SA/Rz 2147/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 27 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję SA/Rz 2147/02 U Z A S A D N I E N I E Starosta [...] decyzją [...] z [...].10.2001 odmówił M. B. przyznania zasiłku przedemerytalnego z uwagi na fakt, że wymiar okresu uprawniającego do takiego zasiłku nie jest wystarczający, wynosi bowiem 26 lat, 5 miesięcy i 17 dni, wobec ustawowej granicy 30 lat. Podstawę prawną decyzji stanowi art. 6 pkt 6, art. 37j ust. 1 pkt 1 i art. 37 l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz. U. 6, poz. 56 ze zm./ oraz 104 k.p.a. Organ uzasadnił decyzję w następujący sposób. Na podstawie art. 37j ust. 1 pkt 1 przyznaje się zasiłek przedemerytalny osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego, jeżeli posiada ona łączny okres zatrudnienia uprawniający do zasiłku co najmniej 30 lat /dla kobiet/. Prawo do niego, zgodnie z art. 37 l ust. 1 i 2 przysługuje na wniosek, jeżeli osoba w dniu rejestracji, lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych posiadała lub spełniła warunki do jego nabycia. Przysługuje on od następnego dnia po rejestracji /.../ albo następnego dnia po dniu złożenia wniosku i niezbędnych dokumentów do jego ustalenia. W postępowaniu ustalono, że w dniu 12.01.2000 M. B. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna, spełniła warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z dokumentów dołączonych do wniosku wynika okres uprawniający do zasiłku: 26 lat, 5 miesięcy i 17 dni. Okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, zgłoszony jako okres zatrudnienia, zgodnie z przepisem art. 24 ust. 2 ustawy nie jest okresem uprawniającym do zasiłku. Okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych również nie może być zaliczony, bowiem nie zostały spełnione warunki do nabycia zasiłku przedemerytalnego w okresie jego pobierania. W odwołaniu M. B. zarzuciła, że decyzja jest dla niej krzywdząca i przedwczesna. Dodała, że przed Sądem Rejonowym w J. /do sygn. [...]/ toczy się sprawa o sprostowanie świadectwa pracy dotyczącego zatrudnienia w szczególnych warunkach. Wniosła jednocześnie o zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia tej sprawy. Postanowieniem z [...] grudnia 2001 r. Wojewoda [...], przychylając się do w/w wniosku, zawiesił postępowanie na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. Wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2002 r. M. B. wniosła o podjęcie postępowania, przedkładając prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia 6 maja 2002 r., w którym sąd: 1) "prostuje świadectwo pracy M. B."... w ten sposób, że wykonywała pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze od dnia 15 lipca 1975 r. do 31 stycznia 1988 r.". 2) "prostuje świadectwo pracy M. B."... w ten sposób, że wykonywała pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze od 1 lutego 1988 r. do 31 grudnia 1999 r. Postanowieniem z [...] września 2002 r. Wojewoda podjął postępowanie, a decyzją [...] z dnia [...] września 2002 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty w sprawie odmowy przyznania zasiłku przedemerytalnego, oraz: - przyznał M. B. prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia 6 sierpnia 2002 r. w kwocie 572,10 zł, tj. 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych, - potrącił zaliczkę na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych, - stwierdził, że przyznany zasiłek przedemerytalny podlega waloryzacji na zasadach określonych dla zasiłków dla bezrobotnych obowiązujących w okresie ich wypłacania. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 37j w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2001 r., w myśl którego zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat /.../, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ dodał, że wprawdzie przepis 37 j obowiązywał do końca 2001 r., jednak przejściowy przepis 11 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2001 r. umocowuje organy do przyznawania zasiłków przedemerytalnych także po dniu 31.12.2001 r. o ile zachodzą przewidziane w normie prawnej przesłanki. Organ dodał, że analiza akt wskazuje, że dokonując rejestracji w dniu 12 stycznia 2000 r. M. B. spełniała warunki do nabycia statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W tym dniu udokumentowała okres pracy uprawniający do zasiłku 26 lat, 5 miesięcy i 17 dni. W toku postępowania odwoławczego przedstawiła dowód, że łączny okres wykonywania przez nią pracy uznawanej za pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze wynosi 24 lata 5 miesięcy i 17 dni /37j ust. 1 a/. Należało zatem stwierdzić, że rejestrując się w dniu 12.01.2000 r. spełniała określone w 37j ust. 1 pkt 2 warunki do nabycia zasiłku przedemerytalnego. W dalszym ciągu organ przytoczył przepis art. 37 l w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2001 r., który stanowi "prawo do zasiłku przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji posiadała lub spełniła warunki do jego nabycia", a w ust. 2, że zasiłki przysługują od następnego dnia po rejestracji albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. Argument organu I instancji, że wniosek o przyznanie zasiłku nie został złożony w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych jest nietrafny, bo przedłożony wyrok Sądu Rejonowego w J. świadczy, że w dacie rejestracji M. B. spełniała przesłanki do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Fakt złożenia wniosku i dokumentów po wyczerpaniu okresu zasiłkowego i wydaniu decyzji o tracie z tej przyczyny prawa do pobierania zasiłku ma wyłącznie wpływ na datę przyznania świadczenia wynikającą z 37 l ust. 2. W skardze do NSA M. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako krzywdzącej, oraz podniosła zarzuty dotyczące daty przyznania zasiłku i jego wysokości. Skarżąca zarzuciła, że zasiłek powinien być przyznany od daty rejestracji, tj. od dnia 12 stycznia 2000 r., albo od dnia wniesienia pozwu do Sądu Rejonowego o sprostowanie świadectwa pracy, albo od dnia ponownego wystąpienia do Urzędu Pracy w październiku 2001 roku. Zasiłek powinna otrzymać w wysokości 160 % kwoty zasiłku dla bezrobotnych. Powołała się na przepis art. 37 l ust. 2. Zarzuciła, że dopiero podczas rejestracji w PUP dowiedziała się, że przedłożone świadectwo pracy jest wadliwe i nie precyzuje, że wykonywana przez nią praca powinna być zakwalifikowana, jako wykonywana w warunkach szkodliwych. Niezwłocznie wystąpiła więc do Sądu o sprostowanie świadectwa, dlatego, w jej ocenie, za datę złożenia dokumentów należy przyjąć datę wniesienia pozwu do sądu. Uważa, że nie może ponosić konsekwencji złego wypełnienia świadectwa pracy przez pracodawcę, jak również długiej drogi sądowej spowodowanej przez niego. Uważa też, że PUP powinien odpowiednio kwalifikować jej pisma o przyznanie zasiłku przedemerytalnego względnie o wznowienie postępowania w sprawie. Odnośnie zasiłku przyznanego w wysokości 120 %, skarżąca podniosła bez dalszego uzasadnienia, że jej zdaniem powinien on wynosić 160 % wysokości zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że obowiązujący do dnia 31.12.2001 r. przepis art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy z 14.12.1994 r. o zatrudnieniu... oraz art. 11 ustawy z 17.12.2001 r. o zmianie m. in. tej ustawy oraz ustalony stan faktyczny sprawy przemawiają za przyjęciem, że organ prawidłowo ustalił datę przyznania zasiłku i jego wysokość. W dniu rejestracji w PUP /12.01.2000 r./ skarżąca udokumentowała okres uprawniający do zasiłku w wysokości 26 lat 5 miesięcy i 17 dni. Wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia 6 maja 2002 roku potwierdził zatrudnienie w warunkach szkodliwych przez okres 24 lat 5 miesięcy i 17 dni. Zgodnie z treścią przepisu art. 37 l ust. 2 w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2001 r. zasiłki przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się, albo po złożeniu wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. Skarżąca złożyła w/w wniosek 24.10.2001 r. wraz z dokumentami potwierdzającymi okresy zatrudnienia, bez dokumentu potwierdzającego pracę w warunkach szkodliwych. Fakt wniesienia pozwu przeciwko pracodawcy o sprostowanie świadectw pracy nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 37j ust. 1 a obowiązującym do 31.12.2001 r. okresy wykonywania pracy w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu dokumentacji. Prawomocne orzeczenie sądu skarżąca przedłożyła 5 sierpnia 2002 r. i dlatego przyznano prawo do zasiłku od dnia następnego /6 sierpień 2002 r./. Odnośnie wysokości przyznanego zasiłku organ podtrzymuje stanowisko, że zgodnie z przepisem art. 37j ust. 2 obowiązującym do 31.12.2001 r. wysokość zasiłku wynosi 120 % kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24. Stosownie do treści art. 37 j ust. 3 wysokość zasiłku wynosi 160 % dla osób zamieszkałych w dniu nabycia prawa do zasiłku w powiatach uznanych za szczególnie zagrożone wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Te okoliczności nie mają w sprawie miejsca, dlatego skarżącej przysługuje zasiłek w wysokości 120 %. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należy niniejsza sprawa/ podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując w ramach postępowania sądowo-administracyjnego kontroli zaskarżonego aktu, Sąd bada jego zgodność z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. W związku z tym, usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo. Zarzuty skargi dotyczą dwóch kwestii – daty przyznania zasiłku przedemerytalnego oraz wysokości tego zasiłku. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że zasiłek przedemerytalny jest świadczeniem przyznawanym na wniosek, osobie, która spełnia warunki określone ustawą z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz. U. Nr 25, poz. 128 ze zm./. Przepis art. 37j ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy stanowi, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku..., jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący: dla kobiet 30 lat, a 25 lat w przypadku przepracowania w tym okresie co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach, lub w szczególnym charakterze. Skarżąca w dniu rejestracji udokumentowała łączny okres zatrudnienia w wymiarze 26 lat, 5 miesięcy i 17 dni, dlatego organ I instancji, mając na względzie w/w przepis art. 37j ust. 1 i 2 słusznie odmówił jej przyznania zasiłku przedemerytalnego, stojąc na stanowisku, że jest to okres niewystarczający. Ponieważ jednak skarżąca w okresie późniejszym wykazała, że w wymienionym okresie zatrudnienia, przez 24 lata, 5 miesięcy i 17 dni pracowała w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze, okoliczność ta sprawiła, że organ odwoławczy przyznał jej prawo do zasiłku przedemerytalnego, zgodnie z powołanym przepisem. Sąd nie podziela trafności zarzutu skargi, że zasiłek ten powinien być przyznany od daty rejestracji /12.01.2000 r./ albo od dnia złożenia pozwu do sądu powszechnego o sprostowanie świadectwa pracy, albo od dnia ponownego wystąpienia do Urzędu Pracy. Przepis art. 37 l w/w ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie rejestracji skarżącej, jednoznacznie stanowi, że zasiłki przedemerytalne przysługują od następnego dnia po zarejestrowaniu się albo od następnego dnia po złożeniu wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. Jak wskazano wyżej, ustawodawca, za dzień przyznania zasiłku przyjmuje następny dzień po rejestracji, lub po złożeniu dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień. W dacie rejestracji skarżąca nie dysponowała dokumentami, na podstawie których można było przyznać jej zasiłek. Dopiero w dniu 5 sierpnia 2002 r. udokumentowała swoją pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w wymiarze uprawniającym do zasiłku i dlatego, zgodnie z w/w przepisem organ odwoławczy prawidłowo przyznał zasiłek od dnia następnego po złożeniu dokumentów. Ustawa w przepisie art. 37 l, a także § 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania świadczeń określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w myśl którego prawo do /.../ zasiłku przedemerytalnego ustala starosta, na podstawie karty rejestracyjnej oraz innych wymaganych do przyznania świadczenia dokumentów, przedstawionych przez osobę zarejestrowaną, obowiązkiem udowodnienia okoliczności uprawniających do zasiłku obarcza wnioskodawcę, a nie Urząd Pracy. Sąd zauważa, że ewentualnych roszczeń przeciwko zakładowi pracy o niewłaściwe wystawienie świadectwa pracy skarżąca może dochodzić w innym postępowaniu przed Sądem Pracy. Oceniając przedmiotowe postępowanie, sąd stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował przytoczone wyżej przepisy, przyjmując za datę przyznania zasiłku dzień 6 sierpnia 2002 roku. Dodać też należy, że powołany przepis art. 37j ustawy obowiązywał do końca 2001 roku, jednak zgodnie z przepisem przejściowym, a to art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. /Dz. U. 01.154,1793/ osoby, które przed wejściem w życie tej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego /.../ nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Odnośnie natomiast zarzutu skargi dotyczącego wysokości przyznanego zasiłku przedemerytalnego, to należy przytoczyć treść przepisu art. 37j ust. 3 i 5 ustawy o zatrudnieniu... w brzmieniu obowiązującym w dacie rejestracji skarżącej w powiatowym urzędzie pracy. Przepis ten ustala wysokość zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160 % zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w art. 24 ust. 1, dla osób zamieszkałych na terenach uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /ust. 3/. Przysługuje też – w wymienionej wysokości, również osobie, nie zamieszkałej w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy rozwiązany został po dniu 1 lipca 1996 r. z przyczyn dotyczących zakładu pracy w wyniku jednorazowego lub w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące zmniejszenia zatrudnienia o co najmniej 100 pracowników /ust. 5/. Wprawdzie Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 roku w sprawie określenia powiatów /gmin/ zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /Dz. U. 99.110.1264/ nie obejmuje miejscowości, w której skarżąca zamieszkuje, niemniej, z akt sprawy wynika, że jej ostatnim miejscem pracy w okresie od 1.02.1988 r. do 31.12.1999 r. była firma A. S.A. z siedzibą w W. Oddział w J., a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem, z przyczyn leżących po stronie zakładu pracy. Jako podstawę prawną powołano art. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz. U. Nr 4 z 1990 r. ze zm./, który stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się do zakładów pracy, w których następuje zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych lub w związku ze zmianami organizacyjnymi /.../ gdy zmiany te następują w celu poprawy warunków pracy lub warunków środowiska naturalnego, jeżeli powodują konieczność jednorazowego lub w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące, rozwiązania stosunków pracy z grupą pracowników obejmującą co najmniej 10 % załogi, lub co najmniej 100 pracowników w zakładach zatrudniających powyżej 1.000 pracowników. Wysokość zasiłku Wojewoda ustalił w oparciu o przepis art. 37j ust. 1 pkt 2 w brzmieniu nadanym art. 4 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 roku o zmianie m. in. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz. U. 31 XII 2000, tekst jedn. Dz. U. 01.6.56/, który to przepis wszedł w życie po dacie rejestracji skarżącej w dniu 12 stycznia 2000 roku. Przepis art. 37j uprawnia do zasiłku przedemerytalnego w określonej wysokości, osobę spełniającą wymienione w ustawie warunki w dacie rejestracji w urzędzie pracy, wobec czego organ obowiązany był ocenić, czy w dacie rejestracji w urzędzie pracy w dniu 12 stycznia 2000 roku M. B. spełniła warunki do przyznania jej zasiłku przedemerytalnego. Po ustaleniu tej okoliczności należało dokonać oceny przedstawionego przez skarżącą świadectwa pracy z ostatniego miejsca pracy – firmy A. S.A. pod kątem sposobu rozwiązania z nią stosunku pracy, celem ustalenia, czy zaszły podstawy przewidziane w art. 1 w/w ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy. Po rozpatrzeniu tej okoliczności należało ocenić, czy zachodzą przesłanki z przepisu art. 37 ust. 5 w brzmieniu obowiązującym w dniu rejestracji, celem ustalenia wysokości zasiłku. Do takich działań zobowiązuje zasada prawdy obiektywnej wyrażona w przepisie art. 7 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Również przepis art. 77 k.p.a. zobowiązuje organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. W ocenie Sądu organ tego nie uczynił. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ ustali, uwzględniając uwagi sądu, czy skarżąca, w dacie rejestracji w urzędzie pracy nabyła prawo do zasiłku przedemerytalnego, a jeżeli tak – to w jakiej wysokości. Wskazując na powyższe Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu, dlatego uwzględniając skargę, uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o przepis art. 145 § 1 ust. 1 pkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, o kosztach orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.