SA/Rz 237/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. F. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżącego I. F. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 237/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania I. F. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 74, art. 80 i art. 81 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400, ze zm.) oraz § 1, § 2 i § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 15, poz. 68). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pismem z dnia 5 listopada 1996 r. I. F. wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w związku z zakupem 19.10.1995 r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w D. przy ul. T. Wobec braku informacji o sposobie rozpatrzenia wniosku I. F. wystąpił w dniu 23 listopada 2002 r. o przyspieszenie załatwienia sprawy. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, działając na podstawie art. 37 § 2 k.p.a. wyznaczył Komendantowi Powiatowemu Państwowej Straży Pożarnej 30 - dniowy termin do załatwienia sprawy. Organ I instancji wydał w wyznaczonym terminie - [...] grudnia 2002 r. decyzję Nr [...], w której nie przyznał pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej. W motywach tej decyzji organ wskazał, że w chwili zakupu mieszkania I. F. pełnił służbę przygotowawczą, natomiast do pomocy finansowej uprawnieni są strażacy w służbie stałej. I. F. odwołał się od tej decyzji, uznając ją za krzywdzącą. Wskazał, że organ uwzględnił stan prawny z chwili złożenia wniosku - fakt, iż nie był wówczas strażakiem mianowanym, zamiast stanu prawnego, jaki istniał w czasie orzekania przez organ I instancji. W opisanej na wstępie decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej przywołał art. 74 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, zgodnie z którym strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Formą zastępczą uprawnienia strażaka do lokalu mieszkalnego, który nie uzyskał decyzji administracyjnej o przydziale jest pomoc finansowa na uzyskanie takiego lokalu lub domu (art. 80 ustawy). Prawo do przydziału lokalu mieszkalnego, a tym samym prawo do pomocy finansowej na uzyskanie takiego lokalu posiada strażak mianowany w służbie stałej. I. F. został mianowany w służbie stałej w dniu 1 maja 1996 r., jednak po myśli § 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej (...) pomocy takiej nie przyznaje się strażakowi, który nie spełnia warunków do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej zgodnie z art. 81 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Przepis ten w pkt 2 stanowi, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przyznaje się strażakowi posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy. Wobec tego, że odwołujący w dniu mianowania posiadał już lokal mieszkalny, który nabył 19.10.1995 r., nie przysługuje mu prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Organ odwoławczy odrzucił również zarzuty wskazujące, że I. F. od początku służby w PSP jest strażakiem mianowanym. Decyzją Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...].02.1994 r. stwierdzona została nieważność aktu mianowania strażakiem na stałe, a decyzją Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej z [...].02.1994 r. I. F. z dniem 1 maja 1993 r. został mianowany na stanowisko stażysty w JR-G Nr [...] w D. na okres 3-letniej służby przygotowawczej. Mianowanie na stałe uzyskał w dniu 1 maja 1996 r. Decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego I. F., wnosząc o jej zmianę. Skarżący naprowadził, że mieszkanie zakupił przy wielkim własnym wysiłku finansowym i pomocy rodziny w 1995 r. W czasie ubiegania się o zakup mieszkania nie składał wniosku o przyznanie pomocy, bo o takiej możliwości nie wiedział. Wniosek złożył w 1996 r., ponowił go w 1997 r. i oczekiwał na rozpatrzenie aż do 2002 r., kiedy złożył zażalenie na bezczynność organu. Organ I instancji odmówił przyznania pomocy finansowej argumentując to tym, że skarżący w chwili nabycia lokalu mieszkalnego nie był strażakiem mianowanym na stałe, tylko pozostawał w służbie przygotowawczej. Natomiast organ II instancji uzasadnił utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji faktem, że w chwili złożenia wniosku skarżący miał już zakupiony lokal mieszkalny, a wiec jego potrzeby zostały zaspokojone. Takie rozumowanie zdaniem skarżącego jest nielogiczne, bo przecież pomoc finansowa na uzyskanie lokalu to nie tylko środki na jego zakup, ale również środki na techniczne wyposażenie. Pomoc taka z zasady przyznawana jest następczo, kiedy wiadomo, że zainteresowany nieodwracalnie podjął działania zmierzające do faktycznego objęcia w posiadanie mieszkania. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, a taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Sądy te, w oparciu o art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd obowiązany jest dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Dokonując kontroli we wskazanym zakresie, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja ta odmawia skarżącemu przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Pomoc taka dla funkcjonariuszy służb państwowych, w tym Państwowej Straży Pożarnej, stanowi jedną z form zaspokajania ich potrzeb mieszkaniowych. W odniesieniu do strażaków statuuje ją zasada wyrażona w art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1230, ze zm.), zgodnie z którą strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Podstawową formą realizacji tej zasady jest uprawnienie strażaka do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale z zasobów, o jakich mowa w art. 76 cyt. ustawy. Dopiero wówczas, kiedy z takiej formy strażak nie skorzystał, możliwe jest uzyskanie pomocy finansowej. Kwestie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego normuje art. 80 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 15, poz. 68). Rozporządzenie to weszło w życie 3 lutego 1998 r., z mocą od dnia 1 grudnia 1997 r., a więc już w czasie toczącego się w niniejszej sprawie postępowania, jednak z mocy § 9 jego przepisy stosuje się do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem jego wejścia w życie, co prawidłowo przyjął organ. Z przytoczonych regulacji wynika, że strażakowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Pomoc finansową przyznaje się strażakowi mianowanemu na stałe, co wynika z ogólnej zasady wyrażonej w art. 74 ust. 1 ustawy oraz § 2 rozporządzenia, na jego wniosek. Pomoc taka, po myśli § 1 ust. 2 cyt. rozporządzenia nie przysługuje w przypadku nie spełnienia warunków do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 81 ustawy. Przepis ten stanowi, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się strażakowi: 1) w razie skorzystania z pomocy finansowej, o której mowa w art. 80, 2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub mieszkalno - pensjonatowy, 3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2, 4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu albo domu stanowiącego odrębną nieruchomość, o których mowa w pkt 2, z wyjątkiem przypadków określonych na podstawie art. 82 ust. 1. Otrzymanie pomocy finansowej musi być uprzednie wobec posiadania lokalu mieszkalnego. Ma ona bowiem służyć, czyli prowadzić do uzyskania lokalu w drodze działań własnych strażaka. Takie znaczenie zwrotu "pomoc finansowa na uzyskanie lokalu" wynika nie tylko z interpretacji językowej, ale również wykładni celowościowej. Zarówno rozporządzenie z 10 stycznia 1998 r., cytowany przepis art. 81 ustawy oraz rozwiązania systemowe, które sytuują przydział lokalu mieszkalnego i pomoc finansową na jego uzyskanie jako równorzędne, stosowane zamiennie formy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych strażaków, wskazują na takie jego rozumienie. Tym samym za niezasadne, bo nie znajdujące oparcia w przepisach uznać należy zarzuty skargi wskazujące, iż pomoc finansowa z zasady przyznawana jest następczo i obejmuje nie tylko środki na zakup lokalu, ale i na jego wyposażenie. Zważyć jednakże należy, że aby została spełniona negatywna przesłanka z art. 81 pkt 2 ustawy posiadany przez strażaka lokal musi znajdować się w miejscowości, w której strażak pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, a ponadto musi odpowiadać co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Powierzchnię taką ustala się w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla strażaków państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 4, poz. 13). § 3 tego rozporządzenia określa przysługujące strażakowi normy zaludnienia, na podstawie których wylicza się powierzchnię mieszkalną lokalu. Skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej w dniu 5 listopada 1996 r. W tym czasie był już strażakiem mianowanym na stałe - od 1 maja 1996 r. Poza sporem pozostaje, że w tym czasie posiadał już lokal mieszkalny o powierzchni 47,87 m-, nabyty na podstawie aktu notarialnego z dnia 19.10.1995 r. Z akt sprawy wynika, a w czasie rozprawy przed Sądem potwierdził to skarżący, że w czasie trwania postępowania zakupił większe mieszkanie, o powierzchni 60,5 m- z uwagi na powiększenie się rodziny. Ta okoliczność ma w sprawie istotne znaczenie, albowiem dla ustalenia, że zaistniał przypadek określony w art. 81 pkt 2 niezbędne jest wykazanie, że posiadane przez skarżącego mieszkanie ma powierzchnię mieszkalną spełniającą normy zaludnienia określone w cyt. rozporządzeniu z 12 grudnia 1997 r. Tymczasem organ żadnych ustaleń w tym kierunku nie poczynił, przyjmując za przesłankę odmowy przyznania pomocy finansowej fakt posiadania przez skarżącego mieszkania zakupionego w 1995 r. Decyzja zapadła zatem bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co stanowi naruszenie jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego zawartej w art. 7 k.p.a. oraz konkretyzujących tę zasadę przepisów art. 77 § 1 i 80 k.p.a., zobowiązujących organ administracji do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a następnie oceny na podstawie tak zgromadzonych dowodów czy dana okoliczność została udowodniona. Te wady postępowania Sąd wziął pod uwagę z urzędu i ocenił jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uwzględnienie skargi. Ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe, ustalając w szczególności powierzchnię, w tym powierzchnię mieszkalną (pokoi) i tytuł prawny zajmowanego przez skarżącego lokalu, jego stan rodzinny i obecnie zajmowane stanowisko w Państwowej Straży Pożarnej, a następnie na podstawie tych ustaleń określi, czy posiadany przez skarżącego lokal odpowiada co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli na określenie czy zaistniała negatywna przesłanka z art. 81 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, a w konsekwencji podstawa do odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Na marginesie należy nadmienić, że ustawa o Państwowej Straży Pożarnej, w rozdziale 8 - "Mieszkania strażaków w służbie państwowej" przewiduje również inne rodzaje pomocy mieszkaniowej, w tym równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (art. 77 ust. 1), który przysługuje także strażakom posiadającym własny dom czy spółdzielczy lokal mieszkalny. Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Z uwagi na jej odmowny charakter Sąd odstąpił od określenia czy i w jakim zakresie decyzja ta nie może być wykonana (art. 152 cyt. ustawy). O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.