SA/Rz 2564/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji SA/Rz 2564/02 U Z A S A D N I E N I E Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rz. decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. /.../, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz. U. Nr 65, poz. 294/ po ponownym rozpatrzeniu odwołania Z. G. od decyzji Państwowego Inspektora Sanitarnego w J. z dnia [...] listopada 1999 r. /.../ w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u Z. G. choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia słuchu z poz. 15 wykazu chorób zawodowych, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia decyzji ostatecznej wynika, że organ odwoławczy dokonując ponownej oceny zebranego materiału dowodowego – po wyroku NSA z dnia 13 czerwca 2002 r. sygn. akt SA/Rz 1574/00 – doszedł do przekonania, że uszkodzenie słuchu zdiagnozowane u Z. G. w 1999 r. przez Poradnię Chorób Zawodowych w Rz. i potwierdzone badaniami klinicznymi w Instytucie Medycyny Pracy w S. w czerwcu 2000 r. nie jest spowodowane działaniem hałasu. Tylko bowiem takie uszkodzenie słuchu może być uznane za chorobę zawodową /zgodnie z definicją tej jednostki chorobowej w wykazie chorób zawodowych/. Nie dysponując zasobem wiedzy umożliwiającym ocenę, czy schorzenie słuchu zdiagnozowane u Z. G. w 1999 r., a więc po upływie 3 lat od zaprzestania pracy w narażeniu na hałas, ma etiologię zawodową, organ ten zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w S. o opinię /art. 75 k.p.a./. W orzeczeniu lekarskim z dnia 18 czerwca 2000 r. tegoż Instytutu wskazano, że dokonana obserwacja w kierunku niedosłuchu pochodzenia zawodowego jest negatywna. Ubytki słuchu u Z. G. określone na poziomie 9 dB nie powodują upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu uzasadniającym rozpoznanie choroby zawodowej. Skoro biegli z dziedziny medycyny pracy wskazali, że poziom ubytku słuchu zdiagnozowany u Z. G. w 2000 r. jest tak niskiego stopnia, to nie ma podstaw do przyjęcia domniemania, iż występował u niego zawodowy ubytek słuchu w 1996 r., tj. w chwili przejścia na wcześniejszą emeryturę. Tezę tą potwierdzają audiogramy badań słuchu Z. G. w 1977 r., 1989 r., 1994 r., 1995 r. Jeżeli więc pogłębianie się niedosłuchu u Z. G. następowało po 1996 r., niezależnie od ustąpienia narażenia zawodowego nadmiernym hałasem, nie może być mowy o zawodowym uszkodzeniu słuchu. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. G. zarzucił, że opisana decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rz. jest niezgodna z prawem i krzywdząca, dla którego wyrok wydany w dniu 13 czerwca 2002 r. nie stanowi "dokumentu prawnego". Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie zostały zachowane przepisy k.p.a. w zakresie wydania decyzji, terminu jej wydania i nie poinformowano go o sposobie prowadzenia ewentualnego postępowania wyjaśniającego w sprawie. Skarżący stwierdził ponadto, że orzeczenie lekarskie potwierdziło u niego ubytki słuchu spowodowane pracą w warunkach, w których hałas przekraczał dopuszczalne normy. Postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji wykazało, że pracował 34 lata w warunkach, w których był narażony na ponadnormatywny hałas przez cały okres zatrudnienia, co nie mogło pozostać bez wpływu na stan jego zdrowia. Skoro w wykazie chorób zawodowych nie ma podanych wskaźników wysokości ubytku słuchu do uznania choroby zawodowej, to jakim prawem organ odwoławczy twierdzi, że "... ubytek słuchu jest tak niskiego stopnia, że nie ma podstaw do przyjęcia domniemania" istnienia u niego zawodowego uszkodzenia słuchu. Natomiast zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego uszkodzenie słuchu wywołane hałasem występującym w środowisku pracy stanowi chorobę zawodową niezależnie od stopnia tego uszkodzenia. W konkluzji skarżący stwierdził, że kwestionowana w skardze decyzja została wydana z naruszeniem § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm./. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niniejsza więc sprawa – w której skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego – zostanie rozpoznana w trybie wskazanej ustawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej /§ 1/, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/. Oceniając zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie sąd doszedł do przekonania, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 § 1 k.p.a./ i dlatego należało tę decyzję usunąć z obrotu prawnego. Sprawa objęta zakresem skargi była już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny /wyrok z dnia 13.06.2002 r. SA/Rz 1574/00/ i z tej przyczyny obowiązkiem sądu jest zbadanie, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, czy organ administracji publicznej, ponownie rozpoznając sprawę po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wypełnił powinność wynikającą z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowiącym , że "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie /.../ organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia". Obecnie kwestia związania orzeczeniem sądu administracyjnego w ponownym postępowaniu w sprawie objęta jest regulacją art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2002 r. /SA/Rz 1574/00/, wydanym w wyniku rozpoznania skargi Z. G., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rz., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. z dnia [...] listopada 1999 r. /.../ w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u Z. G. choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia słuchu z poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W motywach tego wyroku wyrażono akceptację prezentowanego konsekwentnie w orzecznictwie poglądu, że skoro w pkt 15 wykazu ustawodawca nie określa stopnia uszkodzenia słuchu, od którego uszkodzenie to może być uznane za schorzenie zawodowe, przyczyną odmowy stwierdzenia choroby zawodowej nie może być okoliczność, iż uszkodzenie słuchu wywołane hałasem nie przekracza 30 dB w uchu lepiej słyszącym. Sąd stwierdził jednocześnie, że okoliczność długotrwałego narażenia skarżącego na hałas, w tym także przekraczający normatywy higieniczne podczas zatrudnienia, została wykazana w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji. Z orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Rz. z dnia [...] października 1999 r. wynika, że rozpoznała ona u skarżącego ubytek słuchu wskazując, jako czynnik wywołujący chorobę hałas; ubytek ten nie został jednak zakwalifikowany, jako choroba zawodowa z uwagi na zbyt niski stopień /nie przekraczający 30 dB w uchu lepiej słyszącym/. "/.../ stwierdzenie przez tę jednostkę orzeczniczą, iż ubytek słuchu został wywołany hałasem i nie wskazanie innej bardziej prawdopodobnej przyczyny owego uszkodzenia dowodzi, że jednostka ta rozpoznała u skarżącego chorobę wymienioną w pkt 15 wykazu chorób zawodowych". W ocenie Sądu również orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w S. "mimo konkluzji, w istocie rozpoznaje u skarżącego uszkodzenie słuchu wywołane hałasem, a więc takie, które figuruje w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Oznacza to, że organ inspekcji sanitarnej ustaliwszy, iż w środowisku pracy skarżącego występowało ponadnormatywne natężenie hałasu, na który był on narażony w czasie wieloletniego zatrudnienia winien był stwierdzić u niego tę właśnie chorobę zawodową". W konkluzji stwierdzono, że zaskarżona decyzja orzekająca o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego została podjęta z naruszeniem § 1 ust. 1 w zw. z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W świetle obszernych fragmentów uzasadnienia wyroku z dnia 13 czerwca 2002 r. /SA/Rz 1574/00/ /w tym też cytowanych wprost/ nie może budzić jakichkolwiek, że organ II instancji w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją z dnia 22 listopada 2002 r., tj. po wydaniu powyższego wyroku nie respektował obowiązku podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądowym /art. 30 ustawy o NSA, obecnie art. 153 p.s.a./. Taki obowiązek, co należy podkreślić, może być wyłączony jedynie w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej. Żaden z nich jednak nie występuje, czego dowodzi lektura akt administracyjnych i uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Skoro więc nie było żadnych podstaw czyniących ocenę sądu nieaktualną, zapatrywania prawne wyrażone w powołanym wyroku z dnia 13 czerwca 2002 r. były dla organu II instancji wiążące w ponownym postępowaniu /jak też przy rozpoznawaniu skargi/. Dlatego ich nieuwzględnienie w zaskarżonym rozstrzygnięciu sprawy musi być poczytane za zaniedbanie organu II instancji, które – w ocenie Sądu – jest rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. /np. teza pierwsza wyroku NSA z dnia 18.07.1994 r. V SA 535/94, ONSA 1995/2/91/. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że zawarte w uzasadnieniu stwierdzenia, jakoby pogłębienie się niedosłuchu u skarżącego następowało po 1996 r. niezależnie od ustąpienia narażenia zawodowego nadmiernym hałasem, a w związku z tym nie może być mowy o zawodowym uszkodzeniu słuchu, nie znajdują żadnego oparcia w zebranych dowodach. W szczególności brak też w zebranym materiale dowodowym sprawy audiogramów badań słuchu u skarżącego prowadzonych w latach 1977, 1989, 1994 i 1995 – na wezwanie sądu nie zostały przez organ orzekający w II instancji dołączone do akt sprawy – a które według twierdzeń tego organu nie pozwalają na przyjęcie, iż u skarżącego występował zawodowy ubytek słuchu w chwili przejścia na wcześniejszą emeryturę /1996 r./. Z tych względów i na mocy art. 145 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.