SA/Rz 2435/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Marian Ekiert NSA Stanisław Śliwa /spr./ Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. K. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. do wyroku z dnia 16 listopada 2004r. Postanowieniem z dnia [...] października 2002 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na zasadzie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu wniosku M. K. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., [...] negatywnie opiniujące projekt podziału działki nr 780/4, obr. [...] w R. odmówiło uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu aktu podano, że przedmiotowym postanowieniem Prezydent Miasta negatywnie zaopiniował projekt podziału działki nr 780/1 obr. [...] w R. W dniu 7 października 2002 r. M. K. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. We wniosku wskazała, że ponad miesięczne uchybienie terminu spowodowane było pobytem za granicą w okresie doręczania decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując wniosek stwierdziło, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Art. 58 § 1 k.p.a. wskazuje przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Warunkiem jego przywrócenia jest złożenie prośby, co wnioskodawczym uczyniła oraz wykazanie, że uchybienie nastąpiło bez winy. Wykazanie ma być przynajmniej uprawdopodobnieniem, że występujący o przywrócenie terminu nie ponosi winy. W sprawie będącej przedmiotem postępowania drugi warunek nie został spełniony. Pobyt za granicą nie może być traktowany jako okoliczność usprawiedliwiająca uchybienie terminu, zwłaszcza w sytuacji wnioskodawczym, która wiedziała, że w jej sprawie toczy się postępowanie bowiem w dniu 13 czerwca 2002 r. uzupełniała wniosek o własny podpis. W takich przypadkach strona zobowiązana jest do poinformowania organu o opuszczeniu swojego miejsca pobytu, aby zapobiec niekorzystnym skutkom własnej nieobecności. Niedopełnienie takiego wymogu, czy nie ustanowienie dla prowadzenia własnych spraw pełnomocnika jest okolicznością obciążającą stronę, a negatywne skutki takiego działania nie mogą być okolicznością, która wskazywać może na brak winy w uchybieniu terminu. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w dniu 2 września 2002 r. zostało doręczone w sposób zastępczy postanowienie i od tego czasu rozpoczął bieg 7. dniowy termin do złożenia zażalenia. Ponieważ w tym terminie nie złożono tego środka, więc strona uchybiła z własnej winy terminowi, a to jest okoliczność nie dająca podstaw do jego przywrócenia. Powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżyła M. K. domagając się przywrócenia terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia. W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że w okresie od 21 sierpnia 2002 r. do 30 września 2002 r. przebywała w Kanadzie u swojej rodziny. Składając wniosek o podział nieruchomości w miesiącu kwietnie 2002 r. nie mogła wiedzieć, kiedy sprawa się skończy. Zdaniem skarżącej jej pobyt za granicą stanowi ważną przyczynę uzasadniającą przywrócenie jej terminu do wniesienia zażalenia. O fakcie wydania przedmiotowego postanowienia dowiedziała się skarżąca w dniu 2 października 2002 r., a już w dniu 7 października 2002 r. złożyła zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak więc niniejsza sprawa, mimo złożenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zostanie rozpoznana w trybie wskazanej ustawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 12697) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą skargę Sąd uznał, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia przepisów prawa. Okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przedstawiają się następująco. Skarżąca składając zażalenie na postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., [...] negatywnie opiniujące projekt podziału działki nr 780/4 położonej w obr. [...] w R. złożyła jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Zgodnie z jej twierdzeniami zawartymi we wniosku o przywróceniu terminu podstawą jego przywrócenia miała być okoliczność, że w okresie od 21 sierpnia 2002 r. do 30 września 2002 r. przebywała w Kanadzie u swojej rodziny. Składając wniosek o podział nieruchomości w miesiącu kwietnie 2002 r. nie mogła wiedzieć, kiedy sprawa się skończy. Mając na uwadze takie twierdzenia uznać należy, że stanowisko organu II instancji co do braku przesłanek do uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu nie zasługuje na akceptację. Kwestię przywracania terminu reguluje przepis art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) zwanej dalej ustawą. Przepis ten ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Przesłankami tymi są: - uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienie wniosku o przywrócenie, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu uznało, że nie zachodzi pierwsza ze wskazanych przesłanek. Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione przez stronę jeżeli nie dopełniła jej z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie braku winy organ administracji musi stosować obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Obowiązkiem osoby zainteresowanej jest uprawdopodobnienie braku swojej winy, czyli uwiarygodnienie swojej staranności oraz faktu, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała ona przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem). Kierując się wskazanymi wyżej kryteriami stwierdzić należy, że skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Okoliczności uniemożliwiającej przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej organ II instancji dopatruje się w tym, że nie zawiadomiła ona organu I instancji o fakcie swojego wyjazdu za granicę. Stanowisko takie byłoby uzasadnione, gdyby z akt sprawy wynikało, że skarżąca posiadała wiedzę, iż o wyjeździe za granicę powinna zawiadomić organ. Wskazać należy, że zasadami ogólnymi wynikającymi z przepisów art. 8 i art. 9 Kpa jest z jednej strony obowiązek działania przez organy w taki sposób, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów, ich świadomość i kulturę prawną, a z drugiej strony organy obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organy mają czuwać nad tym aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Kierując się takimi przepisami organy prowadzące postępowanie winny były pouczyć skarżącą o obowiązku zawiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania lub o obowiązku wskazania miejsca zamieszkania w przypadku opuszczenia na okres przejściowy miejsca stałego pobytu. W aktach sprawy tego rodzaju pouczeń jest brak. Przeniesienie konsekwencji braku stosownego pouczenia przez organy skarżącej nie pogłębia zaufania obywatela do organów i powoduje naruszenie przepisu art. 8 Kpa. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala również na przyjęcie, by skarżąca, będąca osobą w starszym wieku, miała wykształcenie prawnicze lub wiedzę o zasadach obowiązujących w postępowaniu administracyjnym i naruszenie obowiązku zawiadomienia organu o czasowym wyjeździe za granicę było efektem jej zaniedbania. W takiej sytuacji stwierdzić należy, że M. K. nie mogła usunąć przeszkody uniemożliwiającej jej złożenie zażalenia w terminie, bowiem nie miała ona świadomości ciążącego na niej obowiązku. Okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu i w skardze uzasadniają przyjęcie, że M. K. uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy. Takie ustalenie uprawnia Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Rozpatrując ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zbada, czy skarżąca spełniła pozostałe przesłanki określone w art. 58 § 1 i § 2 Kpa uzasadniające ewentualne uwzględnienie jej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.