SA/Rz 2187/02
WyrokWSA w Rzeszowie2004-11-02
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Krystyna Józefczyk, Robert Sawuła
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może rozstrzygać spór graniczny dotyczący własności nieruchomości w ramach postępowania o zmianę wpisu w ewidencji gruntów?Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie może rozstrzygać sporów granicznych dotyczących własności nieruchomości, ponieważ ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny i nie służy do samodzielnego dokonywania zmian prawnych w zakresie prawa własności. Wpisy w ewidencji stanowią jedynie potwierdzenie istniejącego stanu prawnego.Stan faktyczny
Skarżący R. J. domagał się wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów dotyczących przebiegu granicy między działką nr 22 a działkami nr 252/1 i 252/2. Organ I instancji odmówił wprowadzenia zmian, wskazując na toczące się postępowanie rozgraniczeniowe. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że sporne działki powstały z części innych działek, a spór graniczny powinien być rozstrzygnięty w odrębnym postępowaniu. Skarżący wniósł skargę do sądu, domagając się przywrócenia stanu pierwotnego działki nr 22.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Robert Sawuła Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala
SA/Rz 2187/02
U z a s a d n i e n i e
Decyzją z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 20 ust. 1 i 2, art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. Nr 100 z 2000r., poz. 1086/ po rozpatrzeniu odwołania R. J. od decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] lipca 2002 r. odmawiającej wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów wsi D. zmiany przebiegu granicy pomiędzy działką Nr 22 a działkami Nr 252/1 i 252/2 – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że na skutek wniosku R. J. z dnia 17 grudnia 2001 r. dotyczącego przebiegu granic działki Nr 22 będącej jednocześnie granicą wsi D. i L. przeprowadzone zostało postępowanie przez Starostę Powiatu [...] które wykazało, że w sprawie toczy się rozgraniczenie wszczęte postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 20 listopada 2001 r. Wobec tego organ I instancji odmówił wprowadzenia żądanych zmian.
Od decyzji tej odwołanie złożył R. J. podnosząc, że granice pomiędzy wsiami wyznaczone zostały bez jakichkolwiek pomiarów na gruncie. Zarzucił też organowi I instancji, że nie wyjaśnił szczegółowo sprawy.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ stwierdził, że w latach 1975 – 1978 została opracowana mapa zasadnicza w skali 1 : 2000 i wówczas dokonano zmiany granicy pomiędzy wsią D. a wsią L. na odcinku działki Nr 22. W wyniku tej zmiany część działki Nr 643 położonej w L. wykazanej na rzecz A. B. została włączona do wsi D. W 1992 r. na bazie mapy zasadniczej dokonano odnowienia operatu ewidencji gruntów wsi D. W odnowionym operacie ewidencyjnym zostały wykazane zmiany dokonane w latach 70-tych. Działka Nr 252/1 o pow. 0,01 ha została wykazana w operacie w dalszym ciągu na rzecz K. i E. K. ale wsi D., podobnie działka Nr 252/2 o pow. 0,03 ha na rzecz A. B. Podczas odnowienia operatu ewidencyjnego działka Nr 22 o pow. 0,46 ha wsi D. wykazana na rzecz R. J. zmieniła powierzchnię na 0,45 ha i stanu tego strona nie zakwestionowała po zapoznaniu się z nim w dniu 3 września 1992 r. Analiza dokumentów pozwala stwierdzić, że zmiana powierzchni nie wynikała ze zmiany przebiegu granic ale dokładniejszego pomiaru i obliczeń. Aktualnie istnieje spór graniczny pomiędzy R. J. a A. B., przy czym jak wynika z protokołu z dnia 17 maja 2002 r. zdaniem R. J. północna granica działki Nr 22 przebiegała zawsze górą skarpy i odpowiadała północnej granicy działek Nr 252/1 i 252/2, które to działki powstały z jego gruntu. Natomiast A. B. do protokołu stwierdziła, że po granicy działek Nr 22 z działkami Nr 252/1 i 252/2 przebiega droga, która powstała częściowo z jej a częściowo z R. J. gruntu. Przylegająca do drogi skarpa stanowiła własność jej rodziców. Wobec powyższego ustalenie przebiegu granicy winno nastąpić w odrębnym postępowaniu, którego wyniki uwzględnione zostaną w operacie ewidencyjnym. Co się tyczy zaś zarzutu, iż działki 252/1 i 252/2 powstały z działki skarżącego to organ stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, iż powstały one z części działek Nr 643 i 645 poł. we wsi L.
Na decyzję tą skargę złożył R. J. domagając się jej uchylenia łącznie z rozstrzygnięciem organu I instancji. Opisując szczegółowo stan faktyczny sprawy twierdził, że utworzenie działek Nr 252/1 i 252/2 jest błędem geodezyjnym, przy czym zmiany te wprowadzono bez pomiarów i spisania protokołów. Skutkiem tego jest sytuacja, że właściciele nie umieją wskazać granicy działek, a do działki 252/2 przyznaje się zarówno A. B. jak i W. S. Świadczy to o tym, że istnieje bałagan i w związku z tym skarżący zrezygnował z postępowania rozgraniczeniowego. W związku z tym skarżący domagał się przywrócenia działki Nr 22 do stanu pierwotnego.
Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie i ponownie przedstawił stan faktyczny występujący w sprawie. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego istnienia dwóch właścicieli działki Nr 252/2 stwierdził, że działka ta stanowi własność A. B. na podstawie aktu notarialnego z dnia 4 lipca 1994 r., przy czym poprzednim właścicielem tej nieruchomości była S. W.
W uzupełnieniu skargi R. J. przedłożył dodatkowe dokumenty w tym m.in. kserokopię decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2002r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego działek objętych postępowaniem, wobec cofnięcia wniosku przez R. J.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga jest nieuzasadniona.
W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę –Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z 2002r. ze zm.) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002r. ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a. ), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu - w tym przypadku decyzji administracyjnej - z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ). Sąd stwierdza ponadto nieważność decyzji lub jej niezgodność z prawem, jeżeli zachodzą odpowiednie przesłanki, przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że nie narusza ona prawa w sposób wyżej opisany.
Stan faktyczny wynikający z akt administracyjnych jest następujący: protokołem granicznym z dnia 9.09.1976r. ustalone zostały granice pomiędzy wsią D. i L. (K.12-15) z naniesieniem tych granic na szkicu granicznym z tej samej daty (k.16). Skutkiem takiego przebiegu granic pomiędzy wsiami część działki nr 643 o pow. 0,03ha oraz działki nr 645 o pow.0,01ha położonych w L. znalazło się w D. W 1992r. dokonano odnowienia ewidencji gruntów i częściom działek, które znalazły się w D. nadane zostały nowe numery – odpowiednio 252/2 i 252/1 (K.19-20). Nową ewidencją objęta została również działka nr 22 R. J., która z dotychczasowej powierzchni 0,46ha, po pomiarach, wykazała powierzchnię 0,45ha; z odnowioną ewidencją gruntów zgodził się w dniu 3.09.1992r. R. J. podpisując stosowne zestawienie bez uwag (k.21-22). Taką też powierzchnię działka nr 22 wg stanu ewidencyjnego miała w okresie prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie (k.23). W tym samym czasie powierzchnia działek sąsiednich nie uległa zmianie: działka nr 252/2 wpisana na rzecz A. B. miała powierzchnię 0,03ha, zaś działka nr 252/1 wpisana na rzecz E. i K. K. – 0,01ha (K.24,25). Z protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 17.05.2002r. wyznaczonej na gruncie w związku z wnioskiem R. J. wynika, że pomiędzy A. B. i skarżącym istnieje spór graniczny, przy czym w tej sprawie toczy się już postępowanie rozgraniczeniowe. Powyższe legło u podstaw decyzji o odmowie wprowadzenia zmiany przebiegu i konfiguracji granic działek nr 252/1 i 252/2 z działką nr 22 w operacie ewidencji gruntów obrębu D.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 17.05.1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. nr 30 poz. 169 ze zm.). Stosownie do art.20 ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:
1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty,
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych,
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:
1) właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części,
2) miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt l,
3) informacje o wpisaniu do rejestru zabytków,
4) wartość nieruchomości (art.20 ust.2 ustawy).
W myśl art.22 ust.1 ustawy ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie a osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51, są obowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z decyzji właściwych organów (ustęp 2).
Ze wskazanych przepisów jednoznacznie wynika, że ewidencja gruntów to jedynie zbiór informacji o gruntach i budynkach, ich właścicielach oraz osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami i budynkami.
Na tle wskazanych unormowań w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane zostało stanowisko, że zapisy w ewidencji mają wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny, a dokonywane zmiany nie mogą rozstrzygać o prawie własności oraz przedmiocie własności ( tak NSA w wyroku z dnia 14.11.1996r. sygn. IISA 1824/95 – nie publ.). Z kolei w wyroku z dnia 17.02.1993r. sygn. II SA 1155/92 (ONSA Nr 2 z 1994r. poz. 61) stwierdzone zostało, że decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności. W podobny sposób wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 23 stycznia 1998r. sygn. II SA 1283/97 (Wokanda 1998/9 str. 40) stwierdzając, iż wpis do ewidencji gruntów i budynków stanowi potwierdzenie istniejącego stanu prawnego nieruchomości. Postępowanie o zmianę treści wpisu nie służy samodzielnemu dokonywaniu zmian prawnych w tym zakresie.
Podzielając w całości zaprezentowaną linię orzecznictwa stwierdzić należy, że żądanie skarżącego nie mogło być przed organem ewidencyjnym zrealizowane, gdyż sprowadza się do uregulowania sporu granicznego, który jest sporem o własność. Do takich zaś celów ewidencja nie służy.
Końcowo należy wyjaśnić, że zgodnie z § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. (Dz. U. nr 38, poz.454), przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:
1) w postępowaniu rozgraniczeniowym,
2) w celu podziału nieruchomości,
3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów,
4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości,
5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków.
Ponieważ skarżący nie dysponował żadnym z wymienionych powyżej dokumentów, dlatego żądanie wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów dotyczące przebiegu granicy nie mogło być uwzględnione. Z tych przyczyn – skoro zaskarżona decyzja prawa nie narusza – skarga podlega oddaleniu, w oparciu o art.151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło