SA/Rz 2502/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ asesor WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant ref. stażysta Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi N. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2001 r Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej powierzchni i granicy zachodniej działki nr 980/3 oraz co do działki nr 982/3, II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części określonej w punkcie I, IV. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej N. S. koszty postępowania sądowego w kwocie 30 złotych /trzydzieści/. SA/Rz 2502/01 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...].09.2001 r., Nr [...],Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...].06.2001 r., Nr [...] w sprawie wprowadzenia w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów wsi S. zmian co do powierzchni i granic działek nr, nr 980/3, 980/4, zmiany oznaczenia działki nr 982/1 oraz zmiany osoby właściciela działki nr 982/3 i orzekł jak niżej: I. w części opisowej operatu okręgu S. gmina J. dotychczasową powierzchnię działki nr 980/3 wpisaną na rzecz N. S. /0,5502 ha/, zastąpił powierzchnią 0,6018 ha, w miejsce działki nr 982/1 o pow. 0,4912 ha /wpisanej na rzecz N. S./ wpisał działki nr, nr 982/3 o pow. 0.0019 ha i 982/4 o pow. 0,4893 ha, zaś w miejsce działki nr 980/4 o pow. 0,6812 /wpisanej na rzecz B. G./ wpisał działkę nr 980/4 o pow. 0,6296 ha, II. w części kartograficznej operatu – na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 nakazał wykazać przebieg granic działek nr, nr 980/3, 980/4, 982/3 i 982/4 zgodnie z mapą uzupełniającą włączoną w dniu 29.06.2001 r. do Zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej za nr [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że Starosta decyzją z dnia [...].07.2000 r., Nr [...] orzekł o zatwierdzeniu projektu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i założonej ewidencji budynków dla obrębu S. gm. J. oraz o zastąpieniu nim dotychczasowego operatu ewidencyjnego. W punkcie III-2 decyzji oddalił zastrzeżenia zgłoszone przez N. S. dotyczące powierzchni działek nr, nr 980/3, 982/1 i 982/2. W uzasadnieniu podał, że granice tych działek zostały przyjęte na zgodne oświadczenie stron, a różnica powierzchni nie wynikła ze zmiany przebiegu granic, ale z dokładniejszych metod pomiaru i obliczeń. Przedmiotowa decyzja w części dotyczącej oddalenia zastrzeżeń zgłoszonych przez N. S. została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...].09.2000 r., Nr [...] i sprawa w tym zakresie została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Starosta po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...].06.2001 r., Nr [...] orzekł o wprowadzeniu w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów wsi S. następujących zmian: - zmienił przebieg granicy działki nr 980/3 z działką nr 980/4, - zmienił powierzchnię działki nr 980/3 z 0,5502 ha na 0.6018 ha, - zmienił powierzchnię działki nr 980/4 /własność B. G./ z 0,6812 ha na 0,6296 ha, - podzielił działkę nr 982/1 o pow. 0,4912 ha na działki nr, nr 982/3 o pow. 0,0019 ha i 982/4 o pow. 0,4893 ha, - działkę nr 982/3 wpisaną dotychczas na rzecz N. S., wpisał na nowego właściciela – Urząd Gminy w J. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył, że w obecności N. S. oraz innych zainteresowanych stron został przeprowadzony pomiar kontrolny działek nr, nr 980/3 i 982/1, a wyniki tego pomiaru zostały wykazane w operacie geodezyjnym włączonym do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 29.06.2001 r., za numerem [...] i na tej podstawie ustalono powierzchnię działki nr 980/3 /własność N. S./ i działki nr 980/4 /własność B. G./. Podał również, że część działki nr 982/1 zajęta jest pod drogę i w związku z tym dokonano podziału tej działki na działki nr, nr 982/3 o pow. 0.0019 i 982/4 o pow. 0,4893. Kierując się treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stwierdził, że działka nr 982/3 o pow. 0.0019 ha stała się z mocy prawa własnością Gminy J. W odwołaniu N. S. zarzuciła, że działka nr 982/3 położona przy ulicy W. należy do Urzędu Miasta J., a nie do Urzędu Gminy J. podniosła, że nie otrzymała stosownej mapy z naniesionymi wynikami pomiarów, co uniemożliwia jej sprawdzenie wiarygodności dokonanego pomiaru. Oprócz tego zarzuciła, że organ I instancji nie wyjaśnił na piśmie sprawy naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych poprzez wywieszenie na tablicach ogłoszeń decyzji z dnia [...].07.2000 r. Rozpatrując odwołanie, organ odwoławczy na wstępie stwierdził, iż celem modernizacji ewidencji gruntów wsi S. /gm. J./ było dostosowanie istniejącej ewidencji do systemu informatycznego prowadzenia ewidencji i przejścia na komputerowe zbiory danych. Projekt zmodernizowanego operatu ewidencji gruntów i założonej ewidencji budynków w okresach 13.12.1999 r. – 18.12.1999 r., 20.12.1999 r. – 21.12.1999 r. był wyłożony do publicznego wglądu zainteresowanych stron celem zapoznania się. Przedmiotem niniejszej sprawy jest wykazanie w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów powierzchni działek N. S. o numerach 980/3 i 982/1. Zdaniem odwołującej się powierzchnia tych działek została zawyżona o 0,07 ha. Z analizy zebranego materiału dowodowego wynika, że przebieg granic pomiędzy działkami nr, nr 982/1 i 982/2 /własność N. S./, a działkami sąsiednimi nr, nr 981/1 i 911/1 wykazany został na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 zgodnie z granicą prawną ustaloną w 1984 r. w postępowaniu rozgraniczeniowym. W trakcie rozprawy administracyjnej /16.11.2000 r./ ustalono, że granice działek nr, nr 982/1 i 982/2 /południowa, zachodnia i wschodnia/ są na gruncie zastabilizowane rurkami metalowymi /granice ustalone podczas rozgraniczenia/. Stwierdzono, że część działki nr 982/1 od strony północnej przy granicy miasta J. zajęta jest pod drogę asfaltową. Organ I instancji badając zastrzeżenia ustalił, że wykazany na mapie ewidencyjnej przebieg granicy pomiędzy działką nr 980/3, a działką nr 980/4 /własność B. G./ nie jest zgodny ze stanem na gruncie w związku z czym zarządził wykonanie pomiaru kontrolnego. Pomiar w obecności N. S. i B. G. został wykonany w dniu 8.05.2001 r. W/w strony jednozgodnie wskazały przebieg granicy pomiędzy tymi działkami, zatem zarzut zawarty w odwołaniu, że brak mapy z naniesionymi miarami z pomiaru uniemożliwia jej sprawdzenie wiarygodności dokonanego pomiaru jest niezasadny. W oparciu o wyniki pomiaru kontrolnego zostały obliczone współrzędne punktów, a następnie powierzchnia działek nr 980/3 i 980/4. Na podstawie tych czynności ustalono, że powierzchnia działki nr 980/3 wynosi 0,6018 ha, zaś powierzchnia działki nr 980/4 wynosi 0,6296 ha. Podczas pomiaru nie została zamierzona granica pomiędzy działką nr 980/3, a działką 962 /własność A. R./, bowiem strony w dniu 24.11.2000 r. wycofały się ze wskazanego wcześniej przebiegu granicy i A. R. nie była obecna przy dokonywanym pomiarze. Z akt sprawy wynika, że na zmodernizowanej mapie ewidencyjnej przebieg granicy pomiędzy działką nr 980/3, a działką nr 962 został wykazany zgodnie z granicą ustaloną w 1998 r. przy opracowaniu mapy zasadniczej. Granica działki 980/3 z działką nr 962 przebiega ciek wodny, który od założenia ewidencji gruntów wsi S. nie stanowił odrębnej własności, zatem zarzut zawarty w odwołaniu, że grunt ten powinien być odliczony od powierzchni jej działki nie znajduje uzasadnienia. W trakcie pomiaru dokonano również wydzielenia z działki nr 982/1 gruntu zajętego pod drogę i na skutek tego wydzielenia powstały działki nr, nr 982/3 i 982/4. Zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13.10.1998 r. – Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną, nabycie własności przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego nie stanowiących ich własności, a zajętych pod drogi publiczne potwierdza Wojewoda w drodze decyzji wydanej na wniosek zarządu drogi, zatem ewentualna decyzja wojewody potwierdzająca nabycie własności działki nr 982/3 przez jednostkę samorządu terytorialnego stanowić będzie podstawę do dokonania w operacie ewidencyjnym zmiany osoby właściciela. Stosownie do art. 49 K.p.a., strony mogą być zawiadomione o podjętych decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Przepisem szczególnym w sprawach dotyczących prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest ustawa z dnia 17.05.1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. Zgodnie z § 39 ust. 6 obowiązującego w okresie prowadzenia przez Starostę prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów i założeniem ewidencji budynków obrębu S. rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17.12.1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, decyzję o zatwierdzeniu projektu operatu opisowo-kartograficznego podaje się do wiadomości zainteresowanym poprzez wywieszenie jej na tablicy ogłoszeń w siedzibie organu oraz właściwego miejscowo urzędu gminy, a także przez podanie informacji w tej sprawie do wiadomości publicznej w sposób przyjęty w danej miejscowości. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca N. S. zarzuciła, że nowowydzielona działka 982/3 /zajęta pod drogę/ nie stanowi jej własności i wynika to z map z 1938 r. i z 1970, a także z postępowania rozgraniczeniowego. Została włączona do jej działki przy pomiarach wykonywanych w 1999 r. W roku 1970 dokonano podziału działek i wówczas geodeta popełnił błędy, gdyż powierzchnia działki nr 316/17 /poprzednie oznaczenie/ wykazana na mapie nie była zgodna ze stanem na gruncie. Także granica pomiędzy działką nr 308/20 z działkami nr, nr 308/5 i 308/6 wykazana na mapie nie była zgodna ze stanem na gruncie. Również w czasie pomiaru w 1999 r. granica pomiędzy tymi działkami była niezgodna ze stanem rzeczywistym. Sprostowania dokonano dopiero w 2001 r. Co się tyczy ustalenia granicy pomiędzy działką 980/3, a działką nr 962, to nie zna ustaleń z 1998 roku. W konkluzji wniosła cytuję "o rozpatrzenie różnicy powierzchni działek nr 980/2 i 979 będących własnością p. B. G., syna mojej siostry Z. G. z działką 978/1 o powierzchni 0,0980 ha będącej własnością G. W. o łącznym obszarze 0,5901 ha". Nadmieniła, że pan Ś. na podstawie aktu notarialnego z roku 1963 zakupił działkę o powierzchni 57,55 ha i na różnicę nie posiada prawnych dokumentów. Zasygnalizowała, aby zająć stanowisko odnośnie strumyka płynącego obok jej działki nr 980/3, a w szczególności czy grunt pod tym strumykiem powinien być doliczony do powierzchni w/w działki. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest częściowo zasadna. Niesporna jest okoliczność, iż skarżąca N. S. była właścicielką trzech działek o numerach 982/1, 982/2 i 980/3, położonych w S. i objętych Kw [...]. Przed modernizacją ewidencji gruntów działki te miały następujące powierzchnie: - dz. 982/1 – 44 ary, - dz. 982/2 – 21 ary, - dz. 980/3 – 52 ary /wypisy z rejestru gruntów przedstawiające stany ewidencyjne z 1998 r. i z 21.08.2000 r. K. 1 i 7 akt I instancji/. Poza sporem też jest, iż część działki nr 982/1 /część pn.-zach./ przed 1.01.1999 r. została zajęta pod drogę publiczną /gminną/, co pokazano na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 /K. 31 akt I instancji/. Z tego względu w toku modernizacji podzielono działkę 982/1 na działki: 982/3 /droga/ o pow. 0,0019 ha i 982/4 o pow. 0,4893 ha /K. 61 i 64 akt I instancji/. Organ I instancji kierując się treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną /Dz. U. Nr 135, poz. 872/ przyjął, iż działka nr 982/3 /zajęta pod drogę/ stała się z mocy prawa własnością Gminy J. i w związku z tym w decyzji z dnia [...].06.2001 r., Nr [...] wprowadził do ewidencji gruntów zmianę podmiotową polegającą na wpisaniu Urzędu Gminy J. jako właściciela działki nr 982/3 o pow. 0,0019 ha w miejsce N. S. Organ odwoławczy decyzją reformacyjną z dnia [...].09.2001 r., Nr [...], zachowując podział działki 982/1, nie podzielił poglądu organu I instancji, iż art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających z 1998 r. stanowi samoistną podstawę do dokonania zmian własnościowych i przyjął, iż zmiana taka może być dokonana tylko na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, wydanej na wniosek właściwego zarządu drogi /art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających z 1998 r./. Taka decyzja nie została wydana, zatem N. S. jest nadal właścicielką działki 982/1 /zajęta pod drogę/. Stanowisko organu odwoławczego zakwestionowała skarżąca, która uważa, że grunt zajęty pod drogę publiczną nie stanowi jej własności. Zdaniem Sądu stanowisko organu II instancji jest wątpliwe. Otóż art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających z 1998 r. stanowi, że podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody wydana na wniosek właściwego zarządu drogi. Połączenie art. 73 ust. 1 i 3 w/w ustawy prowadzi do konkluzji, iż taka decyzja jest decyzją deklaratoryjną czyli stwierdzającą nabycie prawa własności z dniem 1.01.1999 r. /wywołuje skutek ex tunc/. Niewątpliwie ma rację organ odwoławczy, że brak takiej decyzji uniemożliwia ujawnienie w księdze wieczystej przejście prawa własności gruntu zajętego pod drogę na rzecz właściwej gminy. Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne /tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086/, ewidencja gruntów stanowi podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami. Pozostawienie wpisu, że skarżąca jest właścicielką działki nr 982/3 /droga/ może pociągać za sobą obowiązek uiszczania od tej działki stosownego podatku, a także może wywoływać inne komplikacje prawne. Skarżąca nie ma wpływu na przejście prawa własności gruntu zajętego pod drogę, bowiem wniosek powinien złożyć właściwy zarządca drogi. Faktycznie skarżąca działką nr 982/3 nie włada. W takim stanie rzeczy /do czasu wydania decyzji z art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających z 1998 r./ istniała możliwość wpisania właściwej gminy jako podmiotu władającego działką nr 982/3. Za tym przemawia zdaniem Sądu § 10 ust. 2 i § 12 ust. 2 w zw. z § 44 pkt 2, 46 ust. 1 i 49 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Osobnym zagadnieniem jest przebieg granicy zachodniej działki nr 980/3. Organy na skutek nie wskazania tej granicy przez skarżącą oraz właścicielkę działki nr 962 /A. R./ przyjęły granicę uwidocznioną na mapie zasadniczej z 1998 r. Na rozprawie sądowej /8.04.2004 r./ pełnomocnik Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wyjaśnił, iż granica przebiega środkiem strumyka. Zdaniem skarżącej powierzchnia pod wodami strumyka nie powinna wchodzić w skład powierzchni działki nr 980/3 i dodała, iż w pozostałym biegu strumyk ten nie wchodzi w skład działek osób fizycznych. Organy nie zbadały tej kwestii na gruncie ustawy z dnia 18.07.2001 r. – Prawo wodne /Dz. U. Nr 115, poz. 1229/, a w szczególności nie wyjaśniły czy przedmiotowy strumyk jest ciekiem naturalnym w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 tego prawa. Powierzchniowe wody płynące stanowią własność publiczną w rozumieniu art. 10 prawa wodnego /zob. też – Jan Szachułowicz – Nowe prawo wodne z komentarzem, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2003 r., str. 49/. Tego rodzaju wody, według reguły przedmiotowej /czyja woda tego grunt/, nie mogą stanowić własności osób fizycznych. W takim stanie rzeczy nie wyjaśnienie zasygnalizowanej kwestii stwarza równocześnie wątpliwość czy zasadne było zaliczenie gruntu pod strumykiem do powierzchni działki nr 980/3. Pozostałe zarzuty skarżącej nie są zasadne. Z protokołu z dnia 8.05.2001 r. /K. 63 akt I instancji/ wynika, że granica wschodnia działki nr 980/3 została wytyczona według stanu użytkowania wskazanego na gruncie przez skarżącą i właściciela działki sąsiedniej nr 980/4 B. G. Taki sposób ustalenia granicy dopuszcza § 38 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów z dnia 29.03.2001 r. Oznacza to równocześnie, iż granica ta nie jest granicą sporną. W takim stanie rzeczy dokonywanie pomiarów i obliczanie powierzchni innych działek /położonych w kierunku wschodnim od działki nr 980/4/, nie miałoby wpływu na przebieg granicy wschodniej działki skarżącej nr 980/3. Pozostałe granice w/w działki nie są kwestionowane przez skarżącą. W roku 1984 dokonano rozgraniczenia działek 982/1 i 982/2 /własność skarżącej/ z działkami nr 911/1 i 981, czyli ustalono wówczas granicę wschodnią i zachodnią powyższych działek skarżącej /plan sytuacyjny rozgraniczenia K. 57 akt I instancji/. W toku modernizacji stwierdzono, iż na gruncie są zastabilizowane znaki graniczne z dokonanego rozgraniczenia, przeto w oparciu o tak ustalone granice obliczono powierzchnię działki 982/4, która wynosi 0,4893 ha. Różnica powierzchni do stanu z 1998 r. jest wynikiem dokładniejszych pomiarów i metod obliczeniowych oraz skutkiem odliczenia powierzchni działki nr 982/3. Natomiast powierzchnia działki nr 982/2 nie uległa zmianie i wynosi 0,2071 ha. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c, art. 152 i art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, nazwanej dalej skrótem p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./, Sąd orzekł jak w punktach I – III wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł po myśli art. 200 p.s.a. w zw. z art. 97 § 2 powyższych przepisów wprowadzających. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wskazówki Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, które odnoszą się do działki nr 982/3 /grunt zajęty pod drogę/ oraz do granicy zachodniej działki nr 980/3. W przypadku ewentualnego ustalenia, że grunt pod strumykiem nie stanowi własności skarżącej, ustali nową granicę zachodnią działki nr 980/3 według linii brzegu, stosownie do zasad przewidzianych w prawie wodnym, po czym obliczy powierzchnię tej działki.