SA/Rz 2399/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędzia WSA Krystyna Józefczyk Asesor WSA Joanna Zdrzałka Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala SA/Rz 2399/01 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Jako podstawę prawną powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. Nr 142 poz. 950/. Z akt administracyjnych oraz uzasadnienia decyzji wynika, że A. C. uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w R. w dniu 26 marca 1977 r. z tytułu działalności w Ruchu Oporu w okresie od 5 stycznia 1942 r. do 31 lipca 1944 r. i walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w kresie od 23 października 1945 r. do 31 lipca 1947 r. W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono na podstawie akt kombatanckich ZBoWiD, że A. C. pełnił służbę w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego w D. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował go pismem z dnia 7 listopada 2000 r. o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego i wezwał do przedstawienia wiarygodnych wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów mających wpływ na przyznane uprawnienia. A. C., w odpowiedzi nadesłał pismo z dnia 20 listopada 2000 r., z którego wynika, że do sierpnia 1944 r. był żołnierzem Gwardii Ludowej, a po jej rozwiązaniu pracował w Urzędzie Bezpieczeństwa będąc "szeregowym funkcjonariuszem" - jak pisze. Po zorientowaniu się o charakterze pracy tego urzędu przeszedł do pracy w Milicji Obywatelskiej. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił go uprawnień kombatanckich. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i nie przysługują one z żadnych tytułów. A.C. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy powołując się na okoliczność, że "cała rodzina walczyła w ruchu oporu". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu ponowił argumentację dotychczasową. Wskazał, iż fakt zatrudnienia A. C. w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego jest bezsporny. W obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" uprawnienia kombatanckie takim osobom nie przysługują z żadnych tytułów. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na to, że do pracy w strukturach UB został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub też został przez nich zwerbowany. Decyzję tą zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. C. nie wskazując kierunku jej weryfikacji. W motywach skargi podkreślił, iż do pracy w UB został skierowany przez organizacje niepodległościowe nie przedstawiając żadnych dowodów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153 poz. 1269/ stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej /§ 1/. Kontrola ta wykonywana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/. Jej zakres wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawa prawna /§ 1/. Zaś uwzględnić skargę może tylko wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa w stopniu określonym przez przepis art. 145 § 1 K.p.a. Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Skarżący A. C. został pozbawiony uprawnień kombatanckich w oparciu o przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. z 1997 r., Dz. U. Nr 142 poz. 950 z późn. zm./. Wspomniana ustawa przyjmując w art. 1 ust. 1, że kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej i wymieniając w jego ust. 2 rodzaje działalności kombatanckiej, w art. 2 rodzaje działalności równorzędnej, a także wskazując w art. 3 i 4 represje traktowane jako działalność kombatancką lub równorzędną, wprowadziła równocześnie instytucję pozbawienia uprawnień kombatanckich nabytych w oparciu o uprzednio obowiązujące przepisy, jednak podług ustawodawcy - aksjologicznie wadliwy. Pozbawienie przez ustawodawcę uprawnień kombatanckich w określonych przypadkach - jako przywilejów o charakterze szczególnym - nie zostało zakwestionowane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka /patrz: decyzja z dnia 15 czerwca 1999 r. skarga Nr 34601/97/. Przypadki nabycia uprawnień, które skutkują w świetle ustawy ich utratą wymienia art. 25 ust. 2. Należy do nich nabycie uprawnień z tytułu wymienionego w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, który stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 cyt. ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1933-1939, lub które uprawnienia uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W przedmiotowej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo ustalił, iż skarżący A. C. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w utrwalaniu władzy ludowej. Ustalenie to znajduje oparcie w orzeczeniu Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w R. z dnia 26 marca 1977 r. stwierdzającym, że uprawnienia kombatanckie nabył również za udział w walce o utrwalenie władzy ludowej. Także z innych dokumentów, a to: deklaracji członkowskiej oraz życiorysu zalegających w aktach sprawy - wynika, iż skarżący wstąpił do urzędu bezpieczeństwa w celu walki z bandami UPA. Okoliczności podniesione w deklaracji oraz w życiorysie znajdują potwierdzenie w zaświadczeniu Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w R. z dnia 3 czerwca 1975 r. Uczestnictwo w walkach o utrwalenie władzy ludowej było jednym z 10 tytułów, jakie podług ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów /Dz. U. Nr 16, poz. 122/ - w oparciu o którą przyznano skarżącemu uprawnienia kombatanckie - stanowiły podstawę przysługiwania takich uprawnień. Do tego właśnie tytułu nawiązuje użyty w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach z 1991 r. zwrot "uczestnicy walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a, uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Niewątpliwie w skład "Komunistycznego aparatu represji" w Polsce wchodziły Struktury Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Stąd też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 marca 1995 r. sygn. akt III ARN 6/95 wyraził pogląd, iż dla oceny uprawnień osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu kombatanta nie ma znaczenia kiedy i w jakich okolicznościach osoba ta znalazła się w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa ani też jakie wykonywała tam zadania. Nowelizacja ustawy o kombatantach dokonana ustawą z dnia 25 kwietnia 1997 r. zmieniła brzmienie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i wprowadziła instytucję "samooczyszczenia", która przy kolejnej zmianie przepisów dokonanej ustawą z dnia 4 marca 1999 r. uległa zawężeniu pozostawiając poza taką możliwością osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i b. Tego rodzaju rozwiązanie poddane zostało ocenie Trybunału Konstytucyjnego, który nie dopatrzył się jego kolizji z przepisami Konstytucji RP. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ Sąd skargę oddalił.