SA/Rz 2384/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Marian Ekiert AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. B. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) Uchyla zaskarżoną decyzję 2) Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3) Zasądza na rzecz skarżącego S. B. od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 10 zł /dziesięć/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 2384/01 U Z A S A D N I E N I E W dniu 16 października 2001 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wpłynęła skarga S. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] z dnia [...] września 2001 r. utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu Nr [...] z dnia [...] lutego 2001 r., mocą której pozbawiono go uprawnień kombatanckich. Uprawnienia te otrzymał decyzją ZW ZBoWiD w K. z dnia 12 września 1978 r. z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, gdyż tak zakwalifikowano służbę w Odrodzonym Wojsku Polskim w okresie od 10 lipa do 31 grudnia 1947 r. W zaskarżonej decyzji wskazano na fakt, że podczas pełnienia służby w wojsku S. B. nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Odnosząc się do powołanej przez S. B. w odwołaniu okoliczności udziału w Ruchu Oporu Batalionów Chłopskich, Kierownik Urzędu stwierdził, że uwzględnienie tego wniosku bez odpowiedniej dokumentacji i rekomendacji właściwego stowarzyszenia byłoby naruszeniem przepisu art. 22 ust. 1 i 3 ustawy o kombatantach. Dodał też, że wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 ustawy mogły być kierowane w określonym trybie do dnia 31 grudnia 1998 r. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, S. B. ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił, że Kierownik Urzędu nie ustosunkował się do przedstawionych przez niego dowodów świadczących o przynależności do Batalionów Chłopskich. Ponownie powołał się na wcześniej przedłożone zeznania świadków - S. M. i K. F., którzy potwierdzili jego działalność z okresu okupacji. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu ponownie stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżący pełnił służbę w Wojsku Polskim po 30 czerwca 1947 r. Natomiast brak jest dowodów świadczących o jego udziale w walkach z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi ostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należy niniejsza sprawa/ podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując w ramach postępowania sadowo administracyjnego kontroli zaskarżonego aktu, Sąd bada jego zgodność z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem oceny w rozpatrywanej sprawie pozostaje legalność decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] z dnia [...] września 2001 r. utrzymująca w mocy decyzję własną Kierownika Urzędu o pozbawieniu S. B. uprawnień kombatanckich. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Stosownie do tego przepisu pozbawia się uprawnień kombatanckich m. in. osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz w art. 4. W rozpatrywanej sprawie jest bezsporne, że S. B. nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie na tej podstawie, że pełniąc służbę w Wojsku Polskim, brał udział w walkach o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 10 lipca do 31 grudnia 1947 r., co potwierdza zaświadczenie nr [...] b. ZW ZBoWiD w K. z dnia 12 września 1978 r. /K. 27 akt/. Zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w J. precyzuje tę informację w ten sposób, że S. B. pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim od 10 lipca 1947 r. do 26 września 1949 r., natomiast służbę w jednostce prowadzącej walkę z reakcyjnym podziemiem pełnił od 10 lipca do 31 grudnia 1947 r. Fakt udziału w walkach z reakcyjnym podziemiem na terenie Czarnego Dunajca i Nowego Targu, w szczególności z bandami "Ognia", podaje skarżący we własnoręcznie napisanym życiorysie i deklaracji członkowskiej do ZBoWiD. W tym zakresie można zgodzić się ze stanowiskiem Kierownika Urzędu, że w świetle przytoczonych faktów, działalność skarżącego nie stanowi działalności kombatanckiej w świetle przepisów ustawy z 24 stycznia 1991 r. Jednak ta okoliczność nie ma w sprawie znaczenia wobec informacji, że zaistniały w sprawie okoliczności wymienione w art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie, skutkujące zachowaniem dotychczasowych uprawnień nabytych na podstawie dotychczasowych przepisów. Przedłożone bowiem przez skarżącego dowody, w szczególności oświadczenia świadków - S. M. i K. F., potwierdzają jego przynależność do oddziałów Batalionów Chłopskich w latach od 1942-1944 r. Kierownik Urzędu w swojej pierwszej decyzji z dnia [...] lutego 2001 r. nie ustosunkował się do tej informacji, stwierdzając jedynie, że przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, nie zobowiązuje go do wyjaśnienia, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 cyt. ustawy. Natomiast w zaskarżonej decyzji, odnosząc się do zarzutu przynależności do Batalionów Chłopskich Kierownik Urzędu wyraził pogląd, że rozpatrzenie przez niego wniosku o przyznanie nowego tytułu uprawnień kombatanckich bez udokumentowanego wniosku oraz rekomendacji właściwego stowarzyszenia byłoby naruszeniem przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach. Takie stanowisko Kierownika Urzędu niezgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA w wyroku z dnia 04.04.2000 r. /V SA 2172/99 - LEX nr 79622/ wyraził pogląd, że w postępowaniu administracyjnym, wszczętym w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, w razie stwierdzenia, że skarżącemu przysługują inne tytuły do uprawnień, niż "utrwalanie władzy ludowej", organ orzekający powinien przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe i wyjaśnić, czy te inne tytuły rzeczywiście istnieją i uzasadniają uprawnienia kombatanckie. W innym wyroku, z dnia 02.09.2001 r. /V SA 3588/00 - LEX nr 79610/ NSA wypowiedział się, że organ orzekający w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, jest nie tylko uprawniony, lecz zobowiązany do ustalenia, czy zachodzą przesłanki powodujące zachowanie posiadanych uprawnień, także ze względu na uzyskanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie. Także w wyroku z dnia 31 lipca 2001 r. NSA /3431/2000/ stwierdził, że w postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, Kierownik Urzędu nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia tego postępowania zgodnie ze standardami postępowania administracyjnego, wyznaczonymi art. 7 i 77 K.p.a. Do postępowania weryfikacyjnego w sprawach kombatanckich stosuje się ogólne zasady postępowania administracyjnego. Zgodnie z tymi zasadami Kierownik Urzędu winien podjąć wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Akta administracyjne nie wskazują na wysiłki Kierownika Urzędu w tym zakresie, w szczególności nie wskazują, by ustosunkował się on do przedłożonych przez stronę dokumentów potwierdzających przynależność do Batalionów Chłopskich. Wskazują natomiast na niestaranne i pobieżne załatwienie sprawy. Art. 77 K.p.a. wymaga od organu administracji państwowej, by w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Badanie stanu faktycznego w postępowaniu weryfikacyjnym nie ma zmierzać do nadania uprawnień kombatanckich, lecz ma polegać na zbadaniu, czy przesłanki dotychczasowego tytułu kombatanckiego pokrywają się z przesłankami honorowanymi przez ustawę z 1991 r. Kodeks postępowania administracyjnego w przepisach 6-10 nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania działań niezbędnych do dokładnego i wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw stron postępowania, a nadto mają czuwać nad tym, by uczestnicy postępowania nie ponosili szkody z powodu nieznajomości prawa. Należy tez podkreślić, że uprawnienia kombatanckie i związane z tym świadczenia pieniężne stanowią szczególny przywilej należny osobom, które z narażeniem życia i zdrowia walczyły o suwerenność i niepodległość kraju. Ustawa o kombatantach stanowi, że jest im należny szacunek i szczególna troska i opieka ze strony instytucji państwowych. Sprawy te w większości dotyczą zdarzeń sprzed wielu lat, a osoby, których dotyczą postępowania weryfikacyjne, ze względu na swój wiek i często stan zdrowia, nie są w pełni sprawne. Te okoliczności również obligują organy administracji do starannego działania. Okoliczność podniesiona przez skarżącego, że od roku 1942 był żołnierzem Batalionów Chłopskich może stanowić podstawę do zachowania przez niego uprawnień kombatanckich, dlatego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uzupełnić postępowanie dowodowe w przedmiocie zarzutów podniesionych przez skarżącego. Nie przesądzając merytorycznego rozstrzygnięcia należy stwierdzić, że dopiero uzupełniony materiał dowodowy i jego ocena pozwolą na wydanie stosownej decyzji przy zastosowaniu przepisów ustawy o kombatantach. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/. Stosownie do art. 152 w/w ustawy Sąd stwierdził, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzekł po myśli art. 200 w/w ustawy w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę /Dz. U. z 2000 r. nr 153 poz. 1271/.