SA/Rz 2429/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Małgorzata Wolska AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. O. i F. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości w budynku mieszkalnym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących G. O. i F. J. kwoty po 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 2429/02 U Z A S A D N I E N I E Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją [...] z dnia [...] sierpnia 2002 roku nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości w P., w skład której wchodzą: Gmina Miejska P., A. D., Z. J., F. J., M. M., E. J. i G. O., usunięcie nieprawidłowości powstałych w budynku mieszkalnym wilorodzinnym nr 4 przy ul. D. w P. poprzez: - przemurowanie kominów ponad dachem, - zakonserwowanie pokrycia dachowego z papy, - wykonanie tynków zewnętrznych na elewacji budynku od strony podwórza a w szczególności na ścianie szczytowej od strony budynku przy ul. D. 6, - wykonanie wymiany podsufitki wraz z otynkowaniem nad balkonem II piętra, - wykonanie płyty odbojowej betonowej od strony podwórza oraz przy ścianie szczytowej budynku od strony budynku przy ul. D. 2. Podstawę prawną decyzji stanowi art. 104 k.p.a., art. 66 pkt 1 i pkt 3, art. 70 ustawy prawo budowlane z 7 lipca 1994 roku. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że sprawa wszczęta w związku z interwencją lokatora mieszkania nr [...] T. K. W dniu 6 maja 2002 r., podczas oględzin ustalono, że budynek przy ul. D. 4 jest w złym stanie technicznym. W lokalu mieszkalnym nr [...] widoczne jest zagrzybienie. W budynku nr 6, przy połączeniu z budynkiem nr 4 brak jest obróbek blacharskich. Budynek stanowi współwłasność Gminy i osób prywatnych, zarządcą jest P.G.M. ustalony uchwałą Wspólnoty Mieszkaniowej. W odwołaniu od decyzji, współwłaścicielka budynku G. O. zarzuciła, że oględziny budynku zostały dokonane na wniosek najemcy mieszkania nr [...], tymczasem dla mieszkańców budynku nr 4 największym problemem jest ruina usytuowana naprzeciw posesji, która zagraża życiu i bezpieczeństwu okolicznych mieszkańców. Budynek będący przedmiotem decyzji, wybudowany w 1890 roku nigdy nie był remontowany. W takim stanie /złym/ zostały sprzedane mieszkania, a każdy z lokatorów na własny koszt dokonywał remontów we własnym mieszkaniu, jeszcze w czasie, gdy właścicielem była Gmina. Lokator T. K., który sam nie dba o konserwację wspólnych części budynku, będąc skłócony ze Wspólnot, chce obarczyć ją kosztem remontu swego mieszkania, nie dbając o resztę kamienicy. Odwołująca się jest wdową, ma na utrzymaniu studiującą córkę i nie posiada środków na remont budynku. Bardziej pilna, nie cierpiąca zwłoki jest konieczność wyburzenia ruiny sąsiadującej z przedmiotowym budynkiem. W odwołaniu od decyzji E. J. zarzuciła, że od 55 lat mieszka w pokoju z kuchnią, bez żadnych wygód, korzysta z w.c. wybudowanego z desek, bez światła i wody, znajdującego się na podwórzu. Ma 80 lat, porusza się o 2 kulach, na utrzymaniu ma wnuczkę z dzieckiem. Jest wdową. Nie posiada żadnych środków na remont kamienicy, bowiem utrzymuje się z renty. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z [...] października 2002 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą prawną decyzji stanowi art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., 61, 66, 70 prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ ten podniósł, że podnoszone przez odwołujące się zarzuty nie dotyczą przedmiotowego postępowania. Postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone prawidłowo, a zawiadomieni o postępowaniu w dniu 22 lipca 2002 roku współwłaściciele mogli zapoznać się z aktami sprawy i wnieść ewentualne wnioski i zastrzeżenia. Właściciele lokali ponoszą koszty związane z utrzymaniem lokali własnych, jak też części wspólnych i są zobowiązani do utrzymywania ich w należytym stanie techniczno-sanitarnym, jak też do przeprowadzania konserwacji, remontów lub usuwania awarii części wspólnych. Organy nadzoru budowlanego wydają decyzję nakazującą usunięcie nieprawidłowości, natomiast nie jest ich sprawą rozstrzyganie o kosztach ponoszonych przez członków Wspólnoty. Skargę do NSA wnieśli współwłaściciele budynku G. O. i F. J. Skarga G. O. zarzuca, że lokator T. K. i jego rodzina w niewłaściwy sposób użytkują swoje mieszkanie. Rodzina składa się z 11 osób i psa. Osoby te uporczywie łamią podstawowe zasady prawa, nie dbają o dobro wspólne i w sposób uporczywi i rażący łamią zasady współżycia społecznego. Wielokrotnie byli upominanie przez Policję, Straż Miejską, ADM. I PGM za zniszczenia wspólnego mienia i zakłócanie spokoju pozostałych mieszkańców kamienicy. F. J. zarzuca, że większość lokatorów nie widziała pracowników Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dokonujących oględzin przedmiotowego budynku. Jeżeli dokonano takich oględzin, to należało obejrzeć wszystkie mieszkania i ocenić stan, w jakim się one znajdują. Opisuje stan techniczny kamienic i podnosi, że wszystkie usterki są zgłaszane do administracji, która nie reaguje na te sygnały. W odpowiedzi na skargi, WINB wniósł o ich oddalenie. Stwierdził, że Zarząd Wspólnoty powierzył administrację domu Przedsiębiorstwu Gospodarki Mieszkaniowej. Dokonany przez organ przegląd techniczny wykazał konieczność przeprowadzenia robót budowlanych opisanych w zaskarżonej decyzji. wspólnota Mieszkaniowa odpowiada za stan techniczny budynku i jest obowiązana utrzymywać go w należytym stanie techniczno-sanitarnym, do przeprowadzania konserwacji, remontów lub usuwania awarii części wspólnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należy niniejsza sprawa/ podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując w ramach postępowania administracyjnego kontroli zaskarżonego aktu, Sąd bada jego zgodność z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo. Stwierdzone uchybienia postępowania nie pozwoliły na pozostawienie w obiegu prawnym zaskarżonych orzeczeń, z innych powodów, niż wskazane w skargach. W rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne wszczęte zostało na wniosek T. K. z dnia 12.03.2002 r., lokatora kamienicy położonej w P. przy ul. D.4, którego zarzuty wniesione do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczyły stanu technicznego tej kamienicy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał w dniu 6 maja 2002 roku kontroli stanu technicznego przedmiotowego budynku, zawiadamiając o tej czynności Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej Sp. z o. o. w P. Jak wynika z protokołu oględzin /k. 11/, uczestniczyli w nich – przedstawiciel ADM "[...]" F. J. oraz lokator budynku T. K. O dalszych czynnościach, w tym o konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego organ powiadomił PGM sp. z o. o. oraz T. K. /k. 12 akt/. Analiza akt sprawy dowodzi, że organ I instancji dokonał czynności prowadzących do ustalenia stanu technicznego budynku w dniu 6 maja 2002 roku a w dacie późniejszej – wezwał Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej Spółka z o. o. do przedłożenia w dniu 19 lipca 2002 r. zakresu zarządu oraz aktualnego wykazu właścicieli. Dokumenty złożone przez PGM, to uchwałą nr [...] Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości Wspólnej z dnia 10.01.2001 r., którą powołano Zarząd Wspólnoty w osobach: G. O., A. D., M. M., F. J., uchwała nr [...] z tej samej daty, którą Wspólnota powierzyła pełnienie administracji nieruchomością wspólną PGM Sp. z o. o., oraz karta budynku przy ul. D. 4 wymieniająca pięciu właścicieli, których udziały łącznie wynoszą 410/1000. Co do pozostałych udziałów brak jest w karcie informacji, z późniejszej decyzji organu wynika jednak, że pozostałe udziały w kamienicy należą do Gminy Miejskiej P. Organ wszczął z urzędu postępowanie w dniu 6 maja 2002 r., a powiadomił o tym właścicieli, administratora i lokatora, po 2,5 miesiącach – zawiadomieniem z dnia 22 lipca 2002 roku. Wskazuje to, że organ I instancji naruszył zasady postępowania administracyjnego, a w szczególności zasadę prawdy obiektywnej zawartej w przepisie art. 7 k.p.a. w myśl której organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dokonując oględzin na wniosek lokatora, następstwem czego było wydanie decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości, organ nie zareagował na wniosek pozostałych mieszkańców z dnia 4 lipca 2002 roku o podjęcie działań w celu usunięcia zagrożenia dla ich zdrowia i życia. Podejmując decyzję organ winien uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, inne działanie narusza zasadę pogłębiania zaufania zawartą w przepisie art. 8 k.p.a. Organ I instancji naruszył też zasadę udzielania informacji i zasadę wysłuchania stron, zawartych w przepisach art. 9 i 10 k.p.a. Organy administracji są bowiem obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a nade wszystko obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Tymczasem organ ten najpierw dokonał oględzin budynku, powiadamiając o tym jedynie ADM Miasto i lokatora kamienicy, nie będącego jej współwłaścicielem, a po dwóch miesiącach wezwał PGM o przedłożenie wykazu właścicieli, by następnie – w dniu 22 lipca – zawiadomić ich o toczącym się od 6 maja postępowaniu. Takie postępowanie uniemożliwiło współwłaścicielom budynku uczestniczenie w jego oględzinach i wypowiedzenie się. Organ ten nie ustalił też zakresu działania PGM, bowiem w uchwale nr [...] z 10.02.2001 r. w § 1 słowo "zarząd" zastąpiono słowem "administracja", bez określenia zakresu obowiązków. Przepis art. 81a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane uprawnia organy nadzoru budowlanego do wejścia do obiektu budowlanego, ale ust. 2 tego przepisu stanowi, że czynności kontrolne tego organu przeprowadza się w obecności osób upoważnionych, lub właściciela lub zarządcy obiektu. Tymczasem oględziny dokonane przez przedstawiciela ADM i lokatora kamienicy. Z żadnych dokumentów, jakie zawierają akta organu I instancji nie wynika, by osoby były upoważnione przez właścicieli nieruchomości do brania udziału w tej czynności. Przepis art. § 4 k.p.a. zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do zawiadomienia o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące stronami w sprawie. W badanej sprawie organ zastosował się do przepisu, ale po dokonaniu czynności /oględzin/, które stały się podstawą do wydania decyzji. Również organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, rozpatrując odwołania osób, co do których nie ma w aktach informacji, czy są one upoważnione do reprezentowania pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Decyzja bowiem organu I instancji adresowana była do Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości położonej w P. przy ul. D. 4, której skład organ wymienia. Odwołujące się G. O. i E. J. są wymienione w sentencji decyzji, ale akta nie zawierają informacji, czy mogą one reprezentować adresata decyzji, Wspólnotę Mieszkaniową. Uchwałą nr [...] z dnia 10.01.2001 r. Wspólnota powołała Zarząd, w skład którego weszła G. O., w uchwale nie została wymieniona E. J., a z akt wynika, że weszła w skład Wspólnoty 28.06.2002 r., tak więc w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego nie była jej członkiem. Akta nie zawierają informacji, czy ta osoba była członkiem Zarządu w chwili wniesienia odwołania. Uchwała nr [...] powołała Zarząd 4-osobowy. Przepis art. 21 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali /Dz. U. Nr 85, poz. 388/ stanowi, że zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz, a gdy jest kilkuosobowy, oświadczenia woli za wspólnotę mieszkaniową składają przynajmniej dwaj jego członkowie. W przedmiotowej sprawie, skoro decyzja organu I instancji skierowana była do wspólnoty, rzeczą organu odwoławczego było ustalenie, czy osoby wnoszące odwołanie działały w imieniu wspólnoty, czy w imieniu własnym. W pierwszym wypadku winny wykazać uprawnienie do reprezentowania wspólnoty, w drugim wypadu organ winien stwierdzić, że odwołania pochodzą od osób nieuprawnionych. Organ winien wezwać Zarząd Wspólnoty do jasnego wypowiedzenia się w kwestii reprezentacji. Wykazane wyżej uchybienia spowodowały, że Sąd nie dokonał merytorycznej oceny sprawy, bowiem w pierwszej kolejności ocenił jej stronę formalną, która budzi wymienione wyżej wątpliwości. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy przeprowadzić należycie postępowanie dowodowe z udziałem uprawnionych osób, po wcześniejszym ustaleniu stron postępowania, właścicieli nieruchomości lub ich przedstawiciela ustanowionego w sprawie. Wskazując na powyższe, Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie organu I instancji, stosownie do przepisu art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie przepisu art. 200 tej ustawy.