SA/Rz 2286/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: ref. staż. Anna Mazurek Ferenc po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2004 r. na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Rzeszowie Anny Sieradzkiej-Żukowskiej sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz J. K. kwotę 10 zł /dziesięć/ tytułem kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 2286/01 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...].02.2001r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. Nr 142 poz. 950 ze zm.), pozbawił J. K. uprawnień kombatanckich przyznanych z tytułu walk zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej od 1.06.1947r. do 31.12.1947r., bowiem w okresie tym wymieniony prowadził działalność w organach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej. W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...].09.2001r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].02.2001r. o pozbawieniu J. K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że rozpatrując ponownie sprawę na skutek złożonego wniosku w trybie art.127 § 3 Kpa, nie budzi wątpliwości fakt nabycia uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej. W związku z tym w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień osoby, które na mocy przepisów dotychczasowych uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Odnosząc się natomiast do podniesionej we wniosku kwestii przynależności do AK organ poinformował, że termin do składania nowych wniosków wraz z rekomendacją stowarzyszenia właściwego dla danego rodzaju działalności upłynął z końcem 1998 roku. Z tych przyczyn orzeczono jak w decyzji. Na decyzję tą skargę złożył J. K. wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej ze stanem faktycznym. W pierwszej kolejności przyznał, że uprawnienia kombatanckie uzyskał za walkę zbrojną z UPA; zarzucił jednak, iż w latach 1940-1945 należał do Ruchu Oporu, na dowód czego przedstawił w postępowaniu weryfikacyjnym dowody. Na tej podstawie domagał się przywrócenia uprawnień kombatanckich. Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie podkreślając, że działalność w ramach ORMO nie stanowi w świetle obowiązujących przepisów działalności kombatanckiej. W postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zgłosił swój udział Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Rzeszowie, który do protokołu rozprawy wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, bowiem w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 (Dz.U. z 2003, nr 72, poz. 658), art.22 ust.3 utracił moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do przepisu art.97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach, o których mowa w § 1, stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sadowych. Sytuacja, o jakiej mowa w tym przepisie ma miejsce w niniejszej sprawie, zatem skarga wniesiona przed dniem 1.01.2004r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie rozpatrzona została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Sąd ten, stosownie do przepisu art.134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270, zwaną dalej - Ppsa), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stan faktyczny przedstawia się następująco: zawiadomieniem z dnia 28.12.2000r. Kierownik Urzędu wszczął postępowanie weryfikacyjne w sprawie uprawnień kombatanckich posiadanych przez J. K., o czym powiadomił zainteresowanego, wzywając jednocześnie do nadesłania wszelkich wiarygodnych wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów mających wpływ na posiadane uprawnienia. Odpowiadając na wezwanie skarżący przy piśmie z dnia 10.01.2001r. nadesłał żądane przez organ dokumenty oraz złączył oświadczenie podpisane przez trzech świadków, że w czasie okupacji współpracował z Ruchem Oporu, a w jego domu mieścił się punkt kontaktowy Armii Krajowej; wskazał jednocześnie osoby, które dowodziły w AK. Przy takich dokumentach, uwzględniając materiał dowodowy znajdujący się w aktach byłego ZBOWiD, Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...].02.2001r. pozbawiła J. K. uprawnień kombatanckich, nie odnosząc się do przesłanego oświadczenia podpisanego przez świadków. Decyzja ta utrzymana została w mocy po rozpatrzeniu wniosku, w którym skarżący twierdził, że składał przysięgę Armii Krajowej, będąc jej łącznikiem. Rozstrzygnięcie to stanowi przedmiot skargi. Postępowanie weryfikacyjne uregulowane zostało w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. 1997 r. Nr 116 poz. 745) i z mocy § 17 w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Taka regulacja pozwala na stwierdzenie, że postępowanie weryfikacyjne jest postępowaniem administracyjnym z odrębnościami wynikającymi ze wskazanego powyżej rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów. Skoro tak, to Kierownik Urzędu miał obowiązek zawiadomić stronę o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego wzywając jednocześnie do przedstawienia związanych z przedmiotem postępowania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów (§ 4 rozporządzenia). Wyjaśnienia te oraz nadesłane dokumenty stanowią cześć materiału dowodowego i podlegają ocenie w powiązaniu z innymi dowodami znajdującymi się w aktach sprawy. Organ przy tym w całym postępowaniu weryfikacyjnym winien kierować się zasadami ogólnymi rządzącymi postępowaniem administracyjnym, w tym zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej sformułowaną w art.7 Kpa. Przy ocenie zaś materiału dowodowego musi mieć na uwadze wymagania wynikające z przepisu art.80 Kpa. Ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinny znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, przekonującym zarówno co do prawidłowości oceny sytuacji wynikającej z prawa materialnego, jak i co do zasadności treści rozstrzygnięcia. Tymczasem z przedstawionego powyżej stanu faktycznego wynika, że Kierownik Urzędu naruszył przepisy postępowania, a to art.7, art.77 § 1, art.80 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim w decyzji z dnia [...].02.2001r. w żaden sposób nie odniósł się do zaoferowanych w związku z postępowaniem weryfikacyjnym przez skarżącego dowodów. Nie uczynił tego również w zaskarżonej decyzji stwierdzając jedynie, że termin do składania nowych wniosków upłynął z końcem 1998r. Ten ostatni pogląd, aczkolwiek prawidłowy w dacie orzekania przez organ o ile dotyczył nowych wniosków, nie uzasadniał w tej sprawie zajętego stanowiska. Skarżący bowiem nie składał nowego wniosku, a jedynie w postępowaniu weryfikacyjnym przedstawił dowody, które jego zdaniem uzasadniały "zatrzymanie" uprawnień kombatanckich z innego jednak - niż posiadany -tytułu. W kwestii możliwości wykazania w postępowaniu weryfikacyjnym, że uprawnienia kombatanckie przysługują nie tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej", lecz także na podstawie innego tytułu prawnego, dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego nie było jednolite. W kilku wyrokach wyrażony został pogląd o braku obowiązku dokonywania w postępowaniu weryfikacyjnym ustaleń dotyczących okoliczności uprawniających do przyznania uprawnień z tytułu innej działalności. Wyrażono też zapatrywanie, że "jeżeli z materiału zebranego w sprawie wynika, że osobie, której przyznano uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu wymienionego w art.25 ust.2 pkt 2 ustawy, przysługują uprawnienia na innej podstawie prawnej, to administracyjny organ orzekający nie może pozbawić jej uprawnień kombatanckich bez należytego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu weryfikacyjnym. W sprawach administracyjnych, w których prawa lub obowiązki stron wynikają ze stanu faktycznego oraz prawnego regulowanego przez tą samą ustawę, a także w których właściwy jest ten sam organ administracji państwowej, może toczyć się jedno postępowanie dotyczące tej samej sprawy i nie ma potrzeby prowadzenia odrębnego postępowania" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4.09.1996r. sygn. III ARN 30/96, OSNAPU nr 6/1997, poz.83). Pogląd analogiczny wyrażony został również późniejszych orzeczeniach, w tym w wyroku z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. III RN 77/2000 (OSNAPiUS 2001/15 poz. 475) gdzie stwierdzone zostało, że procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym lub innym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej", lecz także na podstawie innego tytułu prawnego (art. 1 ust. 2 - art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, tekst jednolity: Dz. U. 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zm. oraz § 2 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień, Dz. U. 1997 r. Nr 116 poz. 745). Także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczało taką możliwość. I tak w uchwale z dnia 3.12.2001r. sygn. OPS 11/01 (ONSA nr 3 z 2002r., poz.100) Sąd przyjął, że przewidziany w art.22 ust.3 ustawy o kombatantach (...) termin zastrzeżony do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich nie dotyczy sytuacji, gdy weryfikowany kombatant, który uzyskał uprawnienia kombatanckie jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zgłasza w postępowaniu weryfikacyjnym prowadzonym także po dniu 31.12.1998r., iż zachodzą okoliczności uzasadniające po jego stronie tytuł do uprawnień kombatanckich określonych w tej ustawie. Natomiast w uchwale z dnia 4.03.2002 sygn. OPS 13/01 (ONSA nr 4 z 2002r., poz.132) stwierdzono, że wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. Podzielając zaprezentowaną powyżej linię orzecznictwa SN i NSA stwierdzić należy, że skoro J. K. w postępowaniu weryfikacyjnym wskazał na inny tytuł kombatancki, to rzeczą organu było kwestię tą zbadać i wyjaśnić. Dodać też należy, że w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 (Dz. U. z 2003, nr 72, poz. 658), art.22 ust.3 utracił moc. Ponieważ Kierownik Urzędu zarzutu tego nie rozpatrzył, dlatego zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit.c Ppsa. Orzeczenie określające, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku uzasadnia art.152 Ppsa. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 Ppsa.