SA/Rz 2534/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymana nią w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] września 2002 r. Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. L. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 2534/02 U Z A S A D N I E N I E W podaniu z dnia 1.07.2002 r. wniesionym do Urzędu Miasta i Gminy [...], K. L. żądał zakazania J. i F. L. "puszczania wody opadowej łącznie ze ściekami i odchodami gospodarczymi na działkę zagrodową nr 1725 z działek nr, nr 1735 i 1736 zabudowanych budynkami mieszkalno-gospodarczymi" położonymi w miejscowości H. oraz nakazania im wykonania rowu odprowadzającego wodę z ich posesji. W motywach podania przytoczył, że działki J. i F. L. są położone na stoku o dużej pochyłości i spadzie bezpośrednim na jego działkę nr 1725. Podczas opadów atmosferycznych jak również w czasie roztopów zimowo-wiosennych wszystkie wody, łącznie ze ściekami sanitarnymi z posesji sąsiadów, spływają na jego działkę i zalewają jego dom oraz studnię z wodą pitną. F. L. nad jego posesją posadził ziemniaki w rzędach idących równolegle ze spadem terenu i prostopadle do jego posesji. Tymi rzędami brudna woda szybciej zalewa jego działkę. Ponadto F. L. na działce nr 1736, opodal granicy z działką wnioskodawcy, wykopał ziemny dołek, w którym składuje odpady gospodarcze i wlewa do niego odchody sanitarne, które podczas opadów są wypłukiwane i spływają na nieruchomość wnioskodawcy. Wzdłuż granicy znajdował się kiedyś rów zbierający wodę, który wykonali rodzice J. i F. L. Burmistrz Gminy i Miasta [...], decyzją z dnia [...].09.2002 r., Nr [...] nie uwzględnił żądania wnioskodawcy w przedmiocie uregulowania stosunków wodnych na działkach 1725, 1735 i 1736 położonych w H. Decyzję wydał na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne /Dz. U. Nr 115, poz. 1229/. Organ I instancji, na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu 4.09.2002 r. ustalił, że działka J. L. /nr 1735/ i F. L. /nr 1736/ położone są prostopadle do działki wnioskodawcy K. L. nr 1725. Naturalne nachylenie terenu jest w stronę działki K. L. tj. w kierunku południowo-wschodnim. Stopień nachylenia działek 1735 i 1736 jest nieznaczny. Natomiast istnieje wyraźny spadek od granicy pomiędzy działkami 1735 i 1736, a działką 1725. Na działce 1725 nie stwierdzono szkód spowodowanych jej zalewaniem, ani też stagnowaniem wody. Budynek F. L. jest niezamieszkały /stan surowy/, natomiast budynek J. L. nie posiada wody bieżącej ani szamba. Nie stwierdzono śladów ukierunkowywania zanieczyszczeń w stronę działki K. L. W czasie opadów woda płynie całą szerokością działki zgodnie z naturalnym nachyleniem terenu. Na działce wnioskodawcy nie powstały szkody, o jakich wspomina wnioskodawca. W konkluzji organ I instancji stwierdził, iż nie zaistniały przesłanki z art. 29 ust. 3 prawa wodnego, bowiem nie ma szkodliwego oddziaływania spływającej wody na grunt wnioskodawcy. W odwołaniu K. L. napisał, że nie wyraża zgody na rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta i Gminy i zarzucił, że oględziny były przeprowadzone po 3 miesięcznej suszy, zatem dowód ten nie mógł odzwierciedlać stanu istniejącego po opadach atmosferycznych. Zarzucił także naruszenie art. 361 K.c. Poza tym powielił okoliczności przytoczone w podaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].11.2002 r., Nr [...] utrzymało w mocy wyżej przedstawioną decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 138 § 1 k.p.a. i art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18.07.2001 r. – Prawo wodne /Dz. U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm./. Dokonując subsumpcji stanu faktycznego ustalonego przez organ I instancji z treścią art. 29 ust. 3 prawa wodnego z 2001 r., organ odwoławczy stwierdził, że burmistrz może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie do stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zabezpieczających w sytuacji, gdy spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, czyli muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki tj. zmiana stanu wody na gruncie spowodowana przez właściciela gruntu, która szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Takie przesłanki nie zaistniały. Zarzuty podniesione w odwołaniu są bezprzedmiotowe i nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie, skarżący K. L. – nie wskazując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji zarzucił, że organ II instancji powołał się na art. 29 ust. 3 prawa wodnego z 2001 r., ale w jego sprawie chodzi również o zatruwanie jego posesji zagrodowej, ogrodu na którym pasie krowę i na której to posesji znajduje się studnia z wodą przeznaczoną do konsumpcji, bowiem podczas opadów atmosferycznych i wiosennych roztopów śniegu wszystkie brudy z odchodami i chemicznymi detergentami spływają na jego posesję. Ponadto F. L. na swojej działce wykopał dołek w ziemi, do którego składa różne odpadki i płyny chemiczne, które są wypłukiwane przez wody opadowe i zalewają jego działkę. Dodał, że rodzice J. L. i F. L. korzystali z rowu, którym odprowadzali wody opadowe do istniejącego cieku wodnego. W końcowej części skargi podniósł, że w takiej sytuacji obowiązują uregulowania prawne dotyczące ekologii i ochrony środowiska, a nie przepisy prawa wodnego, gdyż na G. H. nie ma rzeki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i powtórzyło argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga K. L. zasługuje na uwzględnienie. Art. 29 ustawy z dnia 18.07.2001 r. – Prawo wodne /Dz. U. Nr 115, poz. 1229, zmiany: Dz. U. Nr 154, poz. 1803, Dz. U. z 2002 r., Nr 113, poz. 984 – stan prawny obowiązujący w dniu wydania zaskarżonej decyzji/, nazwanej dalej prawem wodnym stanowi: ust. 1 – właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1/ zmienić stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2/ odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. ust. 2 – na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. ust. 3 – jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Z przepisu tego wynika, że do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w ust. 3 wymagane są łącznie dwie przesłanki tj spowodowanie przez właściciela gruntu /a także posiadacza samoistnego, użytkownika wieczystego – art. 9 ust. 2 pkt 3 prawa wodnego/ zmiany stanu wody na gruncie /ust. 1/, która równocześnie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie /powoduje szkody/. Niezależnie od tego art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa wodnego zakazuje właścicielowi gruntu odprowadzać wody i ścieki na grunty sąsiednie /odrębne unormowanie/. Orzekające organy, na podstawie dowodu z oględzin przeprowadzonego przez organ I instancji w dniu 4.09.2002 r. przyjęły, że J. L. /właścicielka działki nr 1735/ i F. L. /właściciel działki nr 1736/, nie dokonały zmiany stanu wody na swoich działkach, zaś na działce skarżącego /nr 1725/ nie stwierdzono szkód z powodu stagnowania wody. W protokole z oględzin nie ma żadnej wzmianki dotyczącej twierdzeń skarżącego, zawartych w jego podaniu z dnia 1.07.2002 r. Przede wszystkim nie ma danych, czy na gruncie /pomiędzy działką nr 1725,a działkami nr, nr 1735 i 1736/ są jakieś ślady rowka odprowadzające wody opadowe z tych ostatnich działek. Nie ma również informacji czy na działce F. L. istnieje wykopany dołek i co w nim się znajduje. Nie ma też ustaleń czy w budynku mieszkalnym skarżącego są jakieś ślady oddziaływania wody opadowej na substancję tego obiektu budowlanego. W protokole nie ma również wypowiedzi stron uczestniczących w oględzinach na powyższe okoliczności. Natomiast wyjaśnienia stron na rozprawie sądowej /20.01.2005 r./ były rozbieżne. Dla przykładu skarżący podał, że rowek odprowadzający wodę z działek J. L. i F. L. istniał jeszcze półtora roku przed oględzinami, a obecnie na gruncie są nieznaczne ślady po nim. Podobnie wyjaśniła J. S. i dodała, że rowek był ostatnio wybierany i czyszczony około 6-7 lat temu. Istnieniu rowka zaprzeczyli J. L. i F. L. Ten ostatni potwierdził, że istotnie na jego działce był dołek, do którego wrzucał skoszoną trawę, ale obecnie dołek już nie istnieje. M. S. natomiast wyjaśniła, że dołek nadal istnieje i ma większe rozmiary od podanych przez F. L. Z porównania treści protokołu z oględzin z treścią wypowiedzi stron złożonych na rozprawie sądowej wynika, że protokół z oględzin nie określa w pełni stanu rzeczywistego na gruncie, a w szczególności związanego z przesłankami art. 29 prawa wodnego. Oznacza to jednocześnie, iż orzekające organy naruszyły art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 68 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c, art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ - uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...].09.2002 r., Nr [...]. O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł po myśli art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 powyższych przepisów wprowadzających. Sąd nie zastosował art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy uregulowania stosunków wodnych na gruncie, nie nadaje się do wykonania, przeto orzekanie w tej kwestii było zbędne. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organów będzie dokładne wyjaśnienie przesłanek wynikających z art. 29 prawa wodnego, a w szczególności dotyczących rowka odprowadzającego wodę /czy w ogóle istniał, a jeżeli tak czy na gruncie są jego ślady i co się z nim stało, od kiedy nie istnieje i z jakich przyczyn/, dołka na działce F. L. /czy obecnie istnieje, a jeżeli tak jakie ma wymiary, w jakiej znajduje się odległości od granicy z działką skarżącego i do jakich celów służy/. Organy ustalą także czy na budynku mieszkalnym skarżącego są ślady pozostawione przez wody opadowe. Wskazanych ustaleń należy dokonać na podstawie ponownych oględzin z udziałem stron, innych środków dowodowych zgłoszonych przez strony i wyjaśnień stron. Zebrany materiał dowodowy, organy ocenią trybie art. 80 k.p.a. i ustalą rzeczywisty stan istniejący na gruncie i w zależności od tych ustaleń wydadzą stosowne rozstrzygnięcie.