SA/Rz 2506/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk Sędzia WSA Robert Sawuła Asesor WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. i T. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2001 r Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1) Uchyla zaskarżoną decyzję 2) Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku 3) Zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących E. i T. K. kwotę 10 zł /sł. dziesięć zł/ solidarnie tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 2506/01 UZASADNIENIE Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] sierpnia 2002r. znak: [...] działając na podstawie art. 103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. nr 1126 ze zm.) oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 2974r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) i § 278 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. nr 17, poz. 62 ze zm.) nakazał J. K. zam. [...] zdemontowanie (zdjęcie) istniejącego drutu kolczastego na betonowym ogrodzeniu pomiędzy działką nr 3572 i działką nr 3573 położonych w miejscowości R., przy ul. O., jak również na ogrodzeniu trwałym zlokalizowanym na działkach o nr ewidencyjnym 3571 i 3572 od strony ul. O. w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na skutek pisemnej interwencji z 9.07.2001r. T. K., w dniu 25 lipca 2001r. organ dokonał kontroli w terenie, istniejącego ogrodzenia międzysąsiedzkiego pomiędzy działką nr 3572 będącą w użytkowaniu J. K. i działką nr 5373 będącą własnością E. i T. K. Dokonana kontrola wykazała, że na istniejącym betonowym ogrodzeniu międzysąsiedzkim o łącznej długości 12,75 mb na wysokości od 120-130 cm p.p.t. zamontowane są 3 sploty drutu kolczastego, które przymocowano do stalowych prętów zabetonowanych w istniejące słupki. Taki sam drut kolczasty (2 sploty) zamontowany został również na istniejącym betonowym ogrodzeniu działek nr 3571 i 3572 o łącznej długości 29,8 mb od strony ul. O., użytkowanych przez J. K. W trakcie przeprowadzonej rozprawy J. K. oświadczył, że powyższe ogrodzenia międzysąsiedzkie i od strony ul. O. zostały wykonane w latach sześćdziesiątych. W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że istniejący drut kolczasty zamontowany został wbrew obowiązującym przepisom w trakcie jego budowy, jak też i obecnie obowiązującym tj. warunkom technicznym jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ze względu na określoną przez J. K. datę wybudowania ogrodzenia organ zastosował w niniejszej sprawie przepisy Prawa budowlanego z 1974r. oraz w oparciu o zarządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane z 1966r. (§ 111) oraz rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki z 1980r. (§ 278), które mówią, że drut kolczasty na ogrodzeniu może być zamontowany na wysokości wyższej niż 2,0m. Organ stwierdził, że drut kolczasty na całym ogrodzeniu został umieszczony z naruszeniem przepisów obowiązujących w okresie budowy przedmiotowego ogrodzenia jak i obecnie obowiązujących. W odwołaniu J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił brak dostatecznych możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, postępowanie na żądanie właściciela nieruchomości sąsiedniej dotyczyło drutu od strony działki sąsiedniej, a nie ogrodzenia od strony ulicy O., nienależyte wyjaśnienie przepisów w oparciu, o które działał inspektor. Końcowo zgłosił wątpliwości, czy Prawo budowlane zostało w ogóle naruszone, czy na budowę ogrodzenia było potrzebne pozwolenie na budowę i czy sprawa powinna być rozpatrywana przez administrację. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z [...] września 2001r., Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji podał, że przyczyną uchylenia decyzji było nieustalenie przez organ pierwszej instancji dokładnej daty wykonania ogrodzenia od strony drogi będącej w spisie dróg publicznych, a jedynie ograniczenie się do ogólnego stwierdzenia, że miało to miejsce w latach sześćdziesiątych. Ponadto organ nie sprawdził, czy w okresie budowy ogrodzenia od strony ulicy, ulica ta istniała, czy też powstała dopiero po wybudowaniu ogrodzenia. W związku z powyższym zaistniały wątpliwości, jakie akty prawne winny być zastosowane do rozstrzygnięcia sprawy związanej z drutem kolczastym zamontowanym na ogrodzeniu międzysąsiedzkim i od strony ulicy O. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący E. i T. K. wnieśli o uchylenie w całości decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z [...].09.2001r. jako naruszającej przepisy prawa materialnego, formalnego, a zwłaszcza art. 10 § 2, art. 12 § 2, art. 77 § 4, art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz o utrzymanie w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z [...].08.2001r. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że ich zastrzeżenie dotyczyło tylko zdemontowania drutu kolczastego rozciągniętego nad płotem pomiędzy działkami o nr 3571 i 3572. Odwołujący się J. K. nie wykazał się prawem posiadania działek nr 3571 i 3572, ponieważ nie jest prawnym właścicielem, zatem nie otrzymał pozwolenia na budowę ogrodzenia, dlatego też wybudował je samowolnie. Potwierdził natomiast wykonanie płotu w latach sześćdziesiątych, co zgodnie z przepisami prawa budowlanego z 1974 stanowiło bezprawie budowlane. W myśl art.77 § 4 k.p.a. nie zachodzi potrzeba udowodnienia istnienia ulicy w okresie budowy płotu, ponieważ jest to fakt powszechnie znany, a o istnieniu ulicy świadczy ukształtowana linia zabudowy. Skarżący wnieśli też zastrzeżenia odnośnie usytuowania drutu kolczastego na ogrodzeniu międzysąsiedzkim pomiędzy działkami 3572 i 3573, ponieważ stanowi szczególne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego. Umieszczenie drutu na tej wysokości przeszkodziło w prawidłowym dostępie do skrzynki, w której znajduje się gazomierz. Pismem z 7 sierpnia 2000r., skarżący bezskutecznie wezwał J. K. do usunięcia przedmiotowego drutu, co spowodowało konieczność załatwienia sprawy na drodze postępowania sądowego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwana dalej w skrócie p.w.u.p., sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy niniejsza sprawa), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art.1 wspomnianej ustawy, z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zwanej dalej w skrócie u.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta sprawowana jest, co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zakres kontroli wyznacza art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Skarga niniejsza jest zasadna, jednakże z innych względów niż podane w skardze. Pismem z 9 lipca 2001r. T. K. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie, czy jest zgodne z obowiązującymi warunkami technicznymi zawartymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994r. § 43 pkt 1, usytuowanie drutu kolczastego na ogrodzeniu oraz wydanie pisemnej opinii wraz z nakazem usunięcia drutu z ogrodzenia. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że drut kolczasty na ogrodzeniu pomiędzy działkami nr ewid. 3572 i 3573 położonych w R. przy ul. O. został rozciągnięty na wysokości 120 do 130 cm p.p.t. Działając na podstawie art.40 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) organ pierwszej instancji zobowiązał J. K. do zdemontowania istniejącego drutu kolczastego na betonowym ogrodzeniu pomiędzy działką nr 3572 i działką nr 3573, jak również na istniejącym ogrodzeniu trwałym zlokalizowanym na działkach o nr ewid. 3571 i 3572 od strony ul. O. Natomiast w zaskarżonej decyzji, mocą której uchylono decyzję pierwszej instancji, organ nakazał zbadać legalność wybudowanego ogrodzenia, datę wykonania ogrodzenia, jakie przepisy obowiązywały w dacie wykonania płotu, czy istniała konieczność uzyskania pozwolenia na budowę ogrodzenia oraz ustalenie, czy w dacie realizacji płotu istniała ulica obecnie nosząca nazwę O. W art. 12 k.p.a. została zawarta zasada szybkości postępowania. W myśl tego artykułu organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Przenosząc tę zasadę na płaszczyznę niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że likwidacja nieodpowiedniego stanu technicznego, bądź użytkowanie budowli w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, niekoniecznie musi być realizowana poprzez nakazanie rozbiórki tego obiektu. Dotyczyć będzie to takich sytuacji, gdy zagrożeniem, bądź nieodpowiednim stanem technicznym będzie dotknięty tylko pewien element budowli. W rozpoznawanej sprawie należy rozdzielić dwa stany faktyczne sprawy. Pierwszy z nich będzie dotyczył likwidacji nieodpowiedniego stanu technicznego lub użytkowania budowli, a drugi może odnosić się ewentualnie do zbadania legalności tego obiektu. Oznacza to, że zdjęcie drutu kolczastego z ogrodzenia, którego wysokość nie jest zgodna z wysokością wynikającą z przepisów prawnych, wcale nie musi się łączyć z koniecznością rozbiórki płotu. Chociaż teoretycznie nie można wykluczyć i takiej sytuacji. Jednak w rozpoznawanej sprawie są to sprawy, które należałoby prowadzić w dwóch odrębnych postępowaniach. Do pierwszego z tych stanów faktycznych będą miały zastosowanie przepisy aktualnie obowiązującego Prawa budowlanego z 1994r., natomiast drugi stan faktyczny będzie wymagał oceny z uwzględnieniem treści art.103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994r. Ustawodawca w Rozdziale 6 pt. "Utrzymanie obiektów budowlanych" (art. 61 do 72) ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. nr 109, poz. 1157 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, zawarł przepisy, które nakładają na właścicieli lub zarządców obiektu budowlanego obowiązek użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymania go w należytym stanie technicznym i estetycznym (art. 61 Pr. budowlanego), który w takim brzmieniu obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Ta ogólna norma została skonkretyzowana między innymi przez przepis art. 66 Prawa budowlanego. W myśl tego przepisu w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia, albo jest użytkowany niezgodnie z przeznaczeniem, bądź w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu, środowisku lub bezpieczeństwu mienia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Bezspornym jest, że drut kolczasty, tak na ogrodzeniu miedzy działkami jak i od strony ul. O. jest umieszczony na wysokości 1,30 – 1,20 m, co narusza § 43 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995r. nr 15, poz. 140 ze zm.), które obowiązywały w dacie orzekania przez organy obydwu instancji. Zgodnie z tym przepisem, ogrodzenie nie może stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i zwierząt. Umieszczanie na wysokości mniejszej niż 1,8m drutu kolczastego, tłuczonego szkła oraz innych ostro zakończonych elementów jest zabronione. Ustalony stan faktyczny w niniejszej sprawie odpowiada dyspozycji przepisu art. 66 Prawa budowlanego, albowiem umieszczony drut na wysokości 1,2 – 1,3m zagraża bezpieczeństwu ludzi i zwierząt. Przepis ten obliguje organ do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w przypadku zaistnienia jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Przepis ten stanowi też materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organ nadzoru budowlanego w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia, nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, na podstawie którego można zobowiązać właściciela lub zarządcę do przeprowadzenia wszelkich niezbędnych robót budowlanych, czy czynności koniecznych do zapewnienia stanu technicznego wymaganego przez przepisy zarówno prawa budowlanego jak i ustaw szczegółowych (w tym także norm powszechnie obowiązujących zawartych w aktach rangi podustawowej). W przypadku niedozwolonego użytkowania obiektu budowlanego dopuszczalne jest nakazanie każdej jego modyfikacji, która zapewni usunięcie stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, środowiska czy bezpieczeństwa mienia ( patrz: S. Szuster Komentarz do art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U.106.1126), System informacji prawnej LEX (OMEGA) 17/2004). Reasumując należy stwierdzić, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokona prawidłowego ustalenie stron postępowania, co pozwoli prawidłowo określić również adresata decyzji, na którego został nałożony obowiązek zdemontowania drutu kolczastego. Następnie organ dokona oceny decyzji wydanej w pierwszej instancji, czy spełnia odpowiada ona warunkom wynikającym z przepisów prawa materialnego jak i procedury przedstawionym w uzasadnieniu. Należy również podkreślić, że wyrok niniejszy nie przesądza o potrzebie prowadzenia postępowania celem zbadania legalności wzniesionego ogrodzenia. Odnosząc się do twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę o potrzebie całościowego rozstrzygnięcia sprawy związanej z ogrodzeniem i umieszczonym na nim drucie kolczastym, Sąd nie podzielił tego poglądu. Na tym etapie postępowania nie można przesądzić jednoznacznie, że zostanie wydane orzeczenie o rozbiórce przedmiotowego ogrodzenia, tym samym niweczyłoby to możliwość likwidacji z ogrodzenia drutu kolczastego, który został zamontowany na wysokości nieodpowiadającej przepisom prawa. Ta właśnie sytuacja uzasadnia konieczność rozłączenia tych sprawy do dwóch odrębnych postępowań. Mając na uwadze stan sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 P.p.s.a , Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczona ochrona tymczasowa traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 P.p.s.a. w zw. z art. 97 powołanej na wstępie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.