SA/Rz 272/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ NSA Maria Zarębska-Kobak Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. i J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2002 r., Nr[...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących M. i J. R. solidarnie kwotę 50 (pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. do wyroku z dnia 10 lutego 2005 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania D. S. i R. S. współwłaścicieli Firmy Handlowo - Usługowej "[...]" s.c. z siedzibą w R. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2002 r., Nr [...] w sprawie zobowiązania ich do przedłożenia w terminie do dnia 15 listopada 2002 r. przeglądu ekologicznego Firmy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 237 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz.627 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji. W jej uzasadnieniu podano, że przedmiotową decyzją organ I instancji orzekł w sposób określony wyżej. Odwołanie od tej decyzji złożyli D. S. i R. S. współwłaściciele Firmy Handlowo - Usługowej "[...]" s.c. z siedzibą w R. podnosząc, że organ I instancji wydając decyzję naruszył przepis art. 237 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, bowiem oparł się na błędnym ustaleniu, jakoby prowadzona przez nich działalność wskazywała na możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko. Zdaniem odwołujących się prowadzona przez nich działalność polegająca na prowadzeniu wypożyczalni drobnego sprzętu budowlanego i usług specjalistycznych (tylko i wyłącznie u klientów) nie prowadzi do żadnych zagrożeń dla środowiska. Organ II instancji uznał, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy SKO stwierdziło, iż w sprawie nie zaistniały - określone w art. 237 ustawy Prawo ochrony środowiska - przesłanki obligujące do nałożenia na przedsiębiorców będących stronami niniejszego postępowania obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. Zgodnie z art. 237 ustawy "W razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, zobowiązać prowadzący instalację podmiot korzystający ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego". Nałożenie przez organ ochrony środowiska w drodze decyzji obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego zależne jest więc od łącznego zaistnienia dwu przesłanek, tj.: - stwierdzenia przez organ, że podmiot korzystający ze środowiska prowadzi instalację, - stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko. Brak wskazanych wyżej przesłanek (bądź jednej z nich) powoduje brak podstaw do nałożenia na przedsiębiorców, będących podmiotami korzystającymi ze środowiska, obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy sprawy wskazuje, że D. S. i R. S. nie są podmiotem prowadzącym instalację w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo ochrony środowiska. Z protokołu oględzin wynika, iż urządzenia stanowiące własność wyżej wymienionych przedsiębiorców nie stanowią instalacji. W myśl przepisu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo ochrony środowiska pod pojęciem instalacji - rozumie się : * stacjonarne urządzenie techniczne, * zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, - obiekty budowlane nie będące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję. Stwierdzenie organu I instancji jakoby należące do przedsiębiorców urządzenia takie jak: wiertarki, zakrętarka, szlifierka, prowadnica, spawarka elektryczna, pistolet do malowania elementów metalowych, czy też maszyny i urządzenia wypożyczane klientom, bądź środki transportu kwalifikować należało jako zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie jest błędne. Urządzenia te są niestacjonarnymi urządzeniami technicznymi, których sposób użytkowania przez przedsiębiorców w prowadzonej przez nich działalności nie wskazuje na technologiczne powiązanie. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż nawet gdyby organ ochrony środowiska udowodnił negatywne oddziaływania poszczególnych urządzeń należących do wyżej wymienionych przedsiębiorców na środowisko, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca, to i tak - ze względów wskazanych wyżej - nie byłoby podstaw do nałożenia na przedsiębiorców, będących podmiotami korzystającymi ze środowiska, obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. Stanowiłoby to jednak podstawę - oczywiście w razie przekroczenia dopuszczalnych norm, czy standardów emisyjnych - do podjęcia przez właściwy organ ochrony środowiska innych przewidzianych przepisami prawa działań, zapobiegających pogorszeniu stanu środowiska w znacznych rozmiarach, czy też Powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżyli M. i L. R. i zarzucając jej : * naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że współwłaściciele Firmy Handlowo-Usługowej "[...]" s.c. w R. nie są podmiotem prowadzącym instalację w rozumieniu tego przepisu), * naruszenie art. 237 tej ustawy przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że brak jest podstaw do nałożenia na współwłaścicieli Firmy obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego, * naruszenie przepisów proceduralnych, a to art. 7 Kpa, art. 8 Kpa i art. 107 § 3 Kpa domagali się uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Uzasadniając skargę podali, że przyjęcie przez SKO że urządzenia należące do D. i R. S. nie są stacjonarnymi urządzeniami technicznymi i nie stanowią instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo ochrony środowiska jest błędne. Jednym z urządzeń znajdujących się w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez występujących w niniejszej sprawie przedsiębiorców jest szlifierka. Zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Środowiska do przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska udzielonymi w dniu 14 listopada 2001 r. ([...]) w sprawie interpretacji pojęcia stacjonarnego urządzenia technicznego (zespołu urządzeń) i pojęcia obiektu budowlanego nie będącego urządzeniem technicznym (zespołem urządzeń), wyżej wymienione urządzenie należy zakwalifikować jako urządzenie stacjonarne. W świetle tych wyjaśnień pod pojęciem stacjonarnego urządzenia technicznego (art. 3 pkt 6 ustawy) należy rozumieć urządzenie, które ze względu na swój charakter przeznaczone jest do użycia w określonym miejscu i w ramach jego zwykłej eksploatacji pozostaje ono w jednym miejscu (nie następują zmiany jego położenia). W takiej sytuacji należy uznać, że szlifierka jest takim urządzeniem, a zatem stanowi instalację w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo ochrony środowiska. W protokole oględzin z dnia 23.09.02 r. to urządzenie zostało zakwalifikowane jako stacjonarne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie również przyjęło, że nie została spełniona przesłanka negatywnego oddziaływania poszczególnych urządzeń należących do Firmy "[...]" na środowisko. Przedsiębiorcy prowadzą działalność gospodarczą w nieprzeznaczonym do tego celu budynku mieszkalnym, garażowym i na posesji. W miejscu prowadzenia działalności znajduje się szereg urządzeń. Znajdują się tam betoniarka, sprężarki powietrza, walce, widłak, młot wyburzeniowy, ubijarka do gruntu, urządzenie (karcher) do mycia samochodów i urządzeń oraz samochody dostawcze i osobowe. Maszyny i urządzenia są codziennie wypożyczane, a przed wypożyczeniem i po zwrocie poddawane próbom, co powoduje wytwarzanie hałasu, zanieczyszczenie powietrza, a także może powodować zanieczyszczenie wód i gleby. W garażu zainstalowane są takie urządzenia jak : agregaty prądotwórcze, spawarka elektryczna, szlifierka stacjonarna wiertarka, pistolet do malowania elementów metalowych, zakrętarka elektryczna. Znajdują się tam urządzenia przenośne takie jak szlifierki kątowe, zgęszczarki do betonu, wiertarki, zagęszczarki gruntu, wiertarki do betonu, a także maszyny i urządzenia. W budynku mieszkalnym zainstalowany jest kocioł centralnego ogrzewania. Posesja, na której prowadzona jest działalność Firmy znajduje się w dzielnicy mieszkalnej i bezpośrednio sąsiaduje z działką skarżących. D. S. i R. S. zamieszkują w budynku mieszkalnym w którym prowadzą działalność gospodarczą. Wszystkie wymienione maszyny i urządzenia są codziennie uruchamiane powodując olbrzymi hałas i wydzielanie się dużej ilości spalin. Zanieczyszczenie środowiska powoduje również malowanie farbami, a wycieki oleju z pojazdów, smary, mycie pojazdów na wolnym powietrzu mogą powodować zanieczyszczenie wód i gleby. Praca urządzeń i maszyn i inne działania podejmowane w ramach działalności Firmy, a także ruch pojazdów samochodowych przejeżdżających bezpośrednio przy posesji skarżących do Firmy powodują uciążliwość dla skarżących, mogą zagrażać zdrowiu ludzi, negatywnie oddziaływają na środowisko. SKO nie wyjaśniło wszystkich istotnych okoliczności sprawy, dokonało błędnej wykładni ustawy Prawo ochrony środowiska, przez co zostało podważone zaufanie obywateli do organów państwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak więc niniejsza sprawa, mimo złożenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zostanie rozpoznana w trybie wskazanej ustawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji we wskazanym w poprzednim akapicie aspekcie Sąd uznał, że narusza ona prawo. Przepisy art. 7 Kpa nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, zaś przepis art. 77 § 1 Kpa obliguje te organy do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podstawę żądania M. i J. R. stanowił przepis art. 237 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz.627 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Przepis ten przewiduje, że w przypadku stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji zobowiązać prowadzący instalację podmiot korzystający ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. Tak więc przed skierowaniem do właściwego podmiotu decyzji przewidzianej w art. 237 ustawy organ ochrony środowiska musi ustalić, że podmiot prowadzi instalację, a następnie zbadać, czy istniejące okoliczności wskazują na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko. Definicja pojęcia instalacji zawarta w art. 3 pkt 6 ustawy określa ją jako: * stacjonarne urządzenie techniczne, * zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, - budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję. Organ I instancji uwzględniając żądanie M. i J. R. ustalił, że w garażu D. i R. S. znajduje się zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie takich ja : wiertarka, zakrętarka, szlifierka, prowadnica, spawarka elektryczna, pistolet do malowania elementów metalowych. Na posesji, a także w garażu znajdują się maszyny i urządzenia wypożyczane klientom oraz widłak, urządzenie do mycia samochodów i urządzeń oraz samochody dostawcze i osobowe. Zdaniem organu I instancji praca urządzeń będących w ciągu technologicznym, znajdujących się na posesji i dojeżdżających do Firmy samochodów powoduje wytwarzanie hałasu, zanieczyszczanie powietrza, może spowodować zanieczyszczanie wód i gleby. Organ II instancji uchylając decyzję organu I instancji i umarzając postępowanie uznał, że urządzenia techniczne należące do Firmy nie stanowią instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy stąd też przepis art. 237 ustawy Prawo o ochronie środowiska nie może mieć w tym przypadku zastosowania. Decyzje organów obu instancji zostały wydane bez zebrania w sprawie pełnego materiału dowodowego. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu II instancji, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwała na przyjęcie, że znajdujące się w garażu przedmioty stanowią zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie. Zdaniem Sądu taka jednak sytuacja nie upoważniała Samorządowego Kolegium Odwoławczego do umorzenia postępowania przed przeprowadzeniem oględzin i sprawdzeniem, czy urządzenia znajdujące się w garażu nie stanowią zespołu stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie. Zauważyć należy, że organ I instancji przeprowadził oględziny i stwierdził ten fakt, a organ II instancji nie przeprowadzając oględzin i opierając się na ogólnikowych stwierdzeniach protokołu oględzin ten fakt zakwestionował. Już samo to uchybienie skutkować musi skasowaniem zaskarżonej decyzji. Zauważyć jednocześnie należy, że przepis art. 3 pkt 6 lit. a ustawy daje przymiot instalacji również stacjonarnemu urządzeniu technicznemu. Uciekając się do powszechnego rozumienia słowa stacjonarny uznać należy, że urządzenie stacjonarne to takie urządzenie, które nie zmienia położenia, pozostaje na stałym miejscu (patrz : Mały słownik języka polskiego Wydawnictwo Naukowe PWN - Warszawa 1999 s. 876). Z protokołu oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji wynika, że w garażu należącym do D. S. i R. S. współwłaścicieli Firmy Handlowo - Usługowej "[...]" s.c. z siedzibą w R. znajduje się między innymi szlifierka stacjonarna. Organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję problem ewentualnego istnienia stacjonarnego urządzenia technicznego pomija milczeniem. W tym zakresie uzasadnienie decyzji tegoż organu nie spełnia wymogów nakładanych na nie przepisem art. 107 § 3 Kpa. Rozpoznając ponownie sprawę należy w pierwszej kolejności uzupełnić materiał dowodowy sprawy w kierunku ustalenia, czy urządzenia pozostające we władaniu D. S. i R. S. współwłaścicieli Firmy Handlowo - Usługowej "[...]" s.c. z siedzibą w R. stanowią instalację w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz.627 ze zm.). Po ewentualnym uzyskaniu pozytywnej odpowiedzi na to pytanie należy zbadać, czy zachodzą okoliczności wskazujące na możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko. Dopiero po uzyskaniu pozytywnej odpowiedzi również i na to pytanie będzie organ mógł w drodze decyzji zobowiązać prowadzący instalację podmiot korzystający ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.