SA/Rz 2793/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędzia NSA Anna Lechowska Asesor WSA Joanna Zdrzałka Protokolant ref.-staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. i M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2001 r., Nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących J. K. i M. K. kwoty po 10 /dziesięć/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] maja 2001 r. opisana w punkcie I-szym nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. do wyroku z dnia 11 maja 2004 r. Decyzją z dnia [...] października 2001 r., Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t. j. Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071) po rozpatrzeniu odwołania J. K. oraz M. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2001 r., Nr [...] nakazującej J. K. rozbiórkę budynku gospodarczego o wym. 7,10 x 4,50 m zlokalizowanego na działce nr 2800 położonej w J. przy ul. [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu aktu podano, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał J. K. rozbiórkę budynku gospodarczego o wym. 7,10 x 4,50 m zlokalizowanego na działce nr 2800 położonej w J. przy ul. [...]. Organ I instancji podał, że rozpatrując sprawę wybudowanego budynku gospodarczego, przeprowadzono rozprawę administracyjną podczas której dokonano przesłuchania świadków. Z ich zeznań wynika, że będący przedmiotem postępowania budynek gospodarczy wybudowany został w latach 1993-1994. Natomiast A. K. oświadczyła, że budynek powstał w latach 1995-1996. Zeznanie to potwierdził J. K. Wobec rozbieżności zeznań, termin budowy budynku gospodarczego ustalono na postawie materiałów geodezyjnych, znajdujących się w zasobach Starostwa Powiatowego. Z materiałów tych wynika, że budynek wybudowany został w latach 1997-1999, czyli pod rządami Prawa budowlanego z 1994 r. W związku z tym odmówiono wiary twierdzeniom inwestora oraz zeznaniom świadków przez niego podanych. Odwołanie od tej decyzji wniosła J. K. oraz M. K. Przyznają w nim, że budynek gospodarczy wybudowany został samowolnie, lecz miało to miejsce w 1993 r. Na dowód tego dołączają do odwołania rachunki na zakup materiałów budowlanych z lat 1992-1993. Ich zdaniem mapa na którą powołuje się Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego z 1997 r. nie odzwierciedla stanu faktycznego. Poza tym podważa to twierdzenie P. K., że budynek powstał w latach 1995-1996. Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. M. K. podtrzymała swoje oświadczenie zawarte w odwołaniu, iż budynek powstał w 1993 r., dowodem czego są załączone do odwołania rachunki. Natomiast A. K. oświadczyła, że podczas pobytu na działce (sąsiedniej, której jest współwłaścicielem) wiosną-latem 1996 r. istniał stary budynek gospodarczy, nowego budynku jeszcze nie było. Analizując materiał dowodowy zebranego w sprawie organ uznał, że zeznania świadków wskazanych przez inwestora nie są wiarygodne. Znajdująca się zaś w aktach sprawy mapa do celów projektowych, zaktualizowana w 1997 r. wskazuje, że będący przedmiotem postępowania budynek gospodarczy nie jest naniesiony na tej mapie. Naniesiony jest istniejący poprzednio mały budynek gospodarczy (który wg odwołujących został rozbudowany). Wynika z tego, że istniejący obecnie budynek gospodarczy wybudowany został w późniejszym czasie. Jest to zupełnie nowy obiekt. Przedstawione przez odwołujących rachunki na zakup materiałów budowlanych nie stanowią dowodu w sprawie, gdyż nie można stwierdzić, że zostały użyte do budowy budynku gospodarczego. Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Inwestor obowiązku tego nie dopełnił. Art. 48 Prawa budowlanego nakazuje właściwemu organowi orzeczenie w drodze decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nakaz rozbiórki jest obligatoryjny i organ nadzoru budowlanego nie może dokonywać ewentualnej legalizacji samowoli budowlanej. Dodać należy, że rozbudowa obiektu budowlanego to również budowa w rozumieniu art. 3 pkt. 6 cyt. ustawy Prawo budowlane, której realizacja wymaga pozwolenia budowlanego. Brak pozwolenia skutkuje koniecznością wydania nakazu rozbiórki w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżyły J. K. i M. K. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi podały, że dokonana przez organy ocena stanu faktycznego nie jest obiektywna. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przedmiotowa mapa do celów projektowych została zaktualizowana w roku 1997 i równocześnie w tym uzasadnieniu znajduje się stwierdzenie, że przeprowadzona rozprawa administracyjna w dniu 30 marca 2001 r. na której zostali przesłuchani świadkowie podani przez inwestora wykazali, że budynek gospodarczy został rozbudowany w latach 1993 - 1994 r., a A. K. oświadczyła, że budynek powstał w latach "1993 - 1996 r.". Skoro mapa była aktualizowana w 1997 r. to rozbudowany budynek powinien być naniesiony na mapie. Fakt ten potwierdza, że na powołanej mapie stan istniejący na działce ewidencyjnej nr 2800 położonej w J. przy ul. [...] nie został rzetelnie naniesiony. Stwierdzenie, że przedstawione przez odwołujących rachunki na zakup materiałów budowlanych nie stanowią dowodu w sprawie, gdyż nie można stwierdzić, że zostały użyte do budowy budynku gospodarczego jest dowolną oceną. Zakupione materiały budowlane użyte do budowy nie mogły być składowane na dłuższy czas i musiały być zużytkowane na bieżąco wobec czego stanowią dowód realizacji rozbudowy budynku gospodarczego w okresie lat 1992-1993 i fakt ten potwierdza wiarygodność zeznań świadków powołanych przez inwestora. Istniejący na działce ewidencyjnej nr 2800 w J. stary budynek mieszkalny z powodu zagrzybienia i niemożności jego remontu został rozebrany i w miejscu tym M. K. z rodziną i jej matka J. K. przeprowadziły się do przebudowanego rozbudową budynku gospodarczego w którym obecnie doraźnie zamieszkują i równocześnie przystąpili do budowy budynku mieszkalnego na czas istniejącej budowy budynku mieszkalnego gdyż nie mają "innych warunków mieszkaniowych". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak więc niniejsza spraw mimo złożenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zostanie rozpoznana w trybie wskazanej ustawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Odnosząc się do zasadności skargi stwierdzić należy, że zasługuje ona na uwzględnienie. Stan sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się następująco. Organ nadzoru budowlanego prowadził postępowanie wyjaśniające w kierunku zbadania, czy J. K. i M. K. dopuściły się samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu budynku gospodarczego o wym. 7,10 x 4,50 m zlokalizowanego na działce nr 2800 położonej w J. przy ul. [...]. Przeprowadzone postępowanie wykazało ponad wszelką wątpliwość, że skarżące takowej samowoli dopuściły się. Okoliczność ta jest również przyznana przez strony postępowania. Okolicznością sporną pomiędzy stronami pozostawała kwestia okresu czasu, kiedy samowoli tej J. K. i M. K. się dopuściły. In-westorki twierdzą w tej materii, że obiekt wykonano w latach 1992 - 1993, a takie ich twierdzenia pokrywają się z zeznaniami wskazanych przez nie świadków. Natomiast właściciele sąsiedniej nieruchomości A. K. i J. K. twierdzili, że został on wykonany po dniu 1 stycznia 1995 r. Wobec rozbieżności twierdzeń wskazanych wyżej osób organy ustaliły w oparciu o znajdującą się w aktach mapę - zaktualizowaną w 1997 r. - że budynek ten nie istniał jeszcze przed datą aktualizacji mapy, bowiem nie został na niej w obecnym kształcie naniesiony. Tak, więc obiekt ten został wykonany nie wcześniej niż w 1997 r. Ustalenie okresu wykonania przedmiotowej samowoli budowlanej miało kapitalne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w uwagi na konieczność rozważenia możliwości legalizowania samowoli, jeżeli nastąpiła ona przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub brak takiej możliwości, jeżeli nastąpiła ona po dniu 1 stycznia 1995 r. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organy obu instancji nastąpiła z naruszeniem zasad określonych w art. 7 i 77 Kpa. Przepisy te nakładają na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W badanej sprawie mimo przedstawienia przez inwestorki odwodów zakupu materiałów budowlanych i zeznań całej grupy świadków organy w oparciu o twierdzenia A. K. i J. K. stwierdziły, że obiekt został wykonany po 1997 r. Uzasadniły to istnieniem opisanej wyżej mapy dla celów projektowych. Zauważyć należy, że twierdzenia A. i J. K. co do daty wykonania inwestycji są niekonsekwentne. A. K. przesłuchana, jako strona w dniu 22 lutego 2001 r. stwierdziła, że budynek gospodarczy został wykonany w latach 1995-1996. Potwierdził to J. K. Ta sama osoba do protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu 31 sierpnia 2001 r. podała, że obiektu tego nie było na działce jeszcze w okresie wiosna-lato 1996 r. Przy tego rodzaju rozbieżności twierdzeń należało w sposób szczególnie dokładny zbadać prawidłowość naniesienia na mapę dla celów projektowych przedmiotowego budynku. W szczególności chodzi tutaj o stwierdzenie, czy aktualizacja mapy dokonana w 1997 r. odzwierciedlała rzeczywisty stan faktyczny w terenie w tym okresie czasu. Należało w tej materii przesłuchać geodetę dokonującego tej aktualizacji ewentualnie sięgnąć do materiałów źródłowych, na podstawie których dane aktualne na mapę naniesiono. Niewykonanie wskazanych wyżej czynności skutkować musi stwierdzeniem przez Sąd naruszenia przepisów art. 7 i 77 Kpa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia również złożony podczas rozprawy w dniu 11 maja 2004 r. dowód w postaci postanowienia z dnia [...] marca 2002 r., [...] o umorzeniu dochodzenia w sprawie samowolnego prowadzenia robót budowlanych. W sprawie tej ustalono, że budynek w obecnym kształcie został wybudowany przed kwietniem 1994 r. Na podstawie dokumentacji Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnych i Kartograficznych ustalono, że obiekt w obecnym kształcie istniał na pewno w grudniu 1996 r., gdy dokonano aktualizacji mapy tego terenu. Wynika to ze szkiców polowych i oświadczenia geodety. Powyższe ustalenie poddaje w wątpliwość ustalenia dokonane przez organy obu instancji w oparciu o dane z operatu geodezyjnego, co skutkować musi skasowaniem decyzji organów. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uzupełnić postępowanie dowodowe poprzez przeprowadzenie dowodu z akt sprawy [...] na okoliczność zebranego tam materiału, przeprowadzić dowód z materiałów źródłowych stanowiących podstawę do dokonania aktualizacji mapy geodezyjnej i ewentualnie inne dowody zaoferowane przez strony lub które organ uzna za potrzebne przeprowadzić. Po uzupełnieniu materiału dowodowego we wskazanym wyżej zakresie ustali organ okres dokonania przedmiotowej samowoli budowlanej. To pozwoli na ustalenie, jakie przepisy prawa będą miały zastosowanie w niniejszej sprawie oraz przesądzi o możliwości legalizacji samowoli budowlanej. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało na zasadzie przepisu art. 145 § 1 pot 1 lit. c, art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzec jak w sentencji wyroku.