SA/Rz 2387/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie NSA Bożena Wieczorska AWSA Małgorzata Niedobylska (spr.) Protokolant ref. staż. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2002r. nr [...] 2) określa, że zaskarżone postanowienia wymienione w pkt 1 nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002r. nr [...] Urząd Skarbowy dokonał z urzędu zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r. w kwocie 246,60zł, wykazanej w zeznaniu rocznym przez J. S., na poczet należności głównej i odsetek za zwłokę z tytułu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992r. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył J. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wyznaczenie stosownej kwoty odszkodowania z tytułu poniesionych strat wynikłych z ponad 10-letniej działalności Urzędu Skarbowego wobec jego osoby. Organ ten, zdaniem J. S., wbrew obowiązującym przepisom i decyzjom organów nadrzędnych działa na niekorzyść wydając i realizując decyzje egzekucyjne i postanowienia o zajęciu na poczet nieistniejących zobowiązań. Zaskarżone postanowienie organ I instancji wydał na podstawie decyzji o wymiarze podatku z dnia [...] lipca 1995r., która to decyzja została uchylona wyrokiem NSA z dnia 20 grudnia 1996r. sygn. akt SA/Rz 1418/95. Do chwili obecnej US nie wydał nowej decyzji, obowiązujące jest więc zeznanie podatkowe za rok 1992 złożone przez podatnika, w którym wykazano stratę z działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia [...] października 2002r. nr [...] Izba Skarbowa utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie Izby działanie organu I instancji było prawidłowe, bowiem w dniu wydania zaskarżonego postanowienia na koncie podatnika figurowała zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992r. i na poczet tej zaległości dopuszczalne było zarachowanie istniejącej nadpłaty w tym podatku za 2001r., zgodnie z art.75 § 1 i art.273 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 z późn. zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową. Istotnie w przedmiocie określenia wysokości podatku dochodowego za 1992r. toczyło się postępowanie podatkowe, a na skutek skargi podatnika sprawę rozstrzygał Naczelny Sąd Administracyjny- Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 20 grudnia 1996r. sygn. SA/Rz 1418/95 uchylił decyzję Izby Skarbowej. W związku z powyższym Izba ponownie rozpatrzyła odwołanie podatnika i wydała decyzję z dnia [...] października 1997r. nr [...], którą uchyliła w części decyzję Urzędu Skarbowego i obniżyła wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za 1992r. z kwoty 64 400 000 st.zł (po denominacji 6.440,00zł) do kwoty 61 079 000 st. zł (po denominacji 6.107,90zł). Ponieważ podatnik nie składał od tej decyzji odwołania, to obowiązująca jest wysokość podatku, która wynika z tej decyzji, a nie ze złożonego zeznania. Na powyższe postanowienie Izby Skarbowej J. S. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie z powodu naruszenia prawa. Skarżący zarzucił, że decyzja Izby Skarbowej z dnia [...] października 1997r. nr [...] nie ma mocy prawnej, ponieważ Izba nie posiada dokumentu świadczącego o skuteczności jej doręczenia. Ponadto podniósł, że zawiadomieniem z dnia 19 września 2002r. komornik skarbowy dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w celu egzekucji przedmiotowej zaległości, w oparciu o tytuł wykonawczy z 1995r. wydany na podstawie uchylonej decyzji Izby Skarbowej. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) i art.134§1 ustawy p.p.s.a. Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowa odnosi się w pierwszej kolejności do oceny prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organy obu instancji pod kątem przestrzegania przepisów procedury podatkowej. Organ podatkowy I instancji dokonał zarachowania nadpłaty na poczet zaległości i odsetek za zwłokę w oparciu o przepis art.273 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy wydaje postanowienia w sprawach zaliczenia na poczet zaległości podatkowych wpłaty dokonanej przez podatnika, nadpłaty i zwrotu podatku. Poza sporem pozostaje okoliczność wykazania przez podatnika w zeznaniu podatkowym za rok 2001 nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Przedmiotem sporu jest natomiast istnienie na koncie J. S. zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992r. Zdaniem skarżącego nie był on w ogóle zobowiązany do zapłaty podatku za 1992r., gdyż wykazał stratę z działalności gospodarczej, a ostateczna decyzja określająca zobowiązanie w tym podatku nie została mu skutecznie doręczona. Natomiast organy podatkowe podnoszą, że w obrocie prawnym funkcjonowała i funkcjonuje obecnie decyzja organu I instancji, z której wynika zaległość podatkowa w stosunku do złożonego przez podatnika zeznania. W ocenie Sądu w chwili orzekania przez organy podatkowe zobowiązanie podatkowe za 1992r. uległo przedawnieniu. Na wstępie należy zauważyć, że zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Taka regulacja obowiązywała zarówno na gruncie ustawy z dnia 19 grudnia 1980r. o zobowiązaniach podatkowych (tekst jedn. Dz. U. Nr 108 z 1993r., poz.486 z późn. zm.), zwanej dalej u.z.p., jak i w Ordynacji podatkowej. Z dniem 1 stycznia 1998r. u.z.p. utraciła moc na skutek wejścia w życie przepisów Ordynacji podatkowej. Przepisy przejściowe nie zawierały żadnych regulacji w kwestii przedawnienia zobowiązań, które powstały pod rządami u.z.p. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie do obliczania terminu przedawnienia i oceny skutków zdarzeń mających wpływ na jego bieg, należy stosować ustawę o zobowiązaniach podatkowych, ponieważ przedmiotowe zobowiązanie powstało w okresie obowiązywania tej ustawy. Bieg przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1992r. rozpoczął się, stosownie do treści art.30 ust.1 u.z.p., z końcem 1993r. Z uwagi na to, że wobec J. S. wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne i zawiadomiono go o czynności egzekucyjnej (doręczenie tytułu wykonawczego w dniu 5 września 1995r.), to stosownie do treści art.30 ust.2 u.z.p. bieg przedawnienia został przerwany. Po przerwie bieg przedawnienia rozpoczął się na nowo. W myśl przepisu art.30 ust.3 u.z.p. przedłużenie terminu przedawnienia nie może być większe niż dalsze 5 lat. A zatem termin przedawnienia zobowiązania za 1992r. w niniejszej sprawie upłynął w dniu 5 września 2000r. Skutkiem przedawnienia jest wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, a w związku z tym brak możliwości zarachowania nadpłaty na jego poczet. Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy podatkowe naruszyły przepisy art.75 § 1 i art.273 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, stanowiące materialną i procesową podstawę wydania zaskarżonych postanowień. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje kwestia skuteczności doręczenia decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] października 1997r. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art.152 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.