SA/Rz 2527/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk Sędziowie AWSA Jolanta Ewa Wojtyna WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala SA/Rz 2527/01 Uzasadnienie Pismem z dn.15.01.2001r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (KUdSKiOR) zawiadomił Z. B. o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w celu wydania decyzji odnośnie jego uprawnień kombatanckich, wzywając do nadesłania wszelkich wiarygodnych wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W toku postępowania organ uzyskał od Wojskowej Komendy Uzupełnień w R. kopię karty ewidencyjnej z przebiegiem służby wojskowej Z. B., z której m.in. wynika, że był on oficerem operacyjnym Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w R. w latach 1945-1952. KUdSKiOR poinformował o tym fakcie Z.B. umożliwiając mu ustosunkowanie się do tego dowodu. Z. B. pismem z dn.10.07.2001r. obszernie opisał swoją działalność w okresie II wojny światowej i wyjaśnił, że do pracy w organach bezpieczeństwa publicznego został skierowany na podstawie ustnego rozkazu dowódcy ugrupowania Armii Ludowej "Zbyszka", najpierw w D., a później w R. Przechodząc do służby w organach WUBP Z. B. miał kierować się "zasadą spełnienia obywatelskiego obowiązku w kontynuowaniu woli walki w obronie ludności polskiej, zagrożonej ze strony barbarzyńców faszystowskich spod znaku OUN-UPA". Decyzją z dn. [...].08.2001r. [...] KUdSKiOR orzekł o pozbawieniu Z. B. uprawnień kombatanckich, powołując się na dyspozycję art.25 ust.2 pkt 1 lit a w zw. z art.21 ust.2 pkt 4 lit. a ustawy z dn.24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142 z 1997r., poz.950 ze zm., zwana dalej "ustawą o kombatantach"). Z. B. posiadał dwa tytuły uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki ZBOWiD w R.: działalność w ruchu oporu (Armia Ludowa) od 1.08.1942 do 15.01.1945 oraz udział w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej od 1.03.1945 do 31.05.1945 i od 9.01.1946 do 31.12.1947. Powołując się na fakt zatrudnienia Z. B. w organach bezpieczeństwa publicznego organ wskazał, że w świetle art.25 ust.2 pkt 1 lit a ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów osoby, które służyły w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, chyba że osoby te przedstawią dowody świadczące, że do organów tych zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu niesienia im pomocy. Zdaniem organu Z. B. dowodów takich nie przedstawił. Uznając, iż decyzja I instancja jest krzywdząca i niesłuszna Z. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił w nim, że KUdSKiOR błędnie przyjął, iż nie został oddelegowany do pracy w organach bezpieczeństwa publicznego przez organizację niepodległościową, wywodził że był partyzantem GL-AL i dowódca oddziału tej organizacji niepodległościowej skierował go do pracy w organach bezpieczeństwa publicznego. W dalszej treści wniosku znalazła się polemika ze stanowiskiem organu pozbawiającego uprawnień kombatanckich także W. B., żonę Z. B. Wnoszący wskazywał, że posiada za sobą wieloletni okres nienagannej pracy zawodowej, a decyzję odbiera jako wyraz szykany w stosunku do kombatantów nie będących członkami w okresie wojny takich ugrupowań jak AK, WiN i NSZ. KUdSKiOR decyzją z dn. [...].10.2001r. [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dn. [...].08.2001r. orzekającą o pozbawieniu Z. B. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że o pozbawieniu uprawnień kombatanckich zadecydował fakt zatrudnienia Z. B. w organach bezpieczeństwa publicznego, a wydana decyzja jest zgodna z obowiązującej w tej materii ustawą. Strona nie zakwestionowała faktu zatrudnienia w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1945-1952 i nie przedstawiła dokumentów, o jakich mowa w art.21 ust.3 ustawy o kombatantach. Skargę na tę ostatnią decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie Z. B. zarzucając organowi działanie jednostronne i tendencyjne. Powtarzając argumentację prezentowaną w postępowaniu administracyjnym, co do okoliczności podjęcia zatrudnienia w organach bezpieczeństwa publicznego, skarżący zakwestionował wiedzę twórców ustawy kombatanckiej o realiach okresu wojny i lat powojennych, domagając się uchylenia decyzji pozbawiającej go uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę KUdSKiOR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art.97 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Ta norma intertemporalna ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, a właściwym miejscowo do rozpatrzenia skargi Z. B. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (por. rozporządzenie Prezydenta RP z dn.25.04.2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości, Dz.U. Nr 72, poz.652). Skarga jest niezasadna. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę wykonywania administracji publicznej, w tym także kontrolę zaskarżonych decyzji administracyjnych z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem. Oceniając z tego punktu widzenia zaskarżoną decyzję sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego ani procesowego, które uzasadniać miałyby wzruszenie tej decyzji. Sędziowie związani są w zakresie orzekania ustawami. Za podstawę prawną wydanych decyzji orzekających o pozbawieniu Z. B. uprawnień kombatanckich organ podał przepisy art.25 ust.2 pkt 1 lit a w zw. z art.21 ust.2 pkt 4 lit. a. ustawy o kombatantach. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, wymienione w art.21 ust.2 w pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art.21 ust.3 tej ustawy. Organ uznał, że Z.B. mieści się w pojęciu art.21 ust.2 pkt 4 lit a ustawy o kombatantach, który wymienia osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturze Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art.21 ust.3 ustawy o kombatantach wyklucza stosowanie między innymi art.21 ust.2 pkt 4 lit. a wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Bezspornym jest fakt zatrudnienia Z. B. w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w R. w latach 1945-1952. Powołując się na tę okoliczność KUdSKiOR decyzją z dn. [...].08.2001r. pozbawił stronę uprawnień kombatanckich. Należy zauważyć, że wzywając do ustosunkowania się wobec faktu zatrudnienia Z. B. w organach bezpieczeństwa w latach 1945-1952, organ nie pouczył strony o treści art.21 ust.3 ustawy o kombatantach, czym naruszył dyspozycję art.9 kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dn.14.06.1960r. - tekst jedno. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm.), przewidującego obowiązek informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na prawa i obowiązki uczestników postępowania. Uchybienie to nie ma jednak wpływu na ocenę legalności wydanych decyzji. Skarżący konsekwentnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w skardze naprowadzał, że do pracy w organach bezpieczeństwa publicznego został skierowany na mocy ustnego rozkazu dowódcy zgrupowania Armii Ludowej "Zbyszka". Niezależnie od tego, że na dowód tego zdarzenia skarżący przedstawia jedynie własne oświadczenie, powstaje problem, czy Armia Ludowa mieści się w pojęciu "organizacji niepodległościowej", o jakiej mowa w art.21 ust.3 ustawy o kombatantach. Zdaniem sądu Armia Ludowa nie mieści się w tym pojęciu. W opracowaniach encyklopedycznych Armia Ludowa określana jest mianem konspiracyjnej organizacji wojskowej, utworzonej na mocy dekretu Krajowej Rady Narodowej z dn.1.01.1944r., będącej formacją zbrojną Polskiej Partii Robotniczej, poprzez przemianowanie Gwardii Ludowej. Zadaniem Armii Ludowej była dywersja antyniemiecka, udział w organizowaniu i obronie tworzonego przez PPR systemu władzy oraz przejęciu władzy na wyzwolonych terenach. Na tych terenach żołnierze Armii Ludowej wstępowali do Wojska Polskiego i stanowili główną grupę zasilającą Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (Nowa Encyklopedia Powszechna PWN t. 1, Warszawa 1995, s.231). Ustawa o kombatantach w art.1 ust.2 pkt 5 posługuje się terminami "polska podziemna formacja wojskowa" oraz "organizacja niepodległościowa". Art.21 ust.3 ustawy o kombatantach posługuje się jedynie pojęciem "organizacji niepodległościowej". Armia Ludowa stanowiła niewątpliwie podziemną formację wojskową, ale nie była organizacją niepodległościową w rozumieniu ustawy o kombatantach. Z tej przyczyny uznać należy, że uzasadnionym jest pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art.25 ust.2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach osoby, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1945-1952 w charakterze oficera operacyjnego, sam fakt powoływania się na oddelegowanie do tej służby przez rozkaz dowódcy z Armii Ludowej, nie wyklucza zastosowania w/w przepisu. Z tych względów, działając na podstawie art.151 ustawy z dn.30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271) skargę należało oddalić.