsi w L., wykluczając na podstawie przekazanej dokumentacji lekarskiej odnośnie A. K., stwierdzenie u niego czynnej boreliozy. Orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. zakwestionował A. K., w wyniku czego poddany został hospitalizacji w Instytucie Medycyny Wsi w L. W wyniku tej hospitalizacji Instytut powyższy wydał orzeczenie lekarskie w dn.27.05.2002r., w którego treści wykluczono u A. K. rozpoznanie choroby zawodowej boreliozy. Wskazano w tym orzeczeniu niewątpliwie przebyte przez pacjenta zakażenie krętkiem boreliozy, wykluczając jednak czynną postać tej choroby. Od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego odwołał się A. K. podając, że cierpi na zaburzenia snu, pocenie się, ogólne przemęczenie, pogorszenie samopoczucia oraz zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, w kierunku których nie wykonano badań diagnostycznych. Odwołujący się kwestionuje prawidłowość badań wykonywanych w Instytucie Medycyny Pracy w L., konieczność oczekiwania dwumiesięcznego na orzeczenie lekarskie wydane przez ten Instytut. Odwołujący się zakwestionował prawidłowość oceny wyników badań, skoro wykazywały one istnienie przeciwciał boreliozy tzw. IgG. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie uwzględnił odwołania, albowiem decyzją z dn. [...].08.2002r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Odwołując się do rozporządzenia Rady Ministrów z dn.18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych wskazał, że zasadą jest opieranie podstawy rozstrzygnięcia w sprawie istnienia lub wykluczenia choroby zawodowej na orzeczeniu lekarskim. Orzeczenie takie musi wydać uprawniona jednostka służby zdrowia, orzeczenie to musi zawierać rozpoznanie i uzasadnienie istnienia choroby zawodowej, a dochodzenie epidemiologiczne musi wykazywać związek przyczynowy schorzenia z wykonywaną pracą. Z wydanych orzeczeń lekarskich w sprawie A. K. wynikać ma, że przebył on zakażenie krętkami boreliozy, ale przeprowadzone konsultacje wykluczyły istnienie powikłań i uszkodzeń z tego tytułu w narządach i układach odwołującego się. W konsekwencji tego nie rozpoznano choroby zawodowej. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie A. K. Nie wskazując kierunku zaskarżenia A. K. opisał tryb postępowania organów w jego sprawie nadmieniając, że wyniki badań w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w R. były opiniowane przez Instytut Medycyny Wsi w L., do którego został skierowany na swój wniosek. Skarżący podaje, że według jego wiedzy winien być konsultowany lekarsko w ośrodkach w S. lub Ł. Skarżący kwestionuje rozpoznanie zmian zwyrodnieniowych w kręgosłupie i stawach kolanowych ze swoim wiekiem. Odwołując się do treści książki autorstwa J.Tarasiuk "Borelioza z Lyme" wywodzi, ze owe zmiany w jego organizmie mają związek z postacią boreliozy opisanej w tej publikacji. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny niósł o jej oddalenie, odwołując się obszernie do stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżący przedstawił do wglądu wynik badań laboratoryjnych w kierunku boreliozy z Lyme z dn.10.09.2004r., z którego wynika, że stwierdzono u niego w surowicy krwi przeciwciała mające potwierdzać obecność boreliozy. Skarżący podnosił także, że w Instytucie Medycyny Wsi w L. nie przeprowadzano u niego badań kręgosłupa i kolan. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art.97 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm., zwana dalej Pwsa) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn.30.08.2002r., Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Ta reguła intertemporalna ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn, które sąd uwzględnił z urzędu. Postępowanie w sprawie uznania istnienia choroby zawodowej charakteryzuje się określoną specyfiką. Uwzględniając datę wydawania decyzji przez organy obu instancji wskazać należy, że zastosowanie miały tu przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dn.18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294 ze zm.). Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstawy do jej stwierdzenia wydaje właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny, na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Ponieważ skarżący zatrudniony jest w Nadleśnictwie w D. właściwym miejscowo do orzekania w tej sprawie był Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. Organ ten wydał decyzję o stwierdzeniu braku podstaw do zaistnienia choroby zawodowej na podstawie orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego, w toku którego stwierdzono, że skarżący narażony był podczas wieloletniej pracy w charakterze leśnika na zwiększone ryzyko ukłucia przez kleszcze, przenoszące krętki boreliozy. Orzeczenie lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. wykluczało u A. K. czynny proces boreliozy. Właściwym do wydania orzeczenia lekarskiego w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych – oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia (§ 7 ust.1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej, a w odniesieniu do chorób zakaźnych i inwazyjnych – również przez akademię medyczną (§ 9 ust.1 cyt. wcześniej rozporządzenia). Celem wspomnianego przepisu jest dokonanie swoistej kontroli wydanego uprzednio orzeczenia lekarskiego, skoro o takie badanie występuje pracownik nie zgadzający się z treścią dotychczasowego orzeczenia. Kontrola taka połączona z powtórnym badaniem musi zatem spełniać wymogi obiektywizmu. W przedmiotowej sprawie ponowne badanie i kolejne orzeczenie wydane zostało przez Klinikę Chorób Wewnętrznych i Zawodowych Instytutu Medycyny Wsi w L. Rzecz jednak w tym, że na etapie poprzedzającym wydanie orzeczenia przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. w sprawie wypowiedział się już Instytut Medycyny Wsi w L. sporządzając opinię lekarską przez dr med. E. P. (opinia z dn.3.09.2001r.). O tym fakcie zresztą napisał w uzasadnieniu w pierwszej kolejności organ I instancji. Zdaniem sądu, nie spełnia wymogu § 9 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dn.18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294 ze zm.) takie postępowanie, w ramach którego właściwy instytut naukowo-badawczy albo akademia medyczna, w pierwszej kolejności wydaje opinię w przedmiocie braku podstaw do uznania przebytej boreliozy za chorobę zawodową, ta opinia stanowi podstawę do wydania orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, a następnie ten sam instytut lub akademia medyczna wydaje orzeczenie w następstwie rozpoznania wniosku o ponowne przeprowadzenia badań pracownika nie godzącego się z orzeczeniem o braku uznania podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Z tych przyczyn Instytut Medycyny Wsi w L. nie mógł w sprawie rozpoznawać wniosku A. K., skoro opinia wydana przez pracownika tego Instytutu i opatrzona jego pieczęcią, stanowiła m.in. podstawę orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. o braku stwierdzenia podstaw do uznania istnienia choroby zawodowej. Powyższa okoliczność nie jest jedyną przesłanką uwzględnienia skargi. Dodatkowym elementem jest w przedmiotowej sprawie brak wyjaśnienia w orzeczeniu lekarskim rozróżnienia postaci choroby – boreliozy na jej formy "czynną " i "bierną", i wpływu takiego stwierdzenia na decyzję w przedmiocie stwierdzenia lub nie stwierdzenia istnienia u skarżącego choroby zawodowej. Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dn.18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych nie wyszczególnia rodzajów boreliozy, albowiem w poz. 11 wymienione są jedynie choroby zakaźne i inwazyjne. Zwrócić należy także uwagę, że takiego rozróżnienia nie ma w załączniku do aktualnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dn.30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz.1115), gdzie w pkt 26.2) wymieniona jest "borelioza" bez określenia jej postaci. Z tych przyczyn organ II instancji winien skierować skarżącego na ponowne badanie we właściwym instytucie lub akademii medycznej, ale nie w Instytucie Medycyny Wsi w L., zaś orzeczenie lekarskie winno jednoznacznie zawierać sformułowanie, czy wykazywanie tzw. przeciwciał IgG, w stopniu bardzo wysoko dodatnim, zaś przeciwciał IgM w stopniu ujemnym oznacza istnienie boreliozy jako choroby, czy też nie ma to znaczenia dla jej ujawnienia. Z tych przyczyn uznać należy, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit.a Ppsa), a to zobowiązywało sąd do uwzględnienia skargi. Ponieważ zaskarżona decyzja nie nadawała uprawnienia skarżącemu, brak było podstaw do nadawania wyrokowi klauzuli z art.152 Ppsa.