SA/Rz 2223/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. i M. M. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki okratowania balkonu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. na rzecz skarżących J. i M. M. solidarnie kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 2223/02 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...].06.2002 r., Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta R. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie okratowania balkonu mieszkania nr 61 w budynku wielorodzinnym przy ul. K. 6 w R. w postaci metalowych prętów zamontowanych przez J. i M. M.. Postępowanie umorzył na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Na skutek odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "N." w R., P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. decyzją z dnia [...].10.2002 r., Nr [...] uchylił wskazaną na wstępie decyzję organu I instancji i nakazał J. i M. M. dokonać rozbiórki samowolnie zamontowanego okratowania balkonu mieszkania nr 61 w budynku wielorodzinnym przy ul. K. 6 w R.. Decyzję wydał na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane /tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 z późn.zm./ i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy ustalił, że J. i M. M. zajmują mieszkanie nr 61, położone na parterze na prawach spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. W 1991 roku bez pozwolenia na budowę okratowali balkon tego mieszkania. Spółdzielnia Mieszkaniowa do odwołania dołączyła opinię opracowaną przez rzeczoznawcę inż. M. B. oraz pismo A. i T. C. zajmujących mieszkanie nr 63 położone nad mieszkaniem zobowiązanych. Z przedłożonej opinii wynika, że oprócz pionowych prętów w kracie występują poziome elementy stalowe umożliwiające i ułatwiające wspinanie się po nich do pomieszczeń położonych na I piętrze. Elementami poziomymi są wspawane w narożnikach okratowania poziome odcinki prętów o długości około 25 cm umieszczone około 75 cm powyżej poziomu balustrady balkonu oraz płaskownik usztywniający pionowe pręty okratowania umieszczony około 25 cm powyżej poziomu balustrady balkonu, a także poziomy płaskownik umieszczony 2,6 m nad poziomem płyty balkonowej. Przedstawiony stan rzeczy ilustrują 2 fotografie dołączone do odwołania. A. i T.C. w swoim piśmie twierdzą, że wykonana krata umożliwia wejście po jej elementach poziomych na I piętro, co stwarza zagrożenie dla ich bezpieczeństwa i mienia. Oceniając przedstawiony stan faktyczny organ II instancji stwierdził, że skoro krata została zamontowana w 1991 roku, zatem ma w tej sprawie zastosowanie § 271 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3.07.1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. Nr 17, poz. 62 z późn.zm./. Z powołanego przepisu wynika, że elementy budynków jak kraty okienne nie powinny zagrażać bezpieczeństwu ludzi i mienia. Podczas rozprawy administracyjnej w dniu 11.09.2002 r. ustalono, że okratowanie jest nieotwieralne. Krata jest umieszczona na balkonie mieszkania na parterze, a wierzch balkonu znajduje się około 1,4 m nad terenem. Okratowanie balkonu stanowi przedłużenie balustrady balkonowej, jest wykonane z prętów i płaskowników stalowych trwale pospawanych i ma poziome stalowe elementy umożliwiające wejście na balkon mieszkania na I piętrze. Istnienie kraty nieotwieralnej stwarza dodatkowe zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi znajdujących się na okratowanym balkonie w czasie ewentualnego pożaru. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie skarżący J. i M. M. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucili, że organ odwoławczy przeprowadził rozprawę administracyjną w której nie brali udziału, ponieważ nie zostali zawiadomieni o tej czynności. Ponadto organ II instancji pozbawił ich możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i ustaleń przez co naruszył art. 10 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest nieprecyzyjne, bo nie podaje jakie konkretne przepisy narusza przedmiotowe okratowanie. Okratowanie wykonane jest z pionowych elementów stalowych, zatem niezrozumiałe jest w jaki sposób można się po nich wspinać do pomieszczeń położonych wyżej. Okratowanie nie styka się z balkonem sąsiada, przeto również niezrozumiałym jest w jaki sposób istniejące okratowanie zagraża bezpieczeństwu sąsiada. W ogóle nie wzięto pod uwagę bezpieczeństwa skarżących. Przedmiotowe okratowanie istnieje od 12.06.1991 r. i do tej pory żadnego niebezpieczeństwa nie spowodowało. Odległość pomiędzy balustradą balkonu skarżących, a umocowaniem pionowych prętów wynosi 1,50 m. Organ odwoławczy nie podał przepisu, z którego by wynikało, że okratowanie musi być otwierane. Balkon skarżących nie służy do ewakuacji ludzi na wypadek ewentualnego pożaru. W pokoju, w którym jest przedmiotowy balkon istnieje duże otwieralne okno, którym na wypadek ewentualnego pożaru można wydostać się na zewnątrz. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. wniósł o oddalenie skargi i w replice na zarzuty podniesione w skardze wyjaśnił, że rozprawa administracyjna została wyznaczona na dzień 11.09.2002 r. Zawiadomienie o terminie rozprawy wysłano do skarżących, ale skarżący przesyłki zawierającej zawiadomienie nie podjęli. Poczta awizowała przesyłkę w dniu 21.08.2002 r. i z powodu jej niepodjęcia została zwrócona do organu odwoławczego z adnotacją, że zwrot przesyłki jest wynikiem nie podjęcia jej w terminie. Ostatnim dniem odbioru przesyłki z placówki pocztowej był dzień 28.08.2002 r. Art. 44 k.p.a. stanowi, iż po złożeniu przesyłki w placówce pocztowej na okres 7 dni i umieszczeniu zawiadomienia w skrzynce na korespondencję /lub inne/ doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia terminu. Organ I instancji zawiadomił skarżących o wniesieniu odwołania przez Spółdzielnię Mieszkaniową, zatem mogli zapoznać się z aktami sprawy w siedzibie organu odwoławczego. Decyzję o rozbiórce okratowania balkonu, organ II instancji wydał na podstawie art. 51 prawa budowlanego z 1994 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy art. 44 i art. 10 § 1 k.p.a. są zasadne. Z zawiadomienia z dnia 9.08.2002 r. /K. 12 akt administracyjnych II instancji/ wynika, iż P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. wyznaczył na dzień 11.09.2002 r. rozprawę administracyjną na działce położonej przy ul. K. 6 w R.. Zawiadomienie o wyznaczeniu takiej czynności procesowej skierowano m. innymi do skarżących J. i M.M. na ich aktualny adres zamieszkania. Ze zwrotnego dowodu doręczenia przesyłki wynika tylko tyle, że doręczyciel nie zastał w dniu 21.08.2002 r. skarżących w mieszkaniu i awizował nadejście przesyłki /21.08.2002 r./, która nie została podjęta w terminie i w dniu 29.08.2002 r. przekazano ją nadawcy, czyli organowi II instancji. Przedstawiony stan faktyczny wskazuje, iż chodzi tu o tzw. doręczenie zastępcze lub subsydiarne w rozumieniu art. 44 k.p.a. Zgodnie z przywołanym przepisem skuteczność doręczenia przesyłki uzależniona jest od łącznego spełniania n/w przesłanek: 1) niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 42 i 43 k.p.a., 2) złożenia pisma w placówce pocztowej, 3) umieszczenia zawiadomienia o nadejściu przesyłki pocztowej i możliwości jej odebrania w skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata lub innego pomieszczenia. Druk zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki użyty przez organ odwoławczy, nie odpowiada wymogom przewidzianym w art. 44 k.p.a., gdyż nie ma w nim rubryki o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym i o pozostawieniu zawiadomienia o nadejściu przesyłki w skrzynce listowej lub w drzwiach mieszkania adresata. Doręczyciel na dowodzie doręczenia, jak również na kopercie zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy administracyjnej nie zanotował, że zawiadomienie o nadejściu pisma dla skarżących umieścił w skrzynce listowej lub w drzwiach ich mieszkania. Brak takiej informacji na dowodzie doręczenia przesyłki w sposób zastępczy, czyni doręczenie bezskutecznym /zob. Grzegorz Łaszczyca – Postępowanie administracyjne ogólne, Wydawnictwo C.H. Beck, W-a 2003 r., str. 434 oraz teza wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22.02.2001 r., sygn. akt III RN 70/00 – OSNAPiUS, Nr 19/2001 r., poz. 574/. Dopełniając powołany stan faktyczny należy dodać, iż skarżący twierdzili, iż nie wiedzieli o terminie rozprawy administracyjnej /brak zawiadomienia o nadejściu przesyłki/ i z tego powodu byli nieobecni na rozprawie w dniu 11.09.2002r. Nieobecność skarżących na rozprawie potwierdza protokół z rozprawy /K. 15 akt II instancji/. Podczas rozprawy przeprowadzono dowód z oględzin balkonu mieszkania skarżących. W tym przypadku z naruszeniem art. 44 k.p.a. wiąże się również naruszenie art. 79 k.p.a., bowiem nieskuteczność doręczenia skarżącym zawiadomienia o terminie rozprawy administracyjnej pozbawiła ich możliwości złożenia wyjaśnień co do okoliczności związanych z przeprowadzeniem dowodu z oględzin balkonu. Z art. 10 § 1 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, a przed podjęciem rozstrzygnięcia był obowiązany zawiadomić skarżących o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W aktach sprawy organ II instancji nie ma dowodu, iż organ ten pouczył skarżących o treści w/w przepisu. W odpowiedzi na skargę /K. 23/2 akt sądowych/, organ odwoławczy nie negował braku pouczenia skarżących o treści art. 10 § 1 k.p.a., a zaniechanie dopełnienia tego obowiązku tłumaczył tym, że skarżący zostali zawiadomieni przez organ I instancji o wniesieniu odwołania przez Spółdzielnię Mieszkaniową "N. M." w R. i w związku z tym mieli możliwość zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie organu odwoławczego. Wprawdzie art. 131 k.p.a. /obowiązek zawiadomienia stron o wniesieniu odwołania/, służy do realizacji zasady ogólnej k.p.a. czynnego udziału stron w postępowaniu /art. 10 § 1 k.p.a./, jednakże czynność z powołanego przepisu nie może zastępować obowiązku organu odwoławczego wynikającego bezpośrednio z art. 10 § 1 k.p.a. in fine. Czynności te są podejmowane na różnych etapach postępowania, przeto nie mogą być utożsamiane. Jaskrawym tego przykładem jest przedmiotowa sprawa. Otóż organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. przeprowadził nowe dowody w sprawie, jak: oględziny balkonu skarżących, dowód z opinii rzeczoznawcy budowlanego M.B. /przeciwstawna w stosunku do opinii J.M./, z materiału fotograficznego /zdjęcia okratowanego balkonu/. Oznacza to, że stan faktyczny istniejący w dacie zakończenia postępowania przed organem I instancji, a stan sprawy istniejący przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ II instancji nie był taki sam. Z przytoczonego przykładu wyraźnie wynika, że czynność organu I instancji z art. 131 k.p.a., nie może zwalniać organu odwoławczego od obowiązku wynikającego bezpośrednio z art. 10 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 140 k.p.a. w sprawach nie uregulowanych w art. 136-139 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Zdaniem Sądu, art. 10 § 1 k.p.a., jak również przepisy dotyczące postępowania dowodowego mają bezpośrednie zastosowanie w postępowaniu odwoławczym. Naruszenie art. 10 § 1, art. 44 i art. 79 k.p.a. pociągnęło za sobą także skutki procesowe wynikające z art. 81 k.p.a. Ten ostatni przepis tanowi, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Skoro skarżący w postępowaniu odwoławczym nie mieli możliwości wypowiedzenia się co do dowodów przeprowadzonych w tym postępowaniu zatem ocena tych dowodów przez organ odwoławczy była bezskuteczna. Taki stan rzeczy wyłącza także kontrolę sądowoadministracyjną zaskarżonej decyzji w zakresie prawidłowości oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "b" i "c", art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./, Sąd orzekł jak w punkcie I i II wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł po myśli art. 97 § 2 w/w przepisów wprowadzających. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy powtórzy postępowanie dowodowe, czyli przeprowadzi dowód z oględzin balkonu skarżących, dowód z opinii rzeczoznawcy M. B. i z materiału fotograficznego i przed dokonaniem tych czynności dokładnie sprawdzi czy strony o tej czynności zostały skutecznie powiadomione. Zapewni stronom możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przy ocenie materiału dowodowego zwróci też uwagę na ewentualne rozbieżności, do których ustosunkuje się w uzasadnieniu decyzji.